34 Pułk Piechoty (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
34 Pułk Piechoty
Ilustracja
Historia
Państwo

 II Rzeczpospolita

Sformowanie

7 grudnia 1918

Rozformowanie

wrzesień 1939

Tradycje
Święto

8 maja

Nadanie sztandaru

10 września 1920

Dowódcy
Pierwszy

ppłk Aleksander Narbutt-Łuczyński

Ostatni

ppłk dypl. Wacław Budrewicz

Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
bitwa pod Antopolem (18 II 1919)
bitwa pod Mężeninem
bitwa pod Kazimierówką (24 II 1920)
bitwa pod Rzeczycą (VI 1920)
bitwa nad Wkrą (14–18 VIII 1920)
bitwa nad Niemnem (20–26 IX 1920)
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja

Biała Podlaska

Rodzaj sił zbrojnych

wojsko

Rodzaj wojsk

piechota

Podległość

9 Dywizja Piechoty

Odznaczenia
Ag virtuti.jpg

34 Pułk Piechoty (34 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.

Pułk brał udział w walkach w 1919 oraz w wojnie polsko-bolszewickiej w roku 1920. Święto pułkowe obchodził 8 maja w rocznicę bitwy pod Rzeczycą i zwycięstwa nad Dnieprem w 1920. Stacjonował w Białej Podlaskiej[1]. W 1939 w trakcie kampanii wrześniowej walczył w składzie 9 Dywizji Piechoty[2].

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

34 pułk piechoty powstał 7 grudnia 1918 z 2 pułku piechoty PSZ (Polnische Wehrmacht) oraz członków POW i ochotników z Podlasia. Już 1 listopada 1918 r. na rozkaz władz wojskowych polskich, do Dęblina przybył, na czele niewielkiego oddziału, mjr Aleksander Jerzy Narbutt-Łuczyński. Zażądał i wyegzekwował on tego samego dnia od komendanta twierdzy – austriackiego mjr. Nemansky’ego wydanie twierdzy w ręce polskie. Wycofujący się w popłochu Austriacy przekazali twierdzę Dęblin ze wszystkimi magazynami i składami wojskowymi. Początkowo pułk przyjął nazwę „4 Pułk Piechoty” (powstał tylko I batalion kpt. Ludwika Bittnera). Z rozkazu Sztabu Generalnego z dnia 7 grudnia 1918 4 pułk piechoty został przemianowany na 34 pułk piechoty. Mjr Aleksander Łuczyński został zatwierdzony na stanowisku dowódcy pułku[3]. Nowo tworzący się pułk otrzymał, jako kadrę oficerską od Dowództwa Okręgu Generalnego – Lublin 36 oficerów z kursów oficerskich dla oficerów z byłej armii carskiej w Zajezierzu k. Dęblina. Inni oficerowie i podoficerowie rekrutowali się spośród Legionów, a także z armii austriackiej. Mjr Aleksander Łuczyński, aby ułatwić trud organizacyjny, stworzył 15 grudnia baon etapowy nr 34, przeznaczony do służby garnizonowej i wartowniczej, w Twierdzy Dęblin. Jednocześnie, stworzył 3 półbataliony, o pełnej kadrze oficerskiej (zamierzał je w przyszłości rozwinąć do pełnych etatów).

W końcu grudnia DOG Lublin zażądało bezzwłocznego wystawienia przynajmniej jednego pełnego batalionu na potrzeby frontu lwowskiego. Z kadry oficerskiej III półbaonu oraz z szeregowych pozostałych półbatalionów został zorganizowany naprędce III batalion pod dowództwem kpt. Bębenkowskiego. 31 grudnia III batalion został przetransportowany z Dęblina do Białej Podlaskiej, opuszczonej dopiero przez Niemców. Po kilku dniach pobytu w Białej Podlaskiej został na rozkaz DOG Lublin zawrócony do Dęblina. W międzyczasie I i II półbataliony zostały już uzupełnione przez napływających ochotników. W dniach 7–14 stycznia 1919 cały pułk został stopniowo przetransportowany do Białej Podlaskiej, gdzie został włączony do Grupy gen. Listowskiego. W tym okresie pułk czerpał uzbrojenie i umundurowanie z dęblińskiej twierdzy. Bataliony pułku wyposażono w karabiny włoskie i austriackie zaś umundurowanie i ekwipunek były poniemieckie.

W grudniu 1919 batalion zapasowy pułku stacjonował w Białej Siedleckiej[4].

Walki o granice[edytuj | edytuj kod]

34 pulk piechoty.png

Cechą charakterystyczną działań pododdziałów pułku do lata 1919 był ich udział w walkach w rozproszeniu. W końcu stycznia 1919 pułk wszedł w skład poleskiej grupy operacyjnej. Na początku lutego Niemcy chcą przekazać miasto i twierdzę Brześć Ukraińcom. Dowódca grupy, gen. Listowski zorganizował uderzenie uprzedzające. Dwie kompanie pułku pod dowództwem por. Jana Sokołowskiego otrzymały rozkaz zdobycia Kobylan i Błotkowa[5]. Natarcie wspierała 4 bateria 7 pap oraz 4 szwadron 2 pułk ułanów. Na Brześć uderzono 5 lutego bez powodzenia. Pododdziały 22 pułku nie weszły do walki. Po pertraktacjach, 9 lutego Niemcy przekazali jednak Brześć i Terespol gen. Listowskiemu. Po zajęciu miast pułk przegrupowano koleją do Kobrynia. Zorganizował on tam obronę rzeki Muchawiec. 17 lutego Rosjanie zajęli Antopol. Na miejscowość uderzył szwadron rtm. Żelisławskiego wzmocniony pododdziałem białogwardzistów i kompanią 34 pułku. Natarcie odniosło sukces. Bój pod Antopolem był pierwszym starciem wojsk polskich i radzieckich.

W kwietniu dowódca grupy operacyjnej postanowił zdobyć Łuniniec. 4 kwietnia wzdłuż toru kolejowego PińskŁuniniec uderzył III batalion por. Kazimierza Galińskiego, a z Porzecza przez Łohiszyn nacierały dwie kompanie II batalionu pod dowództwem por. Wincentego Wolskiego. Z Sokołówki przez Waliszcze uderzył oddział partyzancki por. Koja wzmocniony pozostałymi kompaniami II bp. Natarcie zakończyło się niepowodzeniem. Kolejne próby zdobycia ważnego węzła drogowo-kolejowego również nie powiodły się.

5 kwietnia 1919, w Pińsku, z rozkazu majora Aleksandra Łuczyńskiego żołnierze pułku rozstrzelali 35 osób narodowości żydowskiej (zob. Masakra w Pińsku)[6].

1 lipca wojska frontu litewsko-białoruskiego podjęły ofensywę w celu zajęcia Mińska i wyjścia na rubież Dźwiny i Berezyny. 3 lipca znad kanału Ogińskiego i Jesiołdy uderzył działający już całością sił 34 pułk piechoty. Dobrze prowadzone kilkudniowe działania piechoty i kawalerii przyniosły sukces i 10 lipca 1919 pododdziały pułku weszły do Łunińca.

6 czerwca 1920 dwie kompanie I batalionu przeprowadziły wypad na Wereśnię w celu rozpoznania ugrupowania przeciwnika za Uszą. Nawiązano walkę z przeważającym liczebnie nieprzyjacielem. Kompanie z trudem wycofały się do Czerewacza. W czasie wypadu poległ ppor. Edmund Korczak-Świerzyński i kilkunastu szeregowych[7].

4 lipca 1920 na froncie północnym do natarcia przeszły armie Michaiła Tuchaczewskiego. Ofensywa Rosjan spowodowała załamanie całego frontu polskiego. 9 Dywizja wycofywała się w kierunku Mozyrza. Pułk wrócił do swych zimowych stanowisk obronnych nad Ptyczę. 9 czerwca opuszczono stanowiska. Znad Ptyczy, pułki rozpoczęły dalszy odwrót 9 lipca. 16 lipca pułk odszedł od odwodu Naczelnego Wodza i zgrupował się w okolicach Grodna.

Od 20 lipca pułk walczył w rejonie Grodna z III Korpusem Kawalerii Gaj Chana. Gaj Chan tak wspomina te walki: Straciłem 500 ludzi zabitych i rannych. 400 koni i 7 dni drogiego czasu.

24 lipca wycofywał się drogą Kuźnica – Sokółka. W rejonie Sokółki przebił się przez szyki bolszewickiej 15 Dywizji Kawalerii. 27 lipca koło Tykocina przekroczył Narew i tam zorganizował obronę.

31 lipca wycofano się znad Narwi. 2 sierpnia walczono w rejonie Mężenina. Tu odniesiono sukces. Przeciwnikowi zadano dotkliwe straty. Jednak pod Jabłonką Kościelną pułk został rozbity. Stracił blisko 3/4 stanu osobowego, większość karabinów maszynowych i taborów. Tylko około 300 żołnierzom udało się dołączyło do XVIII Brygady Piechoty w okolicach Wyszkowa. 34 pułk przeszedł reorganizację w Pabianicach. Wrócił do dywizji do Białej Podlaskiej we wrześniu 1920.

Mapy walk pułku w 1920[edytuj | edytuj kod]

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Order Virtuti Militari
Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918–1920[8][9]
Chorągiew pułku st. szer. Wincenty Bachanek por. Józef Białowąs
kpr. Adam Bryk por. Marian Chodacki szer. Marcin Chomicz
st. sierż. Józef Cichoń st. szer. Władysław Czekalski st. sierż. Jerzy Dembowski
plut. Feliks Drzewiecki ppor. Eugeniusz Emeryk nr 1530[10] por. Kazimierz Galiński
plut. Franciszek Gonera pchor. Mieczysław Kaliciński kpr. Stanisław Kasprzak
plut. Kazimierz Kołodziejczyk ś.p. plut. Wincenty Kwiatkowski[11] kpt. Józef Kwieciński
kpr. Władysław Łopaciński płk Aleksander Jerzy Łuczyński sierż. Hipolit Ługowski
plut. Stanisław Makowski sierż. Leon Niedzielski plut. Stefan Norenberg
por. Józef Parczyński st. sierż. Jan Patejuk por. Władysław Pazderski
st. sierż. Stanisław Przedmojski sierż. Roman Sadlik kpt. Stanisław Sienkiewicz
plut. Aleksander Socha st. sierż. Władysław Sroka plut. Paweł Stefaniuk
por. Władysław Symonowicz por. Bronisław Szostak ppor. Zdzisław Szymański
por. Marian Tyborowski sierż. Władysław Wójcik kpt. Jerzy Wroczyński
ppor. Zygmunt Wroczyński plut. Jan Wroński por. Stanisław Wultański
kpr. Wincenty Zubik ppor. Stanisław Żwirski

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

9 DP w 1938.jpg
Delegacja 34 pp u prezydenta RP Ignacego Mościckiego; 18 stycznia 1933

W okresie międzywojennym 34 pułk piechoty stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr IX w garnizonie Biała Podlaska. Wchodził w skład 9 Dywizji Piechoty[12].

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 34 pułk piechoty zaliczony został do typu I pułków piechoty (tzw. „normalnych”). W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów, 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych[13].

W pułku zorganizowano specjalną kompanię dla opóźnionych, która szkoliła rekrutów dla potrzeb całego DOK. Żołnierze ci wcześniej z różnych przyczyn opóźnili swoje stawiennictwo w macierzystej jednostce[14].

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939[15][a]:
Dowództwo, kwatermistrzostwo i pododdziały specjalne
dowódca pułku ppłk dypl. Wacław Tadeusz Budrewicz
I zastępca dowódcy ppłk Adam Eustachiewicz
adiutant kpt. Stanisław Marian Szuy
starszy lekarz kpt. dr Stanisław Ogłoza
młodszy lekarz ppor. lek. Maciej Jarema
oficer placu Biała Podlaska kpt. adm. (piech.) Stanisław Mielcarek
II zastępca dowódcy (kwatermistrz) mjr Alojzy Brzozowski
oficer mobilizacyjny kpt. adm. (piech.) Wacław Barański
zastępca oficera mobilizacyjnego kpt. adm. (Piech.) Stanisław Edward Bardziński
oficer administracyjno-materiałowy por Józef Nowak
oficer gospodarczy kpt. int. Ludwik Stefan Bierczyński
oficer żywnościowy chor. Józef Jerzy Jaruga
oficer taborowy[b] por tab. Ludwik Gąsiorek
kapelmistrz por adm. (kapelm.) Jan Kalinowski
dowódca plutonu łączności por. Edward Nowicki
dowódca plutonu pionierów por. Maciej Leszek Wojtasiewicz
dowódca plutonu artylerii piechoty por. art. Czesław Piotr Pieczeńczyk
dowódca plutonu ppanc. por. Henryk Jan Gruszko vel Gruszecki
dowódca oddziału zwiadu por. Henryk Rewkiewicz
I batalion
dowódca batalionu mjr Stanisław Zygmunt Wojtaszewski
dowódca 1 kompanii kpt. Jan Buczek
dowódca plutonu por. Adolf Białogrodzki
dowódca plutonu ppor. Tadeusz Marian Florczyk
dowódca 2 kompanii kpt. Aleksander Stoma
dowódca plutonu ppor. Józef Maciej Kalita
dowódca 3 kompanii por. Jan Żomoytel
dowódca plutonu ppor. Józef Maciąg
dowódca 1 kompanii km por. Mieczysław Tomaszewski
dowódca plutonu ppor. Józef Kazimierz Jordanowski
II batalion
dowódca batalionu mjr Jan Klakla
dowódca 4 kompanii por. Stefan Detko
dowódca plutonu ppor. Alojzy Zatorski
dowódca 5 kompanii por. Tadeusz Tokarzewski
dowódca plutonu ppor. Mieczysław Dmowski
dowódca 6 kompanii kpt. Władysław Pawłowski
dowódca plutonu ppor. Klemens Julian Dobrzański
dowódca plutonu ppor. Bolesław Nikodem Prochenka
dowódca 2 kompanii km kpt. Władysław Chodkowski
dowódca plutonu ppor. Jan Albin Stefankiewicz
dowódca plutonu ppor. Alfons Wodwud
III batalion
dowódca batalionu mjr Henryk Wiktor Smotrecki
dowódca 7 kompanii por. Bolesław Sankowski
dowódca plutonu por Rafał Cieślicki
dowódca 8 kompanii kpt. Zygmunt Robert Voss
dowódca plutonu ppor. Stanisław Cielenkiewicz
dowódca 9 kompanii kpt. Tadeusz Stanisław Janiga
dowódca plutonu ppor. Czesław Głąbski
dowódca 3 kompanii km kpt. Tadeusz Ignacy Zenon Radziszewski
dowódca plutonu por. Tadeusz Petrol
dowódca plutonu ppor. Artur Alojzy Poeplau
dowódca plutonu por. kontr. Awtonom Jarmak[17]
na kursie kpt. Stefan Karol Łysakowski
na kursie ppor. Jan Specjalski
na kursie ppor. Edward Weber
34 obwód przysposobienia wojskowego „Biała Podlaska”
kmdt obwodowy PW mjr adm. (piech.) Józef Kojder
kmdt powiatowy PW Biała Podlaska por. kontr. piech. Romuald Tomasz Kompf
kmdt powiatowy PW Włodawa kpt. piech. Stefan Osmulski

W czasie mobilizacji dotychczasowy dowódca III baonu major Henryk Wiktor Smotrecki został oficerem sztabu dowódcy piechoty dywizyjnej 9 DP. Od mobilizacji marcowej do 31 sierpnia baonem dowodziło czterech oficerów. Początkowo baonem dowodził kpt. Tadeusz Ignacy Zenon Radziszewski (†1940 Katyń). Po jego przeniesieniu do KOP-u dowództwo objął kapitan Władysław Pawłowski, który po kilku dniach w czasie ostrego strzelania 9 pal został ciężko ranny (12–16 lipca). Przez kolejne półtora miesiąca baonem dowodził w zastępstwie kpt. Czesław Czernikiewicz. W sierpniu baon objął major Skowroński, ale po kilku dniach został przydzielony do Dowództwa 9 DP. 31 sierpnia dowództwo baonu objął kapitan Voss, przybyły z Brześcia. „Na skutek tych częstych zmian, brak stałego dowódcy, III baon uchodził jako najsłabszy tak pod względem wyszkoleniowym, jak i organizacyjnym, a również szwankowała i dyscyplina”[18].

Kampania wrześniowa[edytuj | edytuj kod]

Pułk walczył w składzie 9 DP

W 1939 w trakcie kampanii wrześniowej walczył w składzie 9 Dywizji Piechoty.

W chwili rozpoczęcia wojny pułk wraz z dywizją znajdował się w odwodzie Armii Pomorze. W dniu 1 września wykonując marsz w rejon Piły – Młyna w celu zajęcia pozycji obronnych nad rzeką Brdą stoczył walkę z Niemcami w rejonie Pruszcza, Bagienicy i Gostycyna. I batalion skutecznie bronił Gostycyna, III batalion został rozbity przez oddziały 3 DPanc. w lesie na wschód od Pruszcza. II batalion zajmował pozycje w rejonie Łyskowa.

2 września nacierał w składzie dywizji, w ogólnym kierunku na Sokole-Kuźnicę. Ciężkie straty poniósł II batalion walczący w rejonie mostu w Sokole-Kuźnicy, ranny został wówczas dowódca pułku. I batalion osłaniał uderzenie 35 pułku piechoty na Klonowo. W dniu 3 września pułk pod dowództwem mjr. Jana Klakla przebijał się w składzie 9 DP w kierunku Świecia.

3 września 1939 po walkach w rejonie Terespola Pomorskiego większość żołnierzy pułku dostała się do niewoli niemieckiej. Z rozbitków został sformowany batalion, który następnie wszedł w skład Grupy ppłk dypl. Jana Maliszewskiego osłaniającego od północy działania w bitwie nad Bzurą. Dowódca pułku, ppłk dypl. Wacław Budrewicz, dwukrotnie ranny w walkach na Pomorzu Gdańskim, został przewieziony do szpitala w Brześciu nad Bugiem. Po dostaniu się do radzieckiej niewoli został zamordowany w 1940.

Batalion marszowy 34 pp pod dowództwem kpt. Tadeusza Radziszewskiego walczył w obronie Brześcia.

Struktura organizacyjna i obsada personalna we wrześniu 1939[19]
Dowództwo
dowódca pułku ppłk dypl. piech. Wacław Budrewicz
I adiutant kpt. Stanisław Marian Szuy
II adiutant por. Józef Kazimierz Jordanowski
oficer informacyjny por. rez. Stanisław Wiesiołłowski
oficer łączności kpt. Jan Buczek
kwatermistrz kpt. Ludwik Stefan Bierczyński
oficer płatnik por. rez. Mieczysław Sułkowski
oficer żywnościowy por. rez. Kazimierz Zakrzewski
naczelny lekarz kpt. dr Stefan Ogłoza
kapelan ks. kpl. Adolf Kryński
dowódca kompanii gospodarczej por. rez. Czesław Markiewicz
I batalion
dowódca I batalionu mjr Stanisław Wojtaszewski
adiutant 1 batalionu ppor. rez. Witold Jaworski
dowódca 1 kompanii strzeleckiej por. rez. Benedykt Tarasiuk
dowódca 2 kompanii strzeleckiej ppor. rez. Henryk Lesiuk
dowódca 3 kompanii strzeleckiej ppor. Stanisław Cielenkiewicz
dowódca 1 kompanii ckm por. Mieczysław Tomaszewski
II batalion
dowódca II batalionu – mjr Jan Klakla
adiutant II batalionu por. Alojzy Zatorski
dowódca 4 kompanii strzeleckiej por. rez. Feliks Sucharzewski
dowódca 5 kompanii strzeleckiej ppor. Klemens Julian Dobrzański
dowódca 6 kompanii strzeleckiej ppor. rez. Antoni Rogowski
dowódca 2 kompanii ckm kpt. Władysław Chodkowski
III batalion
dowódca III batalionu kpt. Zygmunt Robert Voss (od 31 VIII 1939)
adiutant III batalionu por. Tadeusz Tokarzewski
dowódca 7 kompanii strzeleckiej por. Adolf Białogrodzki
dowódca 8 kompanii strzeleckiej por. rez. Stanisław Wilhelm Carnelli
dowódca 9 kompanii strzeleckiej por. Rafał Cieślicki
dowódca 3 kompanii ckm kpt. Czesław Czernikiewicz
Pododdziały specjalne
dowódca kompanii zwiadowczej por. Henryk Rewkowicz
dowódca kompanii przeciwpancernej por. Henryk Gruszko-Gruszecki
dowódca plutonu artylerii piechoty por. Czesław Pieczeńczyk
dowódca plutonu pionierów ppor. rez. Stanisław Wojtyłło
dowódca plutonu przeciwgazowego por. Leszek Maciej Wojtasiewicz

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Marszałek Józef Piłsudski przyjmuje defiladę oddziałów 9 Dywizji Piechoty po dekoracji chorągwi krzyżem Virtuti Militari pod Lidą 6 grudnia 1920

Sztandar[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

10 września 1920 roku w Białej Podlaskiej starosta bialski wręczył dowódcy pułku, pułkownikowi Ludwikowi Bittnerowi chorągiew ufundowaną przez społeczeństwo ziemi podlaskiej[20]. 4 grudnia 1920 roku na polach pod Łazdunami marszałek Polski Józef Piłsudski udekorował chorągiew Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari „za wierną, wytrwałą i niezłomną służbę bojową oraz niczym nieugięty hart ducha”[21][22][c].

Odznaka pamiątkowa[edytuj | edytuj kod]

Odznaka została ustanowiona 7 grudnia 1919 roku, w pierwszą rocznicę powstania pułku[20] i zatwierdzona 23 maja 1920 roku przez Ministra Spraw Wojskowych, który potwierdził to 13 grudnia 1921 roku[24].

Odznaka o wymiarach 40×40 mm ma kształt krzyża o ostro ściętych końcach ramion, pokrytych białą emalią z czarną obwódką. Na środku krzyża nałożona jest sześcioboczna tarcza pokryta amarantową emalią że srebrnym orłem typu jagiellońskiego. Ramiona krzyża połączone są wieńcem laurowo dębowym, w który wpleciono dwa skrzyżowane miecze. Na dolnym ramieniu umieszczono numer „34”, na lewym ramieniu datę powstania pułku „7-12-18”, a na prawym datę ustanowienia odznaki „7-12-19”. Odznaka trzyczęściowa – oficerska, wykonana z tombaku srebrzonym, emaliowana, na rewersie numerowana. Wykonawcą odznaki był Józef Michrowski z Warszawy[25].

29 lutego 1932 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 34 pp[26]. Zgodnie z tym wzorem na górnym ramieniu krzyża została umieszczona miniatura Krzyża Srebrnego Orderu Virtuti Militari.

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: oficerowie 34 Pułku Piechoty (II RP).
Dowódcy pułku[27][d]
Zastępcy dowódcy pułku

Stanowisko zastępcy dowódcy pułku zostało utworzone latem 1922 roku. W 1938 roku zmieniona została nazwa stanowiska na „I zastępca dowódcy”. W organizacji wojennej pułku nie było stanowiska zastępcy dowódcy.

II zastępca (Kwatermistrz)
  • mjr piech. Alojzy Brzozowski (do 1939, †1940 Charków)

Żołnierze 34 pułku piechoty – ofiary zbrodni katyńskiej[edytuj | edytuj kod]

Biogramy ofiar zbrodni katyńskiej znajdują się między innymi w bazach udostępnionych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego[30] oraz Muzeum Katyńskie[31][e][f].

Nazwisko i imię Stopień Zawód Miejsce pracy przed mobilizacją Zamordowany
Bardziński Stanisław Edward[34] kpt. adm. (piech.) żołnierz zawodowy Katyń
Bugajski Władysław ppor. rez. nauczyciel Katyń
Czajka Bronisław ppor. rez. technik Katyń
Czajkowski Czesław ppor. rez. inżynier Katyń
Gendzwiłł Stanisław por. rez. więzienie w Brzeżanach Katyń
Lesiuk Stefan ppor. rez. nauczyciel kier. szkoły w Horodyszczu Katyń
Liebe Henryk ppor. rez. prawnik prokurator w Warszawie Katyń
Łotocki Stanisław ppor. rez. nauczyciel gimnazjum w Łukowie Katyń
Łotocki Zygmunt ppor. rez. nauczyciel gimnazjum w Piotrkowie Trybunalskim Katyń
Radziszewski Tadeusz[35] kapitan żołnierz zawodowy dowódca 3 kkm/34 pp Katyń
Rogowski Józef ppor. rez. nauczyciel Katyń
Sokalski Eugeniusz ppor. rez. nauczyciel szkoła w Lisiowólce Katyń
Turkiewicz Jan por. rez. technik rolnik Katyń
Uruski Bazyli Ludwik ppor. rez. nauczyciel Katyń
Zawadzki Teofil ppor. rez. nauczyciel szkoła w Jakubowie Katyń
Brzozowski Alojzy[36] major żołnierz zawodowy Charków
Budrewicz Wacław ppk dypl. żołnierz zawodowy dowódca 34 pp Charków
Dobosz Jan ppor. rez. nauczyciel Charków
Mrygłodowicz Aleksander por. posp. rusz. nauczyciel szkoła w Zajęcznikach Charków
Nowak Józef oficer rezerwy Charków
Poryżewski Tadeusz ppor. rez. technik budowlany Charków
Sobol Lucjan kpt. w st. sp. ekonomista Charków
Żagiel Józef ppor. rez. nauczyciel szkoła powszechna Charków
Żomoytel Jan[37] porucznik żołnierz zawodowy Charków
Kalita Józef podporucznik żołnierz zawodowy dowódca plutonu 2/34 pp ULK
Kamiński Stanisław starszy sierżant ? ULK
Oleks Marian por. rez. urzędnik ULK

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Pomnik w Białej Podlaskiej ku czci poległych w latach 1918–1920 żołnierzy 34 pp
Kamień pamiątkowy w Roskoszy

W Białej Podlaskiej istnieje ulica 34 Pułku Piechoty[38]. Także w Białej Podlaskiej w rocznice bitwy pod Rzeczycą (maj) składane są kwiaty pod pomnikiem poległych żołnierzy z 34 pp oraz organizowane są festyny nawiązujące do święta pułkowego[39][40].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[16].
  2. Oficer taborowy był jednocześnie dowódcą kompanii gospodarczej.
  3. Bronisław Szostak, naoczny świadek uroczystości wspominał, że odbyła się ona w listopadzie 1920 roku, a w ceremonii wzięła udział jedynie kompania honorowa 34 pp, a nie cały pułk[23].
  4. Dowódca pułku kierował osobiście szkoleniem oficerów i był odpowiedzialny za gotowość bojową, całokształt wyszkolenia, służbę gospodarczą i wewnętrzną pułku[28].
  5. Jeśli nie zaznaczono inaczej, miejsce służby żołnierzy zawodowych przed mobilizacją podano za: Ryszard Rybka, Kamil Stepan; Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939[32].
  6. Jeśli nie zaznaczono inaczej, informacje o żołnierzach znajdujących się na Białoruskiej Liście Katyńskiej pochodzą z książki: Maciej Wyrwa; Nieodnalezione ofiary Katynia?: lista osób zaginionych na obszarze północno-wschodnich województw II RP od 17 września 1939 do czerwca 1940[33].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 68.
  2. Satora 1990 ↓, s. 77.
  3. Korpus Poleski 1928 ↓, s. 112.
  4. Odziemkowski 2010 ↓, s. 226.
  5. Obecnie część miasta Terespola.
  6. Henry Morgenthau: Mission of The United States to Poland. 1919.
  7. Wroczyński 1929 ↓, s. 35.
  8. Wroczyński 1929 ↓, s. 53.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 19 marca 1921 roku, s. 480-482.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 85 z 20 sierpnia 1925, s. 466.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 36 z 30 września 1922, s. 797, sprostowanie.
  12. Almanach 1923 ↓, s. 51.
  13. Jagiełło 2007 ↓, s. 63–65.
  14. Jagiełło 2007 ↓, s. 67.
  15. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 588-589, 675.
  16. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  17. Życiorys.
  18. Szuy 1945 ↓, s. 9–10.
  19. Bieliński 2016 ↓, s. 66.
  20. a b Wroczyński 1929 ↓, s. 49.
  21. Wroczyński 1929 ↓, s. 50.
  22. Satora 1990 ↓, s. 77–78.
  23. Jednodniówka 1933 ↓, s. 17.
  24. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 49 z 13 grudnia 1921 roku, poz. 872.
  25. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 68–69.
  26. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 4 z 29 lutego 1932 roku, poz. 39.
  27. Prugar-Ketling (red.) 1992 ↓, metryka.
  28. Almanach 1923 ↓, s. 49.
  29. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 95.
  30. Katyń – miejsca pamięci. [dostęp 2022-01-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-12-19)].
  31. Muzeum Katyńskie – Księgi Cmentarne.
  32. Rocznik oficerski 1939 ↓.
  33. Wyrwa 2015 ↓.
  34. Księgi Cmentarne – wpis 119.
  35. Księgi Cmentarne – wpis 3057.
  36. Księgi Cmentarne – wpis 4687.
  37. Księgi Cmentarne – wpis 14494.
  38. ulica 34 pp.
  39. Ewelina Burda: Biała Podlaska. Święto pułku. Po raz pierwszy z udziałem bialskiego garnizonu. dziennikwschodni.pl, 2022-05-08. [dostęp 2022-05-08]. (pol.).
  40. Złożyli kwiaty i przemaszerowali ulicami miasta. bp24.pl, 2022-05-09. [dostęp 2022-05-09]. (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]