37 Komenda Odcinka Baligród

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
37 Komenda Odcinka
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945
Rozformowanie 1948
Tradycje
Kontynuacja 35 batalion OP
264 batalion WOP
Dowódcy
Pierwszy mjr Wacław Wyżywniak[1] [2].
Organizacja
Dyslokacja Baligród
Formacja Wojska Ochrony Pogranicza
Podległość 8 Oddział OP (1945-1946)
8 Oddział WOP (1946-1948)
Skład komendy odcinka
Dyslokacje
1945
1946

37 Komenda Odcinka Baligród – samodzielny pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

37 Komenda Odcinka sformowana została w 1945 roku w strukturze 8 Oddziału Ochrony Pogranicza[3]. Formowanie rozpoczęto w październiku w Lesku ze składu osobowego 8 Dywizji Piechoty[2]. Ochraniała granicę od Roztok Górnych do trójstyku granic[2]. W pierwszych dniach listopada przeszła do Baligrodu, a jej dwie strażnice (168 i 169) na krótko przeszły do Cisny, by w połowie grudnia wrócić do Baligrodu. W lutym 169 strażnica przeszła do Berehy, 168 strażnica do Wetliny. Strażnice te z końcem marca zostały wycofane do Cisnej. W tym samym czasie sztab komendantury przeniósł się wraz z pozostałymi dwoma strażnicami z Baligrodu do Cisny, tworząc grupę operacyjną. Jesienią 1946 roku sztab komendy odcinka wrócił do Baligrodu, a strażnice 166 i 167 przeszły do Wołkowyi. Wiosną 1948 roku strażnica nr 168 przeszła z Cisny do Wetliny przyjmując numer 169. Strażnica nr 169 przeszła w tym samym czasie z Cisny do m. Roztoki Górne przyjmując numer 170[4].

We wrześniu 1946 roku odcinek wszedł w skład Rzeszowskiego Oddziału WOP nr 8[a]. W 1948 roku, na bazie 37 Komendy Odcinka sformowano Samodzielny Batalion Ochrony Pogranicza nr 35[b].

Działania bojowe[edytuj | edytuj kod]

W nocy z 11 na 12 stycznia 1946 roku pododdziały UPA wkroczyły do Cisnej i zaatakowały posterunek MO na wzgórzu Kamionka. W Cisnej zamordowano kilku Polaków oraz spalono szkołę, urząd gminy i magazyn zbożowy. Następnego dnia do Cisny wysłano grupę bojową 37 komendy odcinka Baligród. Grupa zaatakowała bez powodzenia sotnie UPA w rejonie wsi Jabłonki. Polegli szer. Jan Walawko i szer. Bernard Rytuba. Cisnę zajęły sotnie UPA i przebywały tam do końca stycznia. Dopiero grupa bojowa 8 Dywizji Piechoty odbiła Cisnę. W Ciśnie rozlokowano dwie strażnice które przystąpiły do odbudowy dróg, mostów i linii telefonicznej Lesko–Baligród–Cisna. Zostały one ponownie zaatakowane 9 kwietnia 1946 roku. Broniły się do nadejścia odsieczy z Baligrodu[5].

19 stycznia 1946 roku grupa rozpoznawcza komendy w sile 80 żołnierzy pod dowództwem kpt. Antoniego Pilwińskiego stoczyła walkę z sotniami UPA we wsi Średnie Wielkie. W trakcie walki utraciła tabor z ciężką bronią, amunicją i żywnością. Podzielona na kilka części przerwała okrążenie i wycofała się w kierunku na Baligród. W walce poległo 7 żołnierzy: ppor. Zygmunt Kapis, chor. Bolesław Paluszkiewicz. kpr. Marian Wrona, szer. Witold Wysocki, szer. Feliks Kołodziejczyk, szer. Stanisław Nowak i szer. Eugeniusz Basak. Do niewoli dostali się: chor. Gęsiak i dwóch rannych żołnierzy. Po rozbrojeniu i odarciu z umundurowania zostali zwolnieni[6].

25 marca 1946 roku żołnierze batalionu 34 pułku piechoty i grupy operacyjnej 37 komendy odcinka wyprowadzili z Wetliny załogi dwóch strażnic do Baligrodu. Dwa dni wcześniej grupa bojowa tych strażnic pod dowództwem st.sierż. Wacława Grzesia usiłowała sama dotrzeć do komendy po amunicję i żywność. W rejonie wsi Smerek została zaatakowana przez UPA. W walce ranni zostali: sierż. Mieczysław Zakrzewski i plut. Rogaczewski[7].

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Dyslokacja 37 Komendy Odcinka przedstawiała się następująco[8]:

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozkaz Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego nr 0153/org.z 21.09.1946. → Jackiewicz 1998 ↓, s. 115
  2. Rozkaz Ministra Obrony Narodowej nr 55/Org z 20.03.1948 roku. → Jackiewicz 1998 ↓, s. 117

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945-1985. Warszawa: Wojskowa drukarnia w Łodzi, 1985.
  • Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza: (1945-1991): krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
  • Jan Ławski: Ochrona granic Polski Ludowej 1945-1948. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowe, 1974.
  • ASGr.Historia Karpackiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza. Kraków 1962.
  • Archiwum Straży Granicznej, sygn. 217/143 k.119 -123. Wykazy dyslokacyjne WOP 1946.