3 Karpacki Pułk Artylerii Lekkiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 3 Karpackiego Pułku Artylerii Lekkiej. Zobacz też: 3 Pułk Artylerii Lekkiej - inne pułki artylerii lekkiej z numerem 3.
3 Pułk Artylerii Lekkiej
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1942
Nazwa wyróżniająca Karpacki
Tradycje
Święto 8 grudnia
Rodowód 10 Pułk Artylerii Lekkiej
Dowódcy
Ostatni ppłk Wojciech Biliński
Działania zbrojne
kampania włoska
Organizacja
Rodzaj wojsk Artyleria
Podległość 3 Dywizja Strzelców Karpackich

3 Karpacki Pułk Artylerii Lekkiej (3 pal) – oddział artylerii lekkiej Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Powstał 21 stycznia 1942 w Ługowaja w ZSRR jako 10 Pułk Artylerii Lekkiej[1]. 1 kwietnia pułk wraz z 10 DP przypłynął do portu Pahlevi w Iranie w ramach pierwszej ewakuacji. Na początku maja 1942 10 pal (10 DP) włączony został w skład 3 Dywizji Strzelców Karpackich. 6 maja 10 pal przemianowany został na 3 Karpacki Pułk Artylerii Lekkiej[2]. Po zakończeniu walk pełnił we Włoszech służbę wartowniczą.

Działania pułku[edytuj | edytuj kod]

Od 13 maja rozpoczęto się intensywne szkolenie. W czerwcu pułk otrzymał pełne wyposażenie bojowe. Kolejne wizytacje przełożonych miały na celu sprawdzenie stopnia gotowości bojowej. W początkach września zakończono szkolenie w Palestynie. Rozkaz nr 115 z 19 września nakazywał pułkowi przegrupować się do Iraku. Część pułku przegrupowano drogą morską przez Suez, Morze Czerwone, Morze Arabskie, Ocean Indyjski, Zatokę Perską udawała się do portu Basra w Iraku. Reszta pułku maszerowała drogą kołową. 21 września zaokrętowano pułk na holenderski statek, by po paru dniach przypłynąć do portu Basra, skąd w dalszą drogę koleją przez Bagdad część pułku udała się do m. Jaluala na nowe miejsce postoju. Po krótkim czasie przybył transportem kołowym pozostała część pułku.

W Iraku nadal szkolono się. Do Ośrodka Wyszkolenia Artylerii w Habbaniyi oddelegowano na przeszkolenie oficerów i podchorążych. Szkolono łącznościowców i kierowców.

W połowie grudnia przesunięto pułk w okolice Mosulu w celu ochrony rurociągów przed dywersją. W tym czasie jeden z dywizjonów pełnił służbę instruktażową w Centrum Wyszkolenia Artylerii w Khanaqin.

W styczniu 1943 żołnierze zostają oddelegowani do Szkoły Podoficerów Artylerii. Pułk zmienia po raz kolejny miejsce postoju. Rozbija obóz nad rzeką Mały Zab w rejonie Altun Kopru. W porze letniej zawieszono szkolenie dzienne. Temperatury dochodzące do 60 °C w cieniu powodują, że częste są przypadki udaru słonecznego. W czasie pobytu na Środkowym Wschodzie odwiedza dywizję gen. Władysław Sikorski. To było duże przeżycie dla żołnierzy.

W związku z planowanym udziałem pułku na froncie pierwsza grupa kwaterunkowa opuszcza Irak 29 lipca 1943. W połowie września pułk dostaje rozkaz wymarszu. Marszem kołowym udaje się do Palestyny.

Po zakończeniu walk 3 pułk artylerii lekkiej przez kilka tygodni stacjonował w rejonie Bolonii. W połowie czerwca 1945 roku został zgrupowany w rejonie Ascoli Piceno. Tam przebywał do jesieni 1945 roku. W późniejszym okresie pułk pełnił służbę wartowniczą w różnych częściach Półwyspu Apenińskiego[3].

Organizacja i obsada personalna[edytuj | edytuj kod]

Irak 3 dyw strz karp.png
Irak cmentarze.png
IIkp italia.png

dowódcy:

ppłk Stefan Swinarski - od marca 1942 do 23 maja 1942
ppłk/płk dypl. inż. Kazimierz Stafiej[4] - od 23 maja 1942, 21 kwietnia 1944 r. (ranny w wypadku samochodowym w szpitalu)[5] do 6 listopada 1944 (ranny w Apeninie Emiliańskim odesłany do szpitala)
mjr Zdzisław Tułodziecki p.o. d-cy pułku - od 6 listopada do 23 listopada
mjr /ppłk/ Wojciech Biliński[6] - od 23 listopada do rozformowania pułku

zastępcy dowódcy:

mjr Józef Stojewski-Rybczyński
mjr Zdzisław Tułodziecki[6]

obsada pułku 1 lutego 1944

  • dowódca - ppłk Kazimierz Stafiej
  • zastępca - mjr Józef Stojewski-Rybczyński
  • dowódca I dywizjonu - mjr Zdzisław Tułodziecki
    • 1 bateria - por. Jerzy Wycisk
    • 2 bateria - por. Jan Uklejski
  • dowódca II dywizjonu - mjr Jerzy Janasiewicz
    • 3 bateria - por. Eugeniusz Kupiec
    • 4 bateria - por. Józef Olszewski
  • dowódca III dywizjonu - kpt. Bohdan Więckowski
    • 5 bateria - por. Jan Łojko
    • 6 bateria - por. Feliks Ruszała

obsada pułku (rozkaz pułkowy nr 116 z 31 grudnia 1944)

  • dowódca - mjr Wojciech Biliński
  • zastępca - mjr Zdzisław Tułodziecki
  • adiutant – por. Jan Wadowski
  • dowódca I dywizjonu – kpt. Władysław Łuczyński[6]
    • 1 bateria - por. Jerzy Trzebiński
    • 2 bateria - por. Eugeniusz Rudzki
  • dowódca II dywizjonu – kpt. Józef Olszewski[6]
    • 3 bateria - por. Konrad Hykiel
    • 4 bateria - por. Edward Sadowski
  • dowódca III dywizjonu – kpt. Zbigniew Godon[6]
    • 5 bateria - por. Andrzej Kobiela
    • 6 bateria - por. Zdzisław Styczyński

Każdy dywizjon posiadał dwie baterie artylerii po 4 haubicoarmaty 25-funtowe

Pułk liczył (etatowo)[7]:

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Proporzec:

Pułk posiadał proporzec (trójkąt równoboczny) barwy zielono-czarnej na drzewcu zakończonym głowicą w kształcie odznaki 3 DSK. Napis na proporcu - 3 Karp. P.A.L."

Odznaka pamiątkowa:

Żołnierze i oficerowie nosili odznakę 3 DSK na kołnierzach zielono-czarne korpusówki.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dunin-Wilczyński 1993 ↓, s. 61.
  2. Szczurowski 2001 ↓, s. 279.
  3. Żak 2014 ↓, s. 122.
  4. Szczurowski 2001 ↓, s. 281.
  5. Witold Żdanowicz (red.), Śląsk pamięci Monte Cassino str. 452, 1999.
  6. a b c d e Obsada etatowa 9 kwietnia 1945: A. Blum i inni: Artyleria polska Bitwa o Bolonię 1945.. s. XXI.
  7. Szczurowski 2001 ↓, s. 278.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Maciej Szczurowski: Artyleria Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie w II wojnie światowej. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2001. ISBN 83-7174-918-X.
  • Piotr Żaroń: Armia Polska w ZSRR, na Bliskim Wschodzie i Środkowym Wschodzie. Warszawa 1981: KAW RSW „Prasa- Książka - Ruch, 1981.
  • Józef Smoliński: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie : 1939-1945. Warszawa: "Egros", 1997. ISBN 83-86268-66-2.
  • A. Blum, M. Przedrzymirski, J. Wisz, J. Paśnicki: Artyleria polska Bitwa o Bolonie. Koło Oficerów Artylerii. Londyn 1990
  • Zbigniew Dunin-Wilczyński: Wojsko polskie w Iraku : 1942-1943. Warszawa: Muzeum Niepodległości, 1993. ISBN 83-900727-2-6.
  • Monografia 3 Karpackiego Pułku Artylerii Lekkiej.Władysław Łuczyński,Tadeusz Czerkawski,Ryszard Plesner. 3 Karpacki Pułk Artylerii Lekkiej 3 DSK. Londyn 1990.
  • Jakub Żak: Nie walczyli dla siebie. Powojenna odyseja 2 Korpusu Polskiego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2014. ISBN 978-83-7399-621-2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]