3 Pułk Huzarów (austro-węgierski)

3 pułk huzarów

Huzarenregiment Nr. 3

Historia
Państwo	Austro-Węgry
Sformowanie	1702
Rozformowanie	1918
Patron	Andreas Hadik von Futak
Tradycje
Święto	22 kwietnia
Działania zbrojne
I wojna światowa
Organizacja
Dyslokacja	Sybin (1890), Sáros-Patak, Przemyśl, Gródek Jagielloński, Hruszów, Sopron (1914)
Rodzaj sił zbrojnych	c. i k. Armia
Rodzaj wojsk	kawaleria
Podległość	5 Brygada Kawalerii 16 Brygada Kawalerii

3 Pułk Huzarów Grafa von Hadika (niem. Husarenregiment Graf von Hadik Nr.3) – pułk kawalerii cesarskiej i królewskiej Armii.

Historia pułku

Data utworzenia: 1702. Żołnierze nosili attylę ciemnoniebieską, a guzy do pętlic („oliwki”) były złote; czako – białe. W 1888 roku pułk otrzymał „na wieczne czasy” imię marszałka polnego Andreasa Hadika von Futak (1710–1790).

Garnizony pułku

W latach 40. XIX w. sztab pułku działał w Sáros-Patak.

W 1912 pułk stacjonował na terytorium 10 Korpusu (sztab w Przemyślu, 1. dywizjon w Gródku Jagiellońskim, 2. dywizjon w Hruszowie) i wchodził w skład 5 Brygady Kawalerii w Jarosławiu.

W 1912 pułk został przeniesiony na terytorium 5 Korpusu (sztab pułku razem z II dywizjonem do Sopronu, a I dywizjon do Neusiedl am See (węg. Nezsider) i włączony w skład 16 Brygady Kawalerii w Bratysławie. Kadra zapasowa pozostała w Aradzie na terytorium 7 Korpusu, z którego pułk otrzymywał uzupełnienia.

Skład etatowy pułku

Rozporządzeniem z 1897 wprowadzało nowy etat pułku. Przewidywał on sztab liczący 11 oficerów oraz 23 szeregowych i 25 koni. Pododdziałami bojowymi były dwa dywizjony, w każdym 5-osobowy sztab i trzy szwadrony, każdy w sile 171 „szabel” i 149 koni. Ponadto pułk posiadał drużynę pionierów liczącą jednego oficera, 24 podoficerów i szeregowców, 25 koni oraz patrol telegraficzny. Pułk na stopie pokojowej dysponował też 27-osobową kadrą zapasową. Stan etatowy pułku wynosił 45 oficerów i urzędników wojskowych, 1095 podoficerów i szeregowców oraz 970 koni.

Po mobilizacji w 1914 pułk dysponował dwoma dywizjonami po trzy szwadrony. Szwadrony liczyły 117 żołnierzy i dzieliły się na trzy plutony. Ponadto w pułku znajdował się patrol telegraficzny i szwadron (kadra) zapasowy. Stan etatowy pułku (bez kadry zapasowej) wynosił 37 oficerów oraz 874 podoficerów i żołnierzy.

Szefowie pułku

• FM arcyksiążę Ferdynand Karol Józef Habsburg-Este (1794 – †5 XI 1850),
• książę Bawarii Karol Teodor Maksymilian (1850 – 1866),
• GdK Ludwig von Folliot de Crenneville (1867 – †21 IV 1876).

Dowódcy pułku

• płk Johann Ostermuth (– 1912 → dowódca 12 Brygady Kawalerii)
• ppłk / płk Fridrich von Kirsch (1912 – 1914)

Bibliografia

• Michał Baczkowski: Kawaleria austriacka i austro-węgierska w latach 1792–1914. W: Aleksander Smoliński (red.): Do szarży marsz, marsz... Studia z dziejów kawalerii. T. 2. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2012. ISBN 978-83-231-2783-3.
• Juliusz Bator: Wojna galicyjska. Działania armii austro-węgierskiej na froncie północnym (galicyjskim) w latach 1914-1915. Kraków: Wydawnictwo EGIS Sp. z o.o., 2008. ISBN 978-83-7396-747-2. (pol.).
• Glenn Jewison, Jörg C. Steiner: Austro-Hungarian Army – Cavalry Regiments 1914. [w:] Austro-Hungarian Land Forces 1848-1918 [on-line]. austro-hungarian-army.co.uk/. [dostęp 2025-10-27]. (ang.).
• Peter Jung: Armia austro-węgierska w I wojnie światowej. T. 1. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2020. ISBN 978-83-8178-241-8.
• Tomasz Nowakowski: Armia austro-węgierska 1908–1918. Warszawa: Fenix editions, 1992. ISBN 83-900217-4-9.
• Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1912. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1911. (niem.).
• Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1913. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1912. (niem.).
• Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1914. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, luty 1914. (niem.).