49 Huculski Pułk Strzelców

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 49 Huculskiego Pułku Piechoty. Zobacz też: 49 Pułk Piechoty - inne pułki piechoty z numerem 49.
49 Huculski Pułk Strzelców
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Huculski
Tradycje
Święto 19 lipca
Rodowód 3 Pułk Instrukcyjny
15 Pułku Strzelców Pieszych
149 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych
Dowódcy
Pierwszy płk franc. Thiery
Ostatni ppłk dypl. Karol Hodała
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Kołomyja
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość Dywizja Instrukcyjna
18 Dywizja Piechoty
11 Dywizja Piechoty
Bitwa o granice 1920.png
Bitwa pod brodami 1920.png
Strzelec 49 HPS w 1938 roku
Ppor. rez. 49 hps Mieczysław Jan Hołdanowicz[a](na rogatywce widoczne pióro charakterystyczne dla huculskiego pułku).
Ćwiczenia rezerwy 49 hps w Zarzeczu - lato 1938.
Armia karpaty 1939.png
Jaworow 1939.png

49 Huculski Pułk Strzelców (49 pp) – oddział piechoty Armii Polskiej we Francji i Wojska Polskiego II RP.

Pułk stacjonował do września 1939 roku w Kołomyi[1]. W 1939 roku walczył w składzie 11 Karpackiej Dywizji Piechoty[2].

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

W styczniu 1919 roku w Quintin i Potigne zostały zorganizowane trzy polskie kompanie instrukcyjne, którym nadano kolejne numery: 27, 28 i 29. Następnie wspomniane pododdziały zostały rozmieszczone w okolicy Sene: 27 kompania pod dowództwem porucznika Glanowskiego w Ervi, 28 kompania pod dowództwem kapitana Antoniego Bartmańskiego w Sermeri, a 29 kompania pod dowództwem porucznika Adama Nadachowskiego w Montfey i Racines. W kwietniu, po wcieleniu uzupełnień i przejęciu całego materiału od francuskiego 344 rezerwowego pułku piechoty, kompanie rozwinęły się w trzy bataliony, z których powstał 3 pułk instrukcyjny należący do Dywizji Instrukcyjnej[3].

W trzeciej dekadzie maja 1919 roku pułk został przetransportowany koleją przez Niemcy do Kutna, a następnie obsadził linię demarkacyjną w rejonie Brześcia Kujawskiego. 1 sierpnia został włączony w skład 8 Dywizji Strzelców, jako 15 pułk strzelców pieszych. W międzyczasie pułk przegrupował się do rejonu Pułtuska, a później Mławy. We wrześniu 1919 roku, w wyniku scalenia Armii generała Hallera z armia krajową, pułk został zaliczony do jednostek rezerwowych i przemianowany na 149 pułk piechoty Strzelców Kresowych[4].

 Osobny artykuł: Armia Polska we Francji.

W drugiej dekadzie grudnia 1919 roku pułk został przetransportowany do Borszczowa, gdzie wszedł w skład Grupy generała Krajowskiego, a następnie został skierowany do rejonu Kamieńca Podolskiego, gdzie przygotowywał obronę nad Uszycą. W trzeciej dekadzie lutego pułk został wysunięty nad rzekę Kalus, gdzie nawiązał bezpośrednią styczność z oddziałami Armii Czerwonej. Następnie razem z 42 i 145 pułkami piechoty przy wsparciu 6 baterii 18 pap przeprowadził wypady na Zamiechów, Jełtuszków i Wierzbowiec oraz bronił się w Kuczy i Słobódce Kuczyskiej. W końcu marca 1920 roku oddział został wcielony do 18 Dywizji Piechoty jako 49 pułk piechoty[5].

 Osobny artykuł: Wojna polsko-bolszewicka.

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

W okresie międzywojennym 49 pułk piechoty stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr VI w Kołomyi, wchodząc w skład 11 Dywizji Piechoty[6].

W niedzielę 12 lipca 1925 roku, w trakcie obchodów święta pułku, został poświęcony i oddany do użytku stadion sportowy. Przecięcia wstęgi dokonał dowódca Okręgu Korpusu Nr VI, generał dywizji Mieczysław Linde. Stadion został zbudowany dzięki staraniom dowódcy jednostki, pułkownika Bernarda Monda przez pluton pionierów pod dowództwem porucznika Schuberta. Stadion posiadał boisko sportowe z trybuną na 1000 miejsc, bieżnię o długości 400 metrów, tor szturmowy, tor szermierczy, rzutnię granatów, skocznie i plac do ćwiczeń gimnastycznych wolnych z przyrządami[7]. W następnych latach stadion otrzymał imię Bernarda Monda[8].

19 maja 1927 roku minister spraw wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 19 lipca, jako datę święta pułkowego[9]. W 1938 roku sejmik powiatu kołomyjskiego podjął uchwałę w sprawie obchodów święta szlachty zagrodowej Pokucia w dniu święta 49 Huculskiego Pułku Strzelców[10].

 Osobny artykuł: Święta wojskowe w Polsce.

Na podstawie rozkazu wykonawczego L.dz. 3900/tj. Org. Departamentu Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych z 10 października 1930 roku o wprowadzeniu w życie przepisu służbowego P.S. 10–50 – „Organizacja – Piechota na stopie pokojowej” 49 pułk piechoty zaliczony został do pułków piechoty typu I tzw. „normalnych”. W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych[11].

W pułku zorganizowano też specjalną kompanię dla opóźnionych, która szkoliła rekrutów dla potrzeb całego DOK. Żołnierze ci wcześniej z różnych przyczyn opóźnili swoje stawiennictwo w macierzystej jednostce[12].

9 stycznia 1931 roku kierownik Ministerstwa Spraw Wojskowych generał dywizji Daniel Konarzewski nadał nazwy koszarom 49 pułku piechoty w Kołomyi:

  • koszarom gminnym przy Alei Wolności – „Koszary im. Ks. Poniatowskiego”,
  • koszarom państwowym przy ulicach Piłsudskiego, Alei Wolności i Szpitalnej – „Koszary im. Marszałka Piłsudskiego”[13].

12 kwietnia 1937 roku Minister Spraw Wojskowych nadał I batalionowi nazwę „huculski batalion Legionów Polskich”[14], na pamiątkę walk kompanii Hucułów pod dowództwem kapitana Edwarda Szerauca w Karpatach, w składzie Legionów Polskich.

4 marca 1938 roku Minister Spraw Wojskowych nadał jednostce nazwę „49 Huculski Pułk Strzelców” oraz „zarządził noszenie przez żołnierzy całego pułku kapelusza huculskiego”[15].

W tym samym miesiącu na stanowisko dowódcy pułku został wyznaczony podpułkownik Władysław Ziętkiewicz, a na stanowisko I zastępcy dowódcy podpułkownik dyplomowany Czesław Kopański. Ponieważ podpułkownik Ziętkiewicz został czasowo zatrzymany na dotychczasowej funkcji w Państwowym Urzędzie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w Warszawie, obowiązki dowódcy jednostki pełnił podpułkownik Kopański. W styczniu 1939 roku, w Warszawie, podpułkownik Kopański przekazał obowiązki dowódcy oddziału podpułkownikowi dyplomowanemu Karolowi Hodale[16].

Kampania wrześniowa[edytuj | edytuj kod]

Wiosną 1939 roku pułk został jednostką administracyjną i mobilizującą dla I i II Huculskiego Batalionu ON.

W I rzucie mobilizacji powszechnej pułk sformował Kompanię Kolarzy Nr 62 i Kolumną Taborową Parokonną Nr 610 dla 11 Karpackiej Dywizji Piechoty oraz własny Batalion Marszowy.

Pułk we wrześniu 1939 wchodził w skład 11 Karpackiej Dywizji Piechoty, bronił pozycji na linii Wisłoki, Wisłoka oraz Sanu.

1 września 49 pułk został detaszowany do 53 Pułku strzelców, gdzie następnie oba pułki już w składzie 11 Karpackiej Dywizji Piechoty walczyły w zgrupowaniu Armii Karpaty.

10 września w miejscowości Błażowa wchodzący w skład pułku pluton pod dowództwem ppor. Edmunda Szczota w zasadzce napadł na kolumnę samochodów eliminując z niej 11 członków sztabu niemieckiego oraz zdobywając na nieprzyjacielu rozkazy i ważne plany działania.

Podczas przebijania się zgrupowania z Przemyśla do Lwowa 14 września pułk ten wraz z 53 pułkiem strzelców, w nocnej akcji opodal Sądowej Wiszni zaatakował przy użyciu bagnetów sztab i jeden z batalionów doborowego niemieckiego pułku zmotoryzowanego SS-Standarte Germania (jeden z trzech pułków Waffen SS w 1939 - obok SS-Leibstandarte Adolf Hitler i SS-Standarte Totenkopf) i rozbił je w ciągu niecałej pół godziny[17].

19 września 1939 część oddziału dotarła do Lwowa a następnie kapitulowała przed Armią Czerwoną.

Za kampanię wrześniową 1939 pułk został odznaczony orderem Virtuti Militari[18].

Huculscy strzelcy[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku

Dowódca pułku kierował osobiście szkoleniem oficerów i był odpowiedzialny za gotowość bojową, całokształt wyszkolenia, służbę gospodarczą i wewnętrzną pułku[19].

Zastępcy dowódcy pułku

13 czerwca 1922 roku Minister Spraw Wojskowych zniósł dotychczasowe stanowisko referenta wyszkolenia pułku piechoty i ustanowił etatowe stanowisko zastępcy dowódcy pułku zaszeregowanego do stopnia podpułkownika, wyznaczanego przez Ministra Spraw Wojskowych. Zakres działania zastępcy dowódcy określał dowódca pułku, przed którym był on całkowicie odpowiedzialny[24]. W 1938 roku zmieniona została nazwa stanowiska na „I zastępca dowódcy”. W organizacji wojennej pułku nie było stanowiska zastępcy dowódcy.

  • ppłk piech. Władysław Koczorowski (od 10 VII 1922[25][26] – 11 X 1926 → zastępca dowódcy 68 pp[27])
  • ppłk Feliks Markowski (11 X 1926[27] – 1927 → stan spoczynku z dniem 30 IV 1927[28])
  • ppłk SG Eugeniusz Pieczonka (do 31 X 1927 → dyspozycja dowódcy OK VI[29])
  • ppłk piech. Tadeusz Wiktor Czechowicz (31 X 1927[30][31] – 5 XI 1928 → praktyka poborowa w PKU Kołomyja II[32][33])
  • ppłk dypl. piech. dr Stanisław Krzysik (12 III 1929[34] - † 1 II 1930)
  • ppłk piech. Franciszek Otton Karol Matuszczak (31 III 1930[35] – 4 VII 1935 → dowódca 18 pp[36])
  • ppłk dypl. piech. Kazimierz Ryziński (21 VIII 1935[36] – III 1938 → p.o. szefa WINO)
  • ppłk dypl. piech. Czesław Kopański (III 1938 – I 1939)
  • ppłk piech. Józef Szeląg (- 1939)
  • ppłk dypl. piech. Franciszek Tomczuk (24 VIII – 31 VIII 1939 → szef Oddziału II Sztabu GO gen. Kruszewskiego[37])
Kwatermistrzowie

W latach 1921-1923 zastępcą dowódcy pułku i jego pomocnikiem w zakresie służby administracyjno-gospodarczej był dowódca batalionu sztabowego[19]. W 1924 roku, w nowej organizacji pokojowej pułku piechoty, utworzono stanowisko kwatermistrza, a zlikwidowano batalion sztabowy i stanowisko dowódcy tego pododdziału. 1 kwietnia 1938 roku stanowisko kwatermistrza zostało zamienione na stanowisko II zastępcy dowódcy (zastępcy dowódcy do spraw gospodarczych)[38]. W 1939 roku, w organizacji wojennej pułku było ponownie stanowiskiem kwatermistrza.

  • mjr piech. Tadeusz Wiktor Czechowicz (10 VII 1922[39] – 1923[40] → dowódca II baonu)
  • kpt. piech. Adam Laszuk (p.o. 1924[41])
  • mjr piech. Ludwik Łabędzki (od 22 V 1925[42] – 23 V 1927 → referent w Komendzie Miasta Lwów[43])
  • mjr piech. Kazimierz III Wróblewski[44] (23 V[45] – 31 X 1927 → dowódca II baonu[30])
  • kpt. / mjr piech. Wiktor Hawel[46] (31 X 1927[47]1928[31] – 1929 → dyspozycja dowódcy OK VI[48][49])
  • mjr / ppłk piech. Witold Ciechanowicz (23 III 1932[50] – 7 VI 1934 → zastępca dowódcy 4 pp Leg.[51])
  • mjr piech. Józef Pacześniak (od 7 VI 1934)
  • kpt. Stanisław Jaworski (IX 1939)
Oficerowie pułku
Podoficerowie i podchorążowie rezerwy

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari[52]

Order Virtuti Militari
  1. kpr. Feliks Bąk
  2. ppor. Feliks Cywiński
  3. st. szer. Marian Filkiewicz
  4. szer. Wawrzyniec Głodek †11 IV 1920 Borsukowce[53]
  5. st. szer. Franciszek Gruszka
  6. szer. Bolesław Kaczmarek
  7. pchor. Walerian Kasprzykowski †22 VIII 1920 Szydłów[54]
  8. kpt. Szymon Kocur
  9. plut. Paweł Kubica 25 VII 1920 Brody[55]
  10. kpr. Czesław Kwiatkowski
  11. ppor. Marian Łabudziński
  12. por. Michał Łapiński
  13. kpr. Józef Mazur
  14. kpt. Klemens Mościcki †30 VII 1920 Lwów[56]
  15. kpt. Adam Nadachowski
  16. plut. Józef Nycz †25 VIII 1920 Brody[57]
  17. st. sierż. Franciszek Pietrzak
  18. szer. Teofil Rozmus
  19. kpt. Józef Rumszewicz †22 VIII 1920 Szydłów[58]
  20. ppor. Julian Siedlecki
  21. sierż. Adam Stawski
  22. ppor. Antoni Wiktorowski
  23. kpr. Józef Wojtasik
  24. por. lek. Józef Woźniakowski
  25. sierż. Antoni Zaworski
  26. por. Jan Zdanowicz

Obsada personalna we wrześniu 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna we wrześniu 1939 roku[59]

Dowództwo
  • dowódca pułku - ppłk dypl. Karol Hodała
  • I adiutant - kpt. Wiesław Cygański
  • II adiutant - por. rez. Lazur
  • oficer informacyjny - NN
  • oficer łączności – por. Stanisław Bystrzanowski/ ppor. Aleksander Derulski
  • kwatermistrz - kpt. Stanisław Jaworski
  • oficer płatnik - kpt. Ignacy Tomaszewski
  • oficer żywnościowy - NN
  • naczelny lekarz - kpt. lek. Piotr Frączek
  • kapelan - kpt. rez. ks. Wojciech Kośmider
  • dowódca kompanii gospodarczej - kpt. Witalis Karnbaum
I batalion
  • dowódca I batalionu - mjr Eugeniusz Lityński
  • adiutant batalionu - ppor. Edmund Szczot
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej - por. Franciszek Andrejczyk
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej - por. Stanisław Mijakowski
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej - kpt. Piotr Osica
  • dowódca 1 kompanii ckm - kpt. Marian Kozicki
II batalion
  • dowódca II batalionu - mjr Michał Łapiński
  • adiutant batalionu - ppor. rez. Stanisław Leś
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej - kpt. Jan Lewicki
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej –por. Ferdynand Frydel
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej - por. Eugeniusz Neuberg
  • dowódca 2 kompanii ckm - por. Tadeusz Pawulski
III batalion
  • dowódca III batalionu - mjr Mieczysław Stecewicz
  • dowódca 7 kompanii strzeleckiej - kpt. Mieczysław Antonów
  • dowódca 8 kompanii strzeleckiej - por. rez. Ignacy Szwejkowski
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej - por. Włodzimierz Lewicki
  • dowódca 3 kompanii ckm - kpt. Marian Wiszniewski
Pododdziały specjalne
  • dowódca kompanii przeciwpancernej - por. Tadeusz Paczkowski/ por. Dominik Dawidowicz
  • dowódca plutonu artylerii piechoty - por. Władysław Biliński
  • dowódca kompanii łączności – NN
  • dowódca kompanii zwiadowców - por. Kazimierz Buryło
  • dowódca plutonu pionierów - por. Zdzisław Michowicz
  • dowódca plutonu przeciwgazowego - NN

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar

18 września 1922 roku w Kołomyi marszałek Polski Józef Piłsudski wręczył pułkowi chorągiew ufundowaną przez obywateli miasta Kołomyi i Pokucia[60][2]. Dotychczasowe chorągwie, pierwsza ufundowana dla pułku przez Komitet Narodowy Polski i druga ofiarowana batalionowi zapasowemu pułku przez obywateli miasta Liska, zostały przekazane do Muzeum Wojska w Warszawie[60]. Od 28 stycznia 1938 roku chorągiew pułkowa zaczęła być oficjalnie nazywana sztandarem[61].

 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.
Odznaka pamiątkowa

8 listopada 1928 roku Minister Spraw Wojskowych, Marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 49 pp[62]. Odznaka o wymiarach 39x39 mm ma kształt krzyża. Na górnym ramieniu, emaliowanym żłobkowo na czerwono, nałożona miniatura orła wojskowego, na bocznych ramionach pokrytych białą emalią wpisano nazwy pól bitewnych z roku 1920 „CHORUPAŃ” i „MŁAWA”, na dolnym pokrytym niebiesko biało czerwoną emalią - miniatura odznaki 18 DP. Środek odznaki stanowi okrągła tarcza w otoku wieńca laurowego pokryta granatową emalią, na której wpisano numer „49”. Pola między ramionami wypełniają złote promienie. Odznaka oficerska - trzyczęściowa, wykonana w srebrze, na rewersie numerowana. Wykonawcą odznaki był Wiktor Gontarczyk z Warszawy[63].

Emblemat

20 lutego 1937 roku Minister Spraw Wojskowych generał dywizji Tadeusz Kasprzycki nadał 11 Dywizji Piechoty nazwę „11 Karpacka Dywizja Piechoty” oraz ustalił dla żołnierzy tej dywizji emblemat przedstawiający dwa liście dębowe z gałązką limby, przytrzymane krzyżem huculskim. Minister zezwolił na noszenie emblematów od chwili ogłoszenia rozkazu, natomiast zobowiązał do ich noszenia od 1 stycznia 1938 roku. Emblematy był noszone na kołnierzach (łapkach) kurtek i płaszczy (peleryn). Dla oficerów i chorążych emblematy były wykonane z białego metalu oksydowanego na stare srebro, natomiast dla pozostałych podoficerów i szeregowców były wytłaczane z białego matowanego metalu (blachy). Minister zezwolił podoficerom zawodowym na noszenie przy ubiorze pozasłużbowym emblematów wykonanych, jak dla oficerów[64].

Specjalne części umundurowania

12 kwietnia 1937 roku Minister Spraw Wojskowych generał dywizji Tadeusz Kasprzycki wprowadził „specjalne części umundurowania” dla żołnierzy 11 Karpackiej Dywizji Piechoty w postaci pióra do czapki – rogatywki garnizonowej i peleryny typu podhalańskiego, a dla żołnierzy huculskiego batalionu Legionów Polskich dodatkowo – kapelusza huculskiego[65].

4 marca 1938 roku Minister Spraw Wojskowych nadał jednostce nazwę „49 Huculski Pułk Strzelców” oraz „zarządził noszenie przez żołnierzy całego pułku kapelusza huculskiego”[66].

 Osobny artykuł: Mundur Wojska Polskiego II RP.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Ur. 06.05.1910 r. w Darachowie (powiat Trembowla, województwo tarnopolskie), syn Marcelego i Marii. Mianowany podporucznikiem rezerwy ze starszeństwem od dnia 01.01.1936 r. i 691 lokatą w korpusie oficerów piechoty. We wrześniu 1939 r. po otrzymaniu karty mobilizacyjnej dołączył do 49 huculskiego pułku strzelców i walczył w jego szeregach podczas kampanii wrześniowej. Internowany na Węgrzech, skąd uciekł i przedostał się do Anglii. Oficer I Korpusu Polskiego w Wielkiej Brytanii, w której już pozostał. Zmarł w dniu 03.08.1971 r. w Isleworth (Middlesex) i spoczął na South Ealing Cemetery w Londynie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 89.
  2. a b Satora 1990 ↓, s. 98.
  3. Fuglewicz 1929 ↓, s. 3, 5.
  4. Fuglewicz 1929 ↓, s. 5.
  5. Fuglewicz 1929 ↓, s. 5-6.
  6. Almanach 1923 ↓, s. 51.
  7. „Polska Zbrojna” Nr 199 z 22 lipca 1925 r. s. 4.
  8. Adam Adrian Ostanek, Garnizon Kołomyja w latach 1919-1939, [w:] Kołomyja, Pokucie i Huculszczyzna w II Rzeczypospolitej. Wybrane zagadnienia, red. A.A. Ostanek, A. Smoliński, Warszawa 2017, s. 119.
  9. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
  10. Huculski Pułk Strzelców przyjacielem szlachty zagrodowej Pokucia. „Pobudka”. 16, s. 7, 15 sierpnia 1938. 
  11. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  12. Jagiełło 2007 ↓, s. 67.
  13. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 1 z 9 stycznia 1931 roku, poz. 12.
  14. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 4 z dnia 12 kwietnia 1937 roku, poz. 42.
  15. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 2 z 4 marca 1938 roku, poz. 24.
  16. Czesław Kopański, Relacja kwatermistrza Armii „Pomorze” Wrzesień 1939 rok, sporządzona w Londynie 12 grudnia 1961 roku, Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, sygn. B.I.25/C.
  17. Według płk. B. Prugar-Ketlinga w artykule Bronisław Prugar-Ketling. Działania 11 Karpackiej Dywizji Piechoty - wrzesień 1939. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3, s. 257-258, 1957. Warszawa: Wydawnictwo MON. 
  18. Zarządzenie gen. W Andersa z 11 listopada 1966 r. Instytut Polski i Muzeum im. gen Sikorskiego w Londynie, sygn. A XII 77.
  19. a b Almanach 1923 ↓, s. 49.
  20. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 120.
  21. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 190.
  22. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 18 czerwca 1930 roku, s. 202.
  23. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 18 czerwca 1930 roku, s. 206.
  24. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 24 z 13 czerwca 1922 roku, poz. 357.
  25. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922 roku, s. 544.
  26. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 55 z 22 maja 1925 roku, s. 272.
  27. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 42 z 11 października 1926 roku, s. 335.
  28. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 5 lutego 1927 roku, s. 37, 44.
  29. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927 roku, s. 296.
  30. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927 roku, s. 326.
  31. a b Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 63.
  32. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 336.
  33. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 12 marca 1929 roku, s. 91, został przeniesiony służbowo do PKU Kołomyja I na stanowisko komendanta.
  34. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 12 marca 1929 roku, s. 90.
  35. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 103.
  36. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 95.
  37. Wszystko co zawsze chcieliście wiedzieć o WP 1918-1939. Forum o wojnach światowych. [dostęp 2018-03-01].
  38. Kłoczewski 1987 ↓, s. 163, 168.
  39. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922 roku, s. 549.
  40. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 263.
  41. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 242.
  42. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 55 z 22 maja 1925 roku, s. 264, 272.
  43. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 maja 1927 roku, s. 148.
  44. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 30, 509. Kazimierz III Wróblewski ur. 23 listopada 1896 roku. W 1932 r. na stanowisku komendanta placu Stanisławów.
  45. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 maja 1927 roku, s. 146.
  46. Fuglewicz 1929 ↓, s. 6, w lutym 1920 roku dowodząc kompanią 149 pp został ranny w czasie walk z bolszewikami, prowadząc atak na Wierzbowiec.
  47. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927 roku, s. 294.
  48. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 sierpnia 1929 roku, s. 254.
  49. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 21 stycznia 1930 roku, s. 11, z dniem 28 lutego 1930 roku został przeniesiony w stan spoczynku.
  50. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 233.
  51. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 153.
  52. Fuglewicz 1929 ↓, s. 38.
  53. Lista strat 1934 ↓, s. 218.
  54. Lista strat 1934 ↓, s. 344.
  55. Lista strat 1934 ↓, s. 440 tu jako sierżant.
  56. Lista strat 1934 ↓, s. 586.
  57. Lista strat 1934 ↓, s. 620.
  58. Lista strat 1934 ↓, s. 753.
  59. Kurus 2017 ↓, s. 68.
  60. a b Fuglewicz 1929 ↓, s. 33.
  61. Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 listopada 1937 r. o znakach wojska i marynarki wojennej w: Dz.U. z 1938 r. Nr 5, poz. 32.
  62. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 31 z 8 listopada 1928 roku, poz. 338.
  63. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 89-91.
  64. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 2 z 20 lutego 1937 roku, poz. 22.
  65. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 4 z 12 kwietnia 1937 roku, poz. 42 i 43.
  66. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 2 z 4 marca 1938 roku, poz. 24.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]