4 Galicyjski Pułk Ułanów

4 pułk ułanów

Ulanenregiment Nr. 4

Historia
Państwo	Austro-Węgry
Rozformowanie	1918
Nazwa wyróżniająca	Galicyjski
Działania zbrojne
I wojna światowa
Organizacja
Dyslokacja	Jarosław (1890)
Rodzaj sił zbrojnych	c. i k. Armia
Rodzaj wojsk	kawaleria

Cesarz i król Franciszek Józef I, szef honorowy pułku

4 Galicyjski Pułk Ułanów Cesarza (niem. Ulanenregiment Kaiser Nr.4) – pułk kawalerii Armii Cesarstwa Austriackiego (1813–1867) oraz cesarskiej i królewskiej Armii (1867–1918).

Historia

Pułk został sformowany na przełomie 1813 i 1814 roku w Gródku z resztek 1, 2 i 3 pułku ułanów. Okręgiem uzupełnień dla pułku była Galicja Wschodnia, w związku z czym 29% żołnierzy oddziału stanowili Polacy.

Święto pułkowe: 18 sierpnia – urodziny cesarza Franciszka Józefa I (1830–1916).

Czapka biała, guzy żółte.

W 1914 roku pułk wchodził w skład 17 Brygady Kawalerii, a w czasie wielkiej wojny podporządkowany był 3 DK, 4 DK i 21 BK. Żołnierze nosili czapki białe, guziki złote.
Skład narodowościowy w 1914: 65% Rusinów, 29% Polaków, 6% innych.

Skład pułku

Rozporządzeniem z 1897 wprowadzało nowy etat pułku. Przewidywał on sztab liczący 11 oficerów oraz 23 szeregowych i 25 koni. Pododdziałami bojowymi były dwa dywizjony, w każdym 5-osobowy sztab i trzy szwadrony, każdy w sile 171 „szabel” i 149 koni. Ponadto pułk posiadał drużynę pionierów liczącą jednego oficera, 24 podoficerów i szeregowców, 25 koni oraz patrol telegraficzny. Pułk na stopie pokojowej dysponował też 27-osobową kadrą zapasową. Stan etatowy pułku wynosił 45 oficerów i urzędników wojskowych, 1095 podoficerów i szeregowców oraz 970 koni.

Po mobilizacji w 1914 pułk dysponował dwoma dywizjonami po trzy szwadrony. Szwadrony liczyły 117 żołnierzy i dzieliły się na trzy plutony. Ponadto w pułku znajdował się patrol telegraficzny i szwadron (kadra) zapasowy. Stan etatowy pułku (bez kadry zapasowej) wynosił 37 oficerów oraz 874 podoficerów i żołnierzy.

Dyslokacja

1814 Gródek

1814-15 Pardubitz

1815 Mailand

1816 Sárospatak

1820 Wien

1822 Alessandria

1823 Mailand / Pavia

1830 Kecskemét

1832 Alt-Arad

1837 Grosswardein

1845 Gyöngyös

1847 Cremona

1849 Sáros-Patak

1850 Tövis

1851 Ujpećs / Mediasch

1854 Radautz

1856 Grosswardein

1857-59 Gyöngyös

1855 Kronstadt

1859-66 Keszthely

1866 Alt-Arad

1872 Kaschau

1878 Nagy-Mihály

1882 Brzeżany

1889 Stanislau

1891 Jaroslau

1892 Lemberg

1894 Żółkiew

1912 Wiener Neustadt

Szefowie pułku

Szefami pułku byli kolejni cesarze Austrii. Święto pułku obchodzone było w dniu imienin cesarza.

• 1813–1835 Franciszek (święto 12 lutego)
• 1835–1848 Ferdynand (święto 19 kwietnia)
• 1848–1916 Franciszek Józef I (święto 18 sierpnia)

Płomień srebrnej trąbki pułkowej odznaczony był medalem jubileuszowym cesarza.

Ułani Cesarza

Dowódcy pułku

1813 płk Stanisław von Poradowski

1815 płk Joseph von Devay

1820 płk Eugen Graf Wratislaw

1830 płk Leopold Graf Spannocchi

1835 płk Carl Freiherr Pergler von Perglas

1843 płk Carl von Grawert

1848 płk Carl Freiherr Zessner von Spitzenberg

1849 płk Joseph Graf Castelnau

1852 płk Leopold Graf Stürgkh

1853 płk Julius Graf Hoditz und Wolframitz

1856 płk Eugen Freiherr Piret de Bihain

1862 płk Leopold Fischer

1863 płk Johann Freiherr von Appel

1866 płk Otto Freiherr von Scholley

1871 płk Heinrich Graf Herberstein

1877 płk Heinrich von Nauendorf

1882 płk Peter Stoits

1886 płk Joseph Bergauer

płk Adalbert Christalnigg von und zu Gillitzstein (1888–1894 → komendant 18 Brygady Kawalerii)

płk Ernst von Poten (od 1894)

1899 płk Gottfried von Suchan

1905 płk Alfred Ambros Edler von Rechtenberg

1907 płk Edmund Ritter von Zaremba

1912 płk Seweryn Ziętkiewicz

1913 płk Wilhelm Heyszl

1914 ppłk Ludwig Redlich

do 1918 płk Zygmunt Strzelecki

Oficerowie

• ppłk Rudolf Alzner
• rtm. Gwido Poten
• rtm. Michał Cieński
• rtm. Adam Korytowski
• rtm. Juliusz Kleeberg
• rtm. Roland Bogusz
• por. Jan Władysław Rozwadowski
• por. Fryderyk Mally
• por. Tadeusz Machalski
• por. Roman Pasławski
• por. Aleksander Pragłowski
• por. Jan Rozwadowski
• por. Jan Rozwadowski
• por. rez. Marian Żółkiewski
• ppor. Stanisław Pomiankowski (1903–1907)
• ppor. rez. książę Aleksander Karol Ludwik Sułkowski
• ppor. rez. Eustachy Ścibor-Rylski
• lekarz pułkowy Ludwik Miłkowski-Baumbach (1904–1909)
• lekarz pułkowy Zdzisław Steusing (do 1918)

Zobacz też

• Galicyjskie pułki kawalerii

Bibliografia

• Michał Baczkowski: Kawaleria austriacka i austro-węgierska w latach 1792–1914. W: Aleksander Smoliński (red.): Do szarży marsz, marsz... Studia z dziejów kawalerii. T. 2. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2012. ISBN 978-83-231-2783-3.
• Juliusz Bator: Wojna galicyjska. Działania armii austro-węgierskiej na froncie północnym (galicyjskim) w latach 1914–1915. Kraków: Wydawnictwo EGIS Sp. z o.o., 2008. ISBN 978-83-7396-747-2. OCLC 316449958. Brak numerów stron w książce
• Glenn Jewison, Jörg C. Steiner: Austro-Hungarian Army – Cavalry Regiments 1914. [w:] Austro-Hungarian Land Forces 1848-1918 [on-line]. austro-hungarian-army.co.uk/. [dostęp 2025-10-27]. (ang.).
• Glenn Jewison, Jörg C. Steiner: Austro-Hungarian Army – Cavalry Regiments 1914 – Nationality. [w:] Austro-Hungarian Land Forces 1848-1918 [on-line]. austro-hungarian-army.co.uk/. [dostęp 2025-10-27]. (ang.).
• Peter Jung: Armia austro-węgierska w I wojnie światowej. T. 1. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2020. ISBN 978-83-8178-241-8.
• Tomasz Nowakowski: Armia austro-węgierska 1908–1918. Warszawa: Fenix editions, 1992. ISBN 83-900217-4-9.