4 Pułk Lotniczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
4 Pułk Lotniczy
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 23 maja 1924
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 23 maja[1]
Dowódcy
Pierwszy płk Roman Florer
Ostatni płk Bolesław Stachoń
Organizacja
Dyslokacja Toruń
Oficerowie pułku w 1931 roku.

4 Pułk Lotniczyoddział lotnictwa Wojska Polskiego II RP.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

4 pułk lotniczy został sformowany w maju 1924 na lotnisku w Toruniu. Swój rodowód wywodził z Toruńskiej Szkoły Obserwatorów Lotniczych.
Na przełomie 1923 i 1924 zmieniła się koncepcja szkolenia pilotów i obserwatorów. Przeważyły tendencje unifikacyjne polegające na postawieniu na wszechstronność szkolonego personelu lotniczego. Postanowiono przebudować istniejący system szkolenia i częściowo zlikwidować istniejące szkoły różnego typu. Decyzją likwidacji objęto między innymi Toruńską Szkołę Obserwatorów, a na jej miejsce stworzono 4 pułk lotniczy. Pierwszym dowódcą został dotychczasowy komendant szkoły płk pil. Roman Florer.

Organizacja pułku przebiegała przez cały rok 1924. Planowano wówczas utworzyć dwa dywizjony po dwie eskadry każdy (miały to być 41, 42, 43 i 44 eskadra). Z powodu braku sprzętu eskadry otrzymały pozostałe po Szkole samoloty różnych typów, a pierwszy personel wywodził się z instruktorów szkoły.

25 czerwca 1924 roku w Centralnej Szkole Strzelniczej w Toruniu zostało przeprowadzone pierwsze w Polsce strzelanie przeciwlotnicze do celu rzeczywistego. Rękaw ciągniony był na 300 m linie za samolotem pilotowanym przez sierż. Jana Krajewskiego z 4 Pułku Lotniczego (obserwatorem był por. Jan II Wajda). Cel zwalczały obsługi karabinów maszynowych[2]. Obaj członkowie załogi samolotu zginęli śmiercią lotnika. Porucznik obserwator Jan Wajda 27 października 1924 roku w Biedrusku, natomiast starszy sierżant pilot Jan Krajewski 24 lutego 1927 roku[3].

Na wiosnę 1925 pułk otrzymał nowe samoloty Potez XXV. W 1926 nastąpiły kolejne zmiany w organizacji pułku. Utworzona została 116 eskadra myśliwska, którą wkrótce przemianowano na 142 eskadrę. Dotychczasowa 44 eskadra została przemianowana najpierw na 115 eskadrę myśliwską, a wkrótce na 141 eskadrę myśliwską. 43 Eskadrę została rozwiązana. Nastąpiła także wymiana samolotów. Eskadry obserwacyjne (liniowe) uzupełniono nowymi Potezami XXV i XXVII, a eskadrę myśliwską wyposażono w samoloty Spad 61C1. W latach 1926–1930 nastąpiła rozbudowa garnizonu lotniczego w Toruniu będącego główną siedzibą pułku, aż do 1939.

Wiosną 1939 Sztab Lotniczy, w oparciu o wytyczne gen. bryg. Józefa Zająca, zmodyfikował założenia planu rozbudowy lotnictwa wojskowego, zatwierdzonego w 1937 przez Komitet do Spraw Uzbrojenia i Sprzętu. Zgodnie z nowymi założeniami organizacja 4 pułku lotniczego w dniu 1 kwietnia 1942 miała wyglądać następująco:

Mobilizacja w sierpniu 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

W sierpniu 1939 przeprowadzona została mobilizacja alarmowa. W jej wyniku istniejące eskadry lotnicze uzupełnione zostały do etatów wojennych, zorganizowane zostały pododdziały służb i baza lotnicza. Po zakończeniu mobilizacji 4 pułk lotniczy został zlikwidowany.

Pododdziały wystawione przez 4 pułk lotniczy w mobilizacji alarmowej 1939 roku:

Kadra pułku[edytuj | edytuj kod]

Ppłk. Władysław Heller
Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku
Oficerowie pułku

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dziennik Rozkazów MSWojsk. nr 16 z 19 maja 1927 roku
  2. Pierwsze w Polsce strzelanie przeciwlotnicze do celu rzeczywistego. „Polska Zbrojna”. 186, s. 4, 1924-07-09. Warszawa. 
  3. Księga Pamiątkowa 1933 ↓, s. 336, 346.
  4. Cynk 1989 ↓, s. 85.
  5. Sławiński 1983 ↓, s. 77 autor podał błędną numerację obu plutonów półstałych artylerii przeciwlotniczej 40 mm (nr 801 i 802), które faktycznie zostały zmobilizowane przez 8 daplot.
  6. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 50 z 20 maja 1924 roku, s. 287.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 118 z 5 listopada 1924 roku, s. 659.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 123.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 50 z 20 maja 1924 roku, s. 288.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 11 kwietnia 1933 roku, s. 80.
  11. Pogrzeb lotników. „Słowo Pomorskie”. Nr 186, s. 8, 13 sierpnia 1930. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]