4 Pułk Ułanów Zaniemeńskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 4 Pułku Ułanów Zaniemeńskich. Zobacz też: 4 Pułk Ułanów – stronę ujednoznaczniającą.
4 Pułk Ułanów Zaniemeńskich
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1 listopada 1918
Rozformowanie 27 września 1939
Tradycje
Święto 9 lipca
Nadanie sztandaru 14 kwietnia 1922
Rodowód 4 Pułk Ułanów
Kontynuacja 3 Mazurski Batalion Rozpoznawczy im. płk. Jana Hipolita Kozietulskiego
Dowódcy
Pierwszy płk Stanisław Rawicz-Dziewulski
Ostatni ppłk Ludomir Wysocki
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
bitwa pod Rakowem (21 VII–3 VIII 1919)
kampania wrześniowa
bitwa pod Piotrkowem (4–6 IX 1939)
Organizacja
Dyslokacja Wilno
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Rodzaj wojsk kawaleria
Podległość Wileńska Brygada Kawalerii

4 Pułk Ułanów Zaniemeńskich (4 puł.) – oddział kawalerii Wojska Polskiego II RP.

Bitwa borysow 1919.png
Ofensywa 4lipca1920.png
B n Niemnem.png

Pułk stacjonował w garnizonie Wilno. Święto pułkowe: 9 lipca – rocznica szarży pod Hrebionką w 1920.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Wiosną 1918 gen. Józef Dowbor-Muśnicki wydał rozkaz utworzenia 4 pułku ułanów w ramach I Korpusu Polskiego w Rosji, jednak w związku z rozbrojeniem korpusu pułk nie został utworzony.

Ponowne sformowanie 4 Pułku Ułanów nastąpiło już 1 listopada 1918 w Warszawie, przy czym poszczególne szwadrony tworzone były także w Łomży, Mławie, Płocku, Włocławku, Białymstoku i Koninie.

Pułk 4 Ułanów Zaniemeńskich kontynuował tradycje 4 pułku ułanów Królestwa Polskiego.

Od 1921 roku pułk mógł używać nazwy „pułk 4-ty ułanów Zaniemeńskich”[1].

Wojna polsko-ukraińska i polsko-radziecka[edytuj | edytuj kod]

Od stycznia 1919 pułk brał udział w działaniach bojowych wojny polsko-ukraińskiej w rejonie Lwowa. W dniu 10 maja skierowany został do Białegostoku, gdzie został uzupełniony, a następnie już w pełnym składzie skierowano go w rejon Mosty-Lida, tam też jako pierwszy polski pułk przekroczył linię rzeki Niemen. Następnie uczestniczył w zajęciu Wilna i walkach na Białorusi. W lipcu 1920 w związku z ofensywą wojsk bolszewickich, pułk prowadził działania opóźniające. W tym czasie stoczył szereg walk m.in. pod Hrebionką (9 lipca 1920), gdzie rozbił trzy pułki piechoty Armii Czerwonej. W walkach odwrotowych dotarł na przedpola Warszawy. Od 15 sierpnia 1920 brał udział w polskiej kontrofensywie. W czasie tych walk ponownie doszedł do Niemna, gdzie toczył walki także z wojskami litewskimi. Swój udział w wojnie zakończył na linii rzeki Berezyny, gdzie w rejonie Dokszyc zajął stanowiska do momentu zawarcia Traktatu Ryskiego w 1921.

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu działań bojowych pułk skierowano do Wilna, które stało się przez cały okres II Rzeczypospolitej jego pokojowym garnizonem. W 1921 naczelne władze wojskowe zezwoliły na używanie nazwy „Zaniemeńskich”. W 1927 oficjalnie otrzymał nazwę – 4 Pułk Ułanów Zaniemeńskich, w celu upamiętnienia, że był to pierwszy polski pułk, który przekroczył Niemen w walkach o wschodnie granice Polski.

W 1929 roku w Zakładach Graficznych „Polska Zjednoczona” w Warszawie zostało wydane opracowanie „Zarys historji wojennej 4-go Pułku Ułanów Zaniemeńskich” autorstwa porucznika Stefana Kajetana Bayera, oficera pułku, odznaczonego dwukrotnie Krzyżem Walecznych.

Do ciekawostek związanych z tym pułkiem należy dodać, że odbywał tutaj służbę (był dowódcą 3 szwadronu) por. Zygmunt Szendzielarz, późniejszy „Łupaszko”.

Wojna obronna 1939[edytuj | edytuj kod]

W kampanii wrześniowej pułk pod dowództwem ppłk. Ludomira Wysockiego walczył w składzie Wileńskiej Brygady Kawalerii.

Został zmobilizowany 23 sierpnia 1939, lecz załadunek do transportu kolejowego nastąpił dopiero 30 sierpnia na stacji kolejowej Wilno i Porubanek. W związku z tym do rejonów koncentracji przewidzianej dla Armii „Prusy” dotarł 2 września, koncentrując się w lesie na północny wschód od Piotrkowa Trybunalskiego, aby następnie 3 września przegrupować się w rejon miejscowości Lubień.

W nocy z 5 na 6 września pułk przeszedł do rejonu Sulejowa, gdzie miał organizować obronę na rzece Pilica. 7 września skoncentrował się w rejonie Przysuchy.

8 września zorganizował obronę na południe od Radomia, gdzie po raz pierwszych toczył przez cały dzień walkę z niemieckimi wojskami pancernymi. W nocy wycofał się w rejon przyczółka mostowego pod Maciejowicami, gdzie bronił się następnego dnia.

W nocy z 9 na 10 września pułk w czasie przeprawy przez Wisłę w rejonie Magnuszewa poniósł duże straty (ciężką broń zatopiono, wielu żołnierzy, a jeszcze więcej koni utonęło), i został rozproszony. Skoncentrował się ponownie nad Wieprzem, gdzie nastąpiła jego reorganizacja. Z pierwotnego składu pozostało tylko dowództwo pułku i 2 szwadron. Do pułku włączono szwadron 13 pułku Ułanów Wileńskich, szwadron kawalerii dywizyjnej 36 Dywizji Piechoty, 7 szwadron pionierów oraz 7 szwadron łączności. W pułku znalazło się też kilka czołgów z 61 kompanii czołgów rozpoznawczych. Tak zreorganizowany pułk przemaszerował w rejon Świdnika.

Następnie wszedł w skład Brygady Kawalerii płk. Jerzego Grobickiego z Grupy Operacyjnej Kawalerii gen. Władysława Andersa. 20 września w zaciętych walkach opanował miejscowość Cześniki, a 22 września nacierał na Komorów.

24 września podjął wraz z pozostałymi jednostkami GO Kaw. próbę przedostania się na Węgry. 26 września pułk zdołał przebić się przez szosę Lwów-Przemyśl, ale w nocy natrafił na oddziały Armii Czerwonej i musiał wycofać się w lasy.

27 września pułk na czele z dowódcą złożył koło Medyki broń, uzyskując od Niemców honorową kapitulację.

Zaniemeńscy ułani[edytuj | edytuj kod]

Medal pułkowy
Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku (od 1938 roku – I zastępca dowódcy)
Oficerowie pułku

Obsada personalna w marcu 1939[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939[3][a]:

  • dowódca pułku – ppłk kaw. Ludomir Wysocki
  • I zastępca dowódcy – ppłk kaw. Eugeniusz Święcicki
  • I zastępca dowódcy (dubler) – mjr dypl. Leon Pruszanowski
  • adiutant – rtm. Wiesław Zygmunt Słapa[b]
  • naczelny lekarz medycyny – por. lek. Tomasz Chamera
  • starszy lekarz weterynarii – mjr lek. wet. Leon Bardach
  • w dyspozycji dowódcy (zawieszony w czynnościach) – mjr Henryk Dobrzański
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr kaw. Bohdan Niemczynowicz
  • oficer mobilizacyjny – mjr Kazimierz Choroszewski
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – rtm. Józef Abramowicz
  • oficer administracyjno-materiałowy – por. Antoni Gebert
  • dowódca szwadronu gospodarczego – rtm. Wiesław Zygmunt Słapa
  • oficer gospodarczy – por. int. Piotr Wiertlewski
  • oficer żywnościowy – ppor. kaw. Jan Albin Filipowicz
  • dowódca plutonu łączności – por. kaw. Feliks Antoni Kisiel
  • dowódca plutonu kolarzy – ppor. kaw. Jerzy Wiktor Majewski[c]
  • dowódca plutonu ppanc. – vacat
  • dowódca 1 szwadronu – rtm. Michał Bohdanowicz
  • dowódca plutonu – ppor. Mieczysław Kowszun
  • dowódca 2 szwadronu – por. kaw. Zygmunt Szendzielarz
  • dowódca plutonu – ppor. Jerzy Wiktor Majewski
  • dowódca 3 szwadronu – rtm. Mieczysław Roman Pająk
  • dowódca plutonu – ppor. kaw. Bolesław Skawiński
  • dowódca 4 szwadronu – p.o. por. kaw. Antoni Stefan Sutkowski
  • dowódca plutonu – ppor. Lubomir Zbigniew Sikorski
  • dowódca plutonu – ppor. Leon Józef Świtalski
  • dowódca szwadronu km – rtm. Eugeniusz Parafjanowicz
  • dowódca plutonu – ppor. Stanisław Jerzy Chrząszcz
  • dowódca plutonu – ppor. Władysław Maria Tomasz Orski
  • dowódca szwadronu zapasowego – mjr Kazimierz Karol Zaorski
  • zastępca dowódcy – rtm. Jan Gabarski
  • odkomenderowany – por. kaw. Henryk Giecewicz
  • na kursie – por. adm. (kaw.) Leon Marian Wójcicki

Obsada personalna we wrześniu 1939[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna pułku we wrześniu 1939[5][6]:

Dowództwo
  • dowódca pułku – ppłk kaw. Ludomir Wysocki
  • oficer ordynansowy – ppor. kaw. rez. Stanisław Witold Falkowski †1940 Ukraina
  • zastępca dowódcy – ppłk kaw. Eugeniusz Święcicki
  • I adiutant – por. kaw. Antoni Stefan Sutkowski †1939 Niemenczyn
  • II adiutant – por. kaw. rez. Stanisław Załęski[d]
  • kwatermistrz – mjr kaw. Bohdan Niemczynowicz
  • oficer żywnościowy – ppor. kaw. Jan Albin Filipowicz
  • oficer broni i gazu – ppor. kaw. rez. Szejnert[e]
  • oficer płatnik – por. int. rez. Lempke[f]
  • lekarz – ppor. lek. rez. Feliks Hanak Bloch[g] †1940 Charków
  • lekarz weterynarii – kpt. lek. wet. Tadeusz Marian Elektorowicz[h]
  • dowódca szwadronu gospodarczego – rtm. Józef Abramowicz
  • szef szwadronu – wachm. Józef Falkowski
1 szwadron
  • dowódca 1 szwadronu – rtm. Michał Bohdanowicz
  • dowódca I plutonu – ppor. kaw. Bolesław Skawiński
  • dowódca II plutonu – ppor. kaw. rez. Zygmunt (?) Mielczarski
  • dowódca III plutonu – pchor. Ernest Wawrzszkiewicz
  • szef szwadronu – plut. Włodzimierz Żaryn
  • dowódca 2 szwadronu – por. kaw. Zygmunt Szendzielarz
  • dowódca 3 szwadronu – rtm. Antoni Grzegorz Nowakowski
  • dowódca 4 szwadronu – rtm. Jarosław Domański
  • dowódca szwadronu km – rtm. Eugeniusz Parafjanowicz
pododdziały specjalne
  • dowódca plutonu łączności – por. kaw. Feliks Antoni Kisiel[i]
  • dowódca plutonu przeciwpancernego – por. kaw. Henryk Giecewicz[j]

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1920[18]

Order Virtuti Militari
  1. plut. Adam Bartosiewicz nr 4194
  2. ułan Wiktor Biczyński[19] nr 4218
  3. plut. Jan Bloch nr 4222
  4. por. Witold Chludziński nr 104
  5. plut. Eugeniusz Cichocki nr 4234
  6. kpr. Wincenty Cierpikowski nr 4298
  7. wachm. Tadeusz Czechowski nr 4399
  8. płk Stanisław Rawicz-Dziewulski nr 4367
  9. st. ułan Józef Foks nr 4300
  10. rtm. Wacław Giecewicz nr 5288
  11. por. Leon Jagodziński
  12. st. ułan Bolesław Klimaszewski nr 4292
  13. ś.p. por. Jerzy Krafft nr 4260
  14. st. ułan Stanisław Kraiński nr 4272
  15. ułan Aleksander Kołakowski nr 4362[20]
  16. wachm. Leon Lissowski nr 4387
  17. por. Witold Morawski
  18. rtm. Michał Nowicki nr 5289
  19. por. Marian Józef Ossowski nr 4271
  20. rtm. Władysław Rozlau nr 3864
  21. ś.p. por. Teofil Skuratowicz nr 4280
  22. wachm. Ryszard Szczepański nr 4243
  23. wachm. Józef Śledź nr 3940
  24. kpr. Stanisław Toczyłowski nr 4291
  25. por. Antoni Gustaw Witkowski nr 4247
  26. ś.p. por. Stanisław Wołowski nr 4391
  27. por. Wacław Zdziarski nr 4207
  28. kpr. Wiktor Zieliński nr 4178

Symbole pułku[edytuj | edytuj kod]

Sztandar

4 pułk Ułanów Zaniemeńskich otrzymał dwa sztandary. Pierwszy sztandar otrzymał od Pogotowia Wojennego Ziemi Kujawskiej we Włocławku. Drugi przepisowy sztandar został ufundowany przez mieszkańców Ziemi Lidzkiej, Mińskiej i Ejszyskiej w 1920 r. Uroczystego wręczenia sztandaru dokonał marszałek Józef Piłsudski 14 kwietnia 1922 r. w Wilnie, w trzecią rocznicę wyzwolenia Wilna z rąk bolszewików. Losy obu sztandarów Pułku nie były znane do 2019 roku[21].

Jesienią 2019 roku dzięki współpracy kadry Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, członków Stowarzyszenia Grupa Historyczna "Zgrupowanie Radosław", ministra Michała Dworczyka oraz Fundacji Wolność i Demokracja udało się odnaleźć sztandar ufundowany przez mieszkańców Ziemi Lidzkiej, Mińskiej i Ejszyskiej. Sztandar ten, pod koniec września 1939 roku został po walkach ukryty w rejonie Medyki i przez 80 lat pozostawał w ukryciu. 29 listopada 2019 roku w Pałacu Prezydenckim, w obecności Prezydenta RP Andrzeja Dudy, Ministra Obrony Narodowej, oraz reprezentantów 9 Warmińskiego Pułku Rozpoznawczego Prezes Fundacji Wolność i Demokracja, Pani Lila Luboniewicz przekazała sztandar do Muzeum Wojska Polskiego[22].

Sztandar Pułku 4 Ułanów Zaniemeńskich w Pałacu Prezydenckim podczas uroczystości przekazania do Muzeum Wojska Polskiego, 29 listopada 2019 roku.
Zdjęcia obu stron sztandaru Pułku 4 Ułanów Zaniemeńskich wyświetlane w Pałacu Prezydenckim podczas uroczystości przekazania do Muzeum Wojska Polskiego, 29 listopada 2019 roku.


Odznaka pamiątkowa

Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 49, poz. 872 z 13 grudnia 1921 roku. Posiada kształt Krzyża Orderu Virtuti Militari, którego ramiona pokryte są chabrową emalią z białym obramowaniem. Na krzyż nałożony jest orzeł z rozpiętymi skrzydłami, trzymający w szponach wieniec. Nad głową orła złota otwarta korona. Na ramionach krzyża wpisano datę odzyskania niepodległości 11 XI 1918, na dolnym ramieniu w wieńcu numer 4 i inicjał U. Oficerska – czteroczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana. Wymiary: 38x38 mm. Projekt: Witold Łada-Zabłocki. Wykonanie: Teodor Filipski – Wilno[23]

Barwy

Prop 4pul.png Proporczyk w kolorze chabrowo-białym

Otok chabrowy 2.png Czapka rogatywka – otok chabrowy[24][k].

Spod 4pul.png Spodnie długie[l] ciemnogranatowe, lampasy chabrowe, wypustka biała

Prop dow 4pul.png proporczyk dowództwa w 1939

Prop 1szw 4pul.png proporczyk 1 szwadronu w 1939

Prop 2szw 4pul.png proporczyk 2 szwadronu w 1939

Prop 3szw 4pul.png proporczyk 3 szwadronu w 1939

Prop 4szw 4pul.png proporczyk 4 szwadronu w 1939

Prop 5szwckm 4pul.png proporczyk 5 szwadronu ckm w 1939

Prop plutlaczn 4pul.png proporczyk plutonu łączności w 1939

Żurawiejki pułkowe

Duszę własną przegra w karty,
To ułanów pułk jest czwarty.
Syny Marsa i Wenery,
Pułk Ułanów liczba cztery.
Szarżą przeszli tych z Rokitny,
To ułanów pułk błękitny.
Weneryczny i pijański,
To jest Czwarty Pułk Ułański

Tradycje pułku[edytuj | edytuj kod]

Tradycje Pułku kultywuje:

  • 9 Warmiński pułk rozpoznawczy im. pułkownika Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”[25].
  • 4 Małopolska Drużyna Kawalerii Harcerskiej z Blachowni, która w 1983 roku przyjęła imię pułku 4 Ułanów Zaniemeńskich[26]
  • Fundacja "Oddział Kawalerii Ochotniczej im. Pułku 4. Ułanów Zaniemeńskich" [27]
  • Stowarzyszenie Szwadron im. Pułku 4 Ułanów Zaniemeńskich z siedzibą w Skowarczu [28]

Tradycje 4 pułku Ułanów Zaniemeńskich kontynuował 3 Mazurski Batalion Rozpoznawczy im. płk. Jana Hipolita Kozietulskiego.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[4].
  2. rtm. Wiesław Zygmunt Słapa pełnił jednocześnie funkcję dowódcy szwadronu gospodarczego.
  3. ppor. kaw. Jerzy Wiktor Majewski pełnił jednocześnie funkcję dowódcy plutonu w 2. szwadronie
  4. Rotmistrz Stanisław Załęski ps. „Prus” ur. 6 stycznia 1907. Absolwent III promocji SPRKaw. w Grudziądzu (1928/29). Na stopień porucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1938 i 3. lokatą w korpusie oficerów rezerwy kawalerii[7]. W czasie powstanie warszawskiego w Grupie Bojowej Krybar - wytwórnia uzbrojenia. 15 września 1944 został ranny. Zmarł 9 października 1944 w Stalagu XI A Altengrabow[8][9][10].
  5. Prawdopodobnie chodzi o Konstantego Scheunerta ur. 12 maja 1912. Absolwent III promocji SPRKaw. w Grudziądzu (1931/32). Praktykę odbył w 4 puł. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1938 i 166. lokatą w korpusie oficerów rezerwy kawalerii[11]. Porucznik Konstanty Scheunert był pomocnikiem attaché wojskowego w Londynie, odznaczonym Krzyżem Kawalerskim Orderu Imperium Brytyjskiego. Zmarł 27 marca 1970.
  6. Prawdopodobnie chodzi o por. kaw. rez. Eugeniusza Lempke ps. „Ufny” ur. 14 marca 1903 w Warszawie, w rodzinie Władysława i matki z domu Gradys. W czasie powstania warszawskiego był członkiem Komendy Głównej Wojskowego Korpusu Służby Bezpieczeństwa. Od 5 października przebywał w niemieckiej niewoli, kolejno w Stalagu 344 Lamsdorf i Oflagu II D Gross-Born. Zmarł 13 stycznia 1960 w Warszawie[9][10].
  7. Ppor. lek. rez. Feliks Hanak Bloch[12] lub Feliks Hamac-Bloch[13] lub Feliks Hanac-Bloch[14] ur. 11 września 1903 w Białymstoku, w rodzinie Józefa i Gustawy[15]. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1933 w korpusie oficerów rezerwy kawalerii. Posiadał przydział w rezerwie do 4 puł.[13] W pułku odbył ćwiczenia rezerwy (1931, 1934 i 1936) jako dowódca plutonu[15]. W 1933 otrzymał dyplom lekarza stomatologa. Mieszkał i praktykował w Wilnie[12][14].
  8. kpt. lek. wet. Tadeusz Marian Elektorowicz ur. 6 lipca 1905 w Starym Samborze, w rodzinie Wincentego Stanisława. W marcu 1939 był lekarzem weterynarii 33 dal w Wilnie. Wg Piotra Zarzyckiego w czasie kampanii wrześniowej był lekarzem weterynarii II/33 pal. Dostał się do niemieckiej niewoli. Przebywał w Oflagu VII A Murnau[9].
  9. Rtm. Feliks Antoni Kisiel ps. „Rusiecki”, „Halicz” ur. 23 listopada 1910 w Jędrzejowie, w rodzinie Stanisława i matki z domu Rybacka. Na stopień porucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1936 i 52. lokatą w korpusie oficerów rezerwy kawalerii[16]. W konspiracji od 20 listopada 1939. Pełnił służbę w Oddziale II Komendy Głównej Armii Krajowej. Od 5 października przebywał w niemieckiej niewoli, kolejno w Stalagu 344 Lamsdorf i Oflagu II D Gross-Born. Zmarł 21 listopada 1972 w Warszawie[9][10].
  10. por. kaw. Henryk Giecewicz ur. 22 sierpnia 1913 w Wilnie, w rodzinie Wacława, rotmistrza i Heleny z Połońskich. Na stopień porucznika został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 22. lokatą w korpusie oficerów rezerwy kawalerii[17]. W tym czasie był przydzielony w charakterze instruktora do Szkoły podoficerskiej ckm Podlaskiej BK przy 9 psk. W trakcie kampanii wrześniowej dostał się do niemieckiej niewoli. Przebywał w Oflagu II C Woldendberg[9]. Zmarł 3 października 1989. Został pochowany na Centralnym Cmentarzu Komunalnym w Toruniu.
  11. nawiązywały do 4 Pułku Ułanów Królestwa Polskiego z 1830 r.
  12. szasery

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Satora 1990 ↓, s. 190.
  2. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 16 lutego 1924 roku, s. 69.
  3. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 690–691.
  4. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  5. Głowacki 1986 ↓, s. 350, 367.
  6. Kukawski 2012 ↓, s. 64-65.
  7. Rybka i Stepan 2003 ↓, s. 590.
  8. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 128, 596.
  9. a b c d e Straty ↓.
  10. a b c Powstańcze biogramy ↓.
  11. Rybka i Stepan 2003 ↓, s. 250.
  12. a b Rocznik Lekarski 1938 ↓, s. 808.
  13. a b Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 129, 589.
  14. a b Spis urzędowy lekarzy 1939 ↓, s. 76.
  15. a b Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 159.
  16. Rybka i Stepan 2003 ↓, s. 370.
  17. Rybka i Stepan 2003 ↓, s. 11, 511.
  18. Bayer 1929 ↓, s. 29-30.
  19. Bayer 1929 ↓, s. 29, jako ułan Józef Byczyński.
  20. Bayer 1929 ↓, s. 30, jako ułan ułan Aleksander Kułakowski.
  21. Satora 1990 ↓, s. 190-191.
  22. Komunikat Kancelarii Prezydenta RP z dnia 29 listopada 2019 roku. Dostęp 30-11-2019, 8:58.
  23. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 168-169.
  24. Dziennik Rozkazów MS Wojsk. nr 6 z 24 lutego 1928 roku
  25. Historia pułku oraz tradycje 9 Warmińskiego Pułku Rozpoznawczego. 9pr.wp.mil.pl.
  26. Historia.blachownia.com
  27. [1]
  28. Szwadron im. Pułku 4 Ułanów Zaniemeńskich

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]