53 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
53 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych
Ilustracja
Odznaka pułkowa
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Strzelców kresowych
Tradycje
Święto 20 lipca
Rodowód 11 Pułku Strzelców Polskich
Dowódcy
Pierwszy płk armii franc. de Vidal
Ostatni płk dypl. Szymon Kocur
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
bitwa pod Cybulówką (2–3 VI 1920)
bitwa pod Wołoczyskami (11–24 VII 1920)
bitwa pod Mikulińcami (27 VII–5 VIII 1920)
kampania wrześniowa
bitwa pod Jaworowem (15–16 IX 1939)
Organizacja
Dyslokacja Stryj
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 12 DP (1920)
11 Karpacka DP

53 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych (53 pp) – oddział piechoty Armii Polskiej we Francji i Wojska Polskiego II RP.

Pułk stacjonował do września 1939 w garnizonie Stryj[1]. Wchodził w skład 11 Karpackiej Dywizji Piechoty[2].

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Pułk powstał na bazie 11 pułku strzelców polskich Armii Polskiej we Francji. We wrześniu 1919 roku został przemianowany na 53 pułk piechoty Strzelców Kresowych.

W grudniu 1919 batalion zapasowy pułku stacjonował we Lwowie[3].

Pułk w walkach o granice[edytuj | edytuj kod]

1 czerwca 1920 dowódca 12 Dywizji Piechoty gen. Januszajtis wydał rozkaz przeprowadzenia wypadu na CybulówkęObodówkę. Jego celem było rozpoznanie sił sowieckich koncentrujących się przed frontem dywizji. Oddział wypadowy stanowiły II i III batalion 53 pułku piechoty Strzelców Kresowych i jeden batalion 54 pułku piechoty Strzelców Kresowych, wzmocnione baterią 12 pułku artylerii polowej[4]. Dowodzenie nad nim przejął pełniący obowiązki dowódcy 53 pp kpt. Jan Góra[5]. Na czas działań stanowiska opuszczone przez bataliony 53 pp dozorował 6 pułk ułanów.

2 czerwca oddział ruszył w kierunku obiektu wypadu. W południe zajęto bez walk Cybulówkę, a kompanie III batalionu ruszyły na sąsiednią Tatarówkę (Tarkanówkę?). Tu jednak Sowieci zorganizowali obronę. Dopiero przy wsparciu ogniowym baterii artylerii piechota zdobyła Tatarówkę. Nie zdecydowano się jednak pozostać we wsi i na nocleg powrócono do Cybulówki[6]. 3 czerwca po raz kolejny zdobywano Tatarówkę i sąsiednią Obodówkę, a następnie Trościaniec. Sowieci wycofali się jednak do okopów z czasów I wojny światowej na wzgórzach za Obodówką. Kolejne uderzenia polskich batalionów przynosiły zyski terenowe, ale nie osiągano celu wypadu. Sowieci wycofali się, nie ponosząc większych strat. Po południu bataliony otrzymały rozkaz powrotu na stanowiska wyjściowe[4].

 Osobny artykuł: bitwa pod Cybulówką.

Po zakończeniu odwrotu znad Zbrucza, oddziały 12 Dywizji Piechoty płk. Mariana Żegoty-Januszajtisa obsadziły front nad Seretem, od Proniatynia do Janowa. 26 lipca 53 pułku piechoty Strzelców Kresowych osiągnął linię Seretu. Jego II batalion obsadził Łuczki Małe i Bucniów, zaś I i III bataliony, jako odwodowe, stanęły w Nastasowie. Korzystając z chwilowego spokoju, rozpoczęto kopanie rowów strzeleckich.

Będąca w pościgu sowiecka 60 Dywizja Strzelców na kierunku Mikuliniec wyprzedziła jednostki polskie i 27 lipca opanowała miejscowość. Następnego dnia pod Mikulińce podszedł I/53 pułku piechoty i wyparł Sowietów z miasta[7][8]. Już 29 lipca po raz kolejny na Mikulińce uderzyła 60 Dywizja Strzelców i zdobyła je ponownie. Miejscowość stała się dla niej bazą wypadową do wyprowadzenia natarcia na Czartorię. Jednak strona polska nie pogodziła się z utratą miejscowości. Kontratakujący 53 pułk piechoty po całodziennych walkach ulicznych odzyskał ją, a oddziały sowieckie wyparte zostały za Seret. Wieczorem 30 lipca III batalion obsadził odcinek Krzywki – Mikulińce – Łuczki Małe, II batalion odcinek Czartoria – Bucniów, a I batalion pozostał w odwodzie w Nastasowie[9].

Kolejne natarcie sowiecka 60 DS wyprowadziła 31 lipca wieczorem. Uderzenia nie wytrzymał III batalion 53 pułku piechoty i cofnął się na wzgórza na zachodnim skraju miasteczka. Interweniował dowódca dywizji i osobiście stanął na czele kontrataku wyprowadzanego siłami I a potem i III batalionu 53 pp.
Komunikat prasowy Sztabu Generalnego z 3 sierpnia 1920 tak opisywał ten kontratak[10][9]:

Na Serecie w okręgu Mikuliniec oddziały nasze toczą bitwę z nieprzyjacielem, który za w szelką cenę dąży do przerwania się na zachód. Brawurowa kontrakcja, osobiście prowadzona przez pułkownika Januszajtisa, rozwija się nadał pomyślnie. W ciągu dnia wczorajszego oddziały nasze zdobyły tam 23 karabiny maszynowe i wzięły znaczną liczbę jeńców.

Polacy odbili Mikulińce, 1 sierpnia odparli dwa kolejne natarcia przeciwnika, ale trzecie odrzuciło 53 pp znad Seretu[7]. Dowództwo Frontu Południowo-Wschodniego nakazało dowódcy 12 Dywizji Piechoty odtworzyć rubież obrony na linii Seretu. W tym celu zorganizowana została grupa uderzeniowa w składzie 53. i 51 pułki piechoty oraz 3 kompania 1 pułku czołgów. Natarcie piechoty wzmocnione czołgami przyniosło zamierzony skutek i 3 sierpnia dywizja odzyskała utracone pozycje nad Seretem.
Komunikat prasowy Sztabu Generalnego z 4 sierpnia 1920 donosił[11]:

Bohaterskie oddziały 12-ej dywizji piechoty, pod dowództwem rannego pułkownika Januszajtisa, brawurowym szturmem zdobyły Mikulińce, wyrzucając ostatecznie w tym rejonie bolszewików za Seret. W akcji tej wybitną rolę z naszej strony odegrały czołgi. O rozmiarach klęski bolszewickiej w tym rejonie sądzić można z faktu, że na pobojowisku znaleziono przeszło 1600 trupów.

Jednak 5 sierpnia sowiecka kawaleria sforsowała Seret i wyszła na tyły 12 Dywizji Piechoty. W tej sytuacji dowództwo 6 Armii nakazało płk. Januszajtisowi odwrót za Strypę[7].

 Osobny artykuł: bitwa pod Mikulińcami.

Mapy walk pułku[edytuj | edytuj kod]

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1919-1921[12]. Gwiazdką przy nazwisku zaznaczono żołnierzy odznaczonych dekretami Naczelnego Wodza L. 2793 i 2794 z 26 marca 1921[13].

Order Virtuti Militari
  1. sierż. Aleksander Borek[14] *
  2. sierż. Wojciech Czuja[15] *
  3. sierż. Leon Góra[16] *
  4. ppor. Bronisław Haas nr 4364[17] †19 VII 1920 Wołoczyska[18][19]
  5. ppor. Stanisław Janik * †9 VIII 1920 Mikulińce[20][21]
  6. st. szer. Władysław Jórek[22] *
  7. szer. Jan Irla[23] *
  8. kpr. Ignacy Kaczmarek *
  9. kpt. Karol Józef Klimczyk nr 3025
  10. st. szer. Jan Kmiotek *
  11. kpt. Władysław Kozak *
  12. st. sierż. Michał Olszański
  13. por. Paweł Piskozub *
  14. sierż. szt. Jan Rączka[24] *
  15. szer. Jan Róg[25] *
  16. kpt. Henryk Serwaczyński nr 3730[17] †5 VII 1920 Deraźnia[26][15]
  17. por. Andrzej Skórka[27] *
  18. sierż. szt. Józef Śron[28] * nr 888
  19. st. szer. Michał Staszczak[15] *
  20. plut. Franciszek Szpila *
  21. st. szer. Tomasz Szymańczyk[29] *
  22. sierż. Marian Jan Wilk *
  23. ppłk Aleksander Zörner[27] *

Ponadto 8 kwietnia 1922 Naczelny Wódz odznaczył Krzyżem Srebrnym nr 6093 byłego dowódcę I batalionu 53 pp, oficera armii francuskiej mjr. Jerzego Girardin[30].

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

11 DP w 1938.jpg

W maju 1921 roku pułk został skoncentrowany w Brzeżanach, a 22 grudnia przeniesiony do Stryja[31].

19 maja 1927 roku minister spraw wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 20 lipca, jako datę święta pułkowego[32]. Pułk obchodził swoje święto „w rocznicę największego wysiłku bojowego podczas obrony przyczółka mostowego «Wołoczyska» w 1920 roku”[31].

 Osobny artykuł: Święta wojskowe w Polsce.

W 1928 roku został opublikowany „Zarys historii wojennej pułku”. Autorem opracowania był oficer pułku, kapitan Leon Grzegorz Szuchatowicz, zamordowany w 1940 roku w Charkowie[33].

Na podstawie rozkazu wykonawczego L.dz. 3900/tj. Org. Departamentu Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych z 10 października 1930 roku o wprowadzeniu w życie przepisu służbowego P.S. 10–50 – „Organizacja – Piechota na stopie pokojowej” 53 pułk piechoty zaliczony został do pułków piechoty typ II tzw. „wzmocniony”. W każdym roku pułk otrzymywał około 845 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 68 oficerów oraz 1900 podoficerów i szeregowców. Na czas wojny przewidywany był do pierwszego rzutu mobilizacyjnego. W okresie zimowym posiadał dwa bataliony starszego rocznika i batalion szkolny, w okresie letnim zaś trzy bataliony strzeleckie. Jego stany były wyższe od pułku typu I tzw. „normalnego” o ok. 400-700 żołnierzy[34].

Kampania wrześniowa[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Kampania wrześniowa.

W kampanii wrześniowej 1939 roku pułk walczył w składzie macierzystej 11 Karpackiej Dywizji Piechoty. Bronił pozycji na linii Wisłoki, Wisłoka oraz Sanu. Podczas walk wokół Lwowa I batalion 53 pułku wszedł w skład improwizowanej Grupy „Żółkiew”[35].

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Żołnierze 53 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych.
Dowódcy pułku[36][a]
  • płk armii francuskiej de Vidal (16 II - 10 V 1919)
  • płk armii francuskiej Robert de Colbert (17 V - VIII 1919)
  • ppłk armii francuskiej Fleurot (VIII - 4 IX 1919)
  • kpt. Stefan Hrycyszyn (5 XI - 4 XII 1919)
  • ppłk Filip Kapelsiewicz (5 XII 1919[38] - 9 VII 1920[b])
  • kpt. Jan Góra (p.o. 2 IV - 3 VII 1920)
  • ppłk Aleksander Zörner (4 VII - 22 IX 1920)
  • ppłk / płk piech. Karol Golachowski (23 IX 1920 - 23 XII 1927[39] → praktyka poborowa w PKU Łuck)
  • ppłk piech. Walerian Wiśniewski (23 XII 1927[39] - 18 VI 1930 → komendant placu Kraków)
  • ppłk Witold Adrian Roger Komierowski (18 VI 1930 - 23 III 1932 → inspektor poborowy DOK VIII[40])
  • płk dypl. Zygmunt Polak (23 III 1932 4 VII 1935[41])
  • płk dypl. Jan Naspiński (4 VII 1935 - 4 IV 1937)[42]
  • ppłk dypl. Szymon Kocur (4 IV 1937 - IX 1939)
Zastępcy dowódcy pułku[c]
II zastępca (Kwatermistrz)
  • mjr piech. Władysław Załuski (VIII 1935[48] – 1939)

Obsada personalna w 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[49][d]:

  • dowódca pułku – ppłk dypl. Szymon Kocur
  • I zastępca dowódcy – ppłk Tadeusz Tomasz Brąglewicz
  • adiutant – kpt. Stanisław Walerian Serednicki
  • starszy lekarz – mjr dr Eugeniusz Władysław Danhofer
  • młodszy lekarz – ppor. lek. Antoni Nowak
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Władysław Załuski
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Kazimierz Damazy Lewiński
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – kpt. Leszek Stanisław Krzywda
  • oficer administracyjno-materiałowy – kpt. adm. (piech.) Maksymilian Łabęcki
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Zygmunt Jan Sobolta
  • oficer żywnościowy – chor. Józef Baraniecki
  • dowódca kompanii gospodarczej i oficer taborowy – p.o. por. Mieczysław Jarzyna
  • kapelmistrz – por. adm. (kapelm.) Stanisław Biskupski (wcześniej równolegle nauczyciel muzyki w II Państwowym Gimnazjum w Stryju[51][52])
  • dowódca plutonu łączności – por. Zygmunt II Gąsiorowski
  • dowódca plutonu pionierów – por. Tadeusz Zbigniew Dziedzic
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – por. art. Adolf Wośko
  • dowódca plutonu ppanc. – por Józef Henryk Pudło
  • dowódca oddziału zwiadu – por. Stanisław Korski
I batalion
  • dowódca batalionu – mjr Stanisław Franciszek Harasymow
  • dowódca 1 kompanii – por. Franciszek Bitka
  • dowódca plutonu – por. Antoni Woszczyk
  • dowódca 2 kompanii – kpt. Franciszek Ksawery Borowski-Kieczyk
  • dowódca plutonu – por. Wacław Kubjak
  • dowódca plutonu – ppor. Stefan Kazimierz Żak
  • dowódca 3 kompanii – por. Romuald Kazimierz Gergovich
  • dowódca plutonu – ppor. Ignacy Bolesław Łotecki
  • dowódca 1 kompanii km – por. Józef Muszyński
  • dowódca plutonu – ppor. Jakub Jan Mauer
II batalion
  • dowódca batalionu – mjr Stanisław Młyński
  • dowódca 4 kompanii – kpt. Michał Michalski
  • dowódca plutonu – ppor. Jan Stanisław Mazurkiewicz
  • dowódca 5 kompanii – por Stanisław Wincenty Alojzy Ruchalski
  • dowódca plutonu – ppor. Tadeusz Julian Rybka
  • dowódca 6 kompanii – kpt. Tadeusz Józef Misiurowicz
  • dowódca plutonu – ppor. Franciszek Szyszka
  • dowódca 2 kompanii km – por. Alfred Franciszek Lew
  • dowódca plutonu – ppor. Ludwik Franciszek Ziemski
III batalion
  • dowódca batalionu – mjr Feliks III Kowalski
  • dowódca 7 kompanii – por. Józef Ziajka
  • dowódca plutonu – ppor. Zdzisław Józef Kinasiewicz
  • dowódca 8 kompanii – por. Mieczysław Szymon Prochwicz
  • dowódca plutonu – ppor. Tadeusz Orbiński
  • dowódca 9 kompanii – por. Bolesław Kazimierz Miśków
  • dowódca plutonu – por. Stanisław Józef Zborowski
  • dowódca 3 kompanii km – kpt. Jerzy Jacek Mikołaj Stolarski
  • dowódca plutonu – por. Jan Janik
  • dowódca plutonu – ppor. Stefan Gawlik
  • na kursie – kpt. Kazimierz Leon Jastrzębiec de Psary-Psarski
  • na kursie – por. Tadeusz Marian Konopka
  • w szpitalu – ppor. Józef Wojciechowski

Obsada personalna we wrześniu 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna we wrześniu 1939 roku[53]

Dowództwo
  • dowódca pułku – ppłk dypl. Szymon Kocur
  • I adiutant – kpt. Jerzy Stolarski
  • II adiutant – por. Józef Ziajka
  • oficer informacyjny – ppor. rez. Surak
  • oficer łączności – por. Zygmunt Gąsiorowski
  • kwatermistrz – NN
  • oficer płatnik – ppor. rez. Kazimierz Cisek
  • oficer żywnościowy – kpt. Romuald Łabęcki
  • naczelny lekarz – ppor. lek. med. Nowak
  • kapelan – NN
  • dowódca kompanii gospodarczej – por. rez. Tadeusz Wajda
I batalion
  • dowódca I batalionu – mjr Stanisław Franciszek Harasymow[e]
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej – ppor. Paweł Jastrzębski
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej – por. Franciszek Bitka
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej – kpt. Franciszek Borowski
  • dowódca 1 kompanii ckm – por. Józef Muszyński
II batalion
  • dowódca II batalionu – mjr Stanisław Młyński
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej – por. rez. Bronisław Tymczyński
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej – por. Stanisław Ruchalski
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej – kpt. Michał Michalski
  • dowódca 2 kompanii ckm – por. Alfred Lew
III batalion
  • dowódca III batalionu – mjr Feliks Kowalski
  • dowódca 7 kompanii strzeleckiej – ppor. Franciszek Szyszka
  • dowódca 8 kompanii strzeleckiej – por. Romuald Giergovich
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej – por. rez. Grochowski
  • dowódca 3 kompanii ckm – ppor. Miśków
Pododdziały specjalne
  • dowódca kompanii przeciwpancernej – por. Stanisław Zborowski
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – por. Adolf Wośko
  • dowódca kompanii łączności – NN
  • dowódca kompanii zwiadowców – por. Stanisław Korski
  • dowódca plutonu pionierów – por. Tadeusz Dziedzic
  • dowódca plutonu przeciwgazowego – ppor. rez. Chrząszczewski

Żołnierze 53 pułku piechoty – ofiary zbrodni katyńskiej[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Zbrodnia katyńska.

Biogramy zamordowanych oficerów znajdują się na stronie internetowej Muzeum Katyńskiego[55]

Nazwisko i imię stopień zawód miejsce pracy przed mobilizacją zamordowany
Freund Maurycy ppor. rez. inżynier elektryk kopalnia nafty w Borysławiu Katyń
Krąg Tadeusz ppor. rez. prawnik kmdt Straży Więziennej w Kowlu Katyń
Nowak Zbigniew ppor. rez. prawnik Katyń
Borowski-Kieczyk Franciszek[56] kapitan żołnierz zawodowy dowódca 2/53 pp Charków
Górski Bronisław por. rez. nauczyciel Charków
Idźkowski Leonard ppor. rez. Charków
Muszyński Józef ppor. rez. Charków
Rychlicki Stanisław[57] kapitan w st. sp. 9 batalion JHP Charków
Stolarski Jerzy[58] kapitan żołnierz zawodowy dowódca 3 kkm/53 pp Charków
Szyszka Franciszek[59] podporucznik żołnierz zawodowy dowódca plutonu 6/ 53 pp Charków
Ambicki Edmund ppor. rez. nauczyciel kier. szkoły w Libochorze ULK
Danhoffer Mieczysław kpt. rez. nacz. Straży Pożarnej w Drohobyczu ULK
Kamiński Marian por. rez. nauczyciel szkoła w Kałuszu ULK
Korski Stanisław porucznik żołnierz zawodowy dowódca plutonu zwiadu 53 pp ULK
Kosiński Adam Mikołaj por. rez. urzędnik pracował w Kałuszu ULK
Marszałek Władysław ppor. rez. nauczyciel ULK
Pawlik Stanisław ppor. rez. prawnik Sąd Grodzki w Rożniatowie ULK
Sieczkowski Edward por. rez. urzędnik Magistrat w Stryju ULK
Skórski Tadeusz ppor. rez. urzędnik pracował w Kołomyi ULK
Teodorowicz Tadeusz ppor. rez. inż. leśnik Nadleśnictwo Tustanowice ULK
Wolfram Józef kpt. rez. kierownik tartaku ULK

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Chorągiew (sztandar)

23 marca 1921 roku w Tarnopolu Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz marszałek Polski Józef Piłsudski wręczył pułkowi pamiątkową chorągiew ofiarowaną w 1919 roku Pułkowi im. Zawiszy Czarnego przez mieszkańców włoskiego miasta Chivasso[31].

5 maja 1925 roku Prezydent RP Stanisław Wojciechowski zatwierdził wzór lewej strony płachty chorągwi 53 pułku piechoty[60]. 19 września 1925 roku w Stryju generał dywizji Aleksander Osiński wręczył pułkowi chorągiew ufundowaną przez ludność Stryja[31][61]. Od 28 stycznia 1938 roku chorągiew pułkowa zaczęła być oficjalnie nazywana sztandarem[62]. We wrześniu 1939 roku sztandar przewieziony został na Węgry przez Ośrodek Zapasowy 53 pp, skąd przez poselstwo wysłany został do Francji. Obecnie sztandar znajduje się w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie[63].

 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.
żołnierz z emblematami pułku
Odznaka pamiątkowa

15 stycznia 1929 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 53 pułku piechoty[64]. Odznaka o wymiarach 45 x 45 mm ma kształt prostego krzyża greckiego, srebrnego, emaliowanego na biało z pozłacanymi krawędziami. W środku krzyża na rombie wypełnionym czerwoną żłobkowaną emalią nałożony srebrny orzeł wz. 1927. Krzyż okolony jest szerokim wieńcem laurowym emaliowanym na zielono na którym nałożono miniaturę trąbki strzeleckiej oraz wpisano numer i inicjały pułku „53 PP”. Odznaka oficerska - trzyczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana, na rewersie próba srebra i imiennik grawera „JM” – Józef Michrowski z Warszawy[1].

Emblemat

20 lutego 1937 roku Minister Spraw Wojskowych generał dywizji Tadeusz Kasprzycki nadał 11 Dywizji Piechoty nazwę „11 Karpacka Dywizja Piechoty” oraz ustalił dla żołnierzy tej dywizji emblemat przedstawiający dwa liście dębowe z gałązką limby, przytrzymane krzyżem huculskim. Minister zezwolił na noszenie emblematów od chwili ogłoszenia rozkazu, natomiast zobowiązał do ich noszenia od 1 stycznia 1938 roku. Emblematy był noszone na kołnierzach (łapkach) kurtek i płaszczy (peleryn). Dla oficerów i chorążych emblematy były wykonane z białego metalu oksydowanego na stare srebro, natomiast dla pozostałych podoficerów i szeregowców były wytłaczane z białego matowanego metalu (blachy). Minister zezwolił podoficerom zawodowym na noszenie przy ubiorze pozasłużbowym emblematów wykonanych, jak dla oficerów[65].

Specjalne części umundurowania

12 kwietnia 1937 roku Minister Spraw Wojskowych generał dywizji Tadeusz Kasprzycki wprowadził „specjalne części umundurowania” dla żołnierzy 11 Karpackiej Dywizji Piechoty w postaci pióra do czapki – rogatywki garnizonowej i peleryny typu podhalańskiego[66].

 Osobny artykuł: Mundur Wojska Polskiego II RP.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Dowódca pułku kierował osobiście szkoleniem oficerów i był odpowiedzialny za gotowość bojową, całokształt wyszkolenia, służbę gospodarczą i wewnętrzną pułku[37].
  2. Podpułkownik piechoty Filip Kapelsiewicz dekretem L. 2204 Naczelnego Wodza z dnia 9 lipca 1920 roku został zwolniony ze stanowiska dowódcy 53 Pułku Strzelców Kresowych i wyznaczony na dowódcę III Łódzkiego Batalionu Etapowego. Dekretem L. 2186 Naczelnego Wodza z dnia 8 lipca 1920 roku dowódcą 53 Pułku Strzelców Kresowych został mianowany podpułkownik piechoty Roman Witorzeniec, który od 21 czerwca 1920 roku faktycznie dowodził 51 Pułkiem Strzelców Kresowych. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 27 z 21 lipca 1920 roku, poz. 673. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 34 z 8 września 1920 roku, poz. 817.
  3. 13 czerwca 1922 roku Minister Spraw Wojskowych zniósł dotychczasowe stanowisko referenta wyszkolenia pułku piechoty i ustanowił etatowe stanowisko zastępcy dowódcy pułku zaszeregowanego do stopnia podpułkownika, wyznaczanego przez Ministra Spraw Wojskowych. Zakres działania zastępcy dowódcy określał dowódca pułku, przed którym był on całkowicie odpowiedzialny[43]. W 1938 roku zmieniona została nazwa stanowiska na „I zastępca dowódcy”. W organizacji wojennej pułku nie było stanowiska zastępcy dowódcy.
  4. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[50].
  5. Major Stanisław Franciszek Harasymow urodził się 25 grudnia 1898 roku. W latach 1939–1945 przebywał w niemieckiej niewoli. Zmarł 15 kwietnia 1970 roku i został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Był autorem „Zarysu historii wojennej 32–go pułku piechoty”[54].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 95.
  2. Satora 1990 ↓, s. 104.
  3. Odziemkowski 2010 ↓, s. 226.
  4. a b Odziemkowski 2004 ↓, s. 82.
  5. Szuchatowicz 1928 ↓, s. 17.
  6. Wysocki (red.) 2005 ↓, s. 95.
  7. a b c Odziemkowski 2004 ↓, s. 256.
  8. Szuchatowicz 1928 ↓, s. 30.
  9. a b Szuchatowicz 1928 ↓, s. 31.
  10. Pomarański 1920 ↓, s. 270.
  11. Pomarański 1920 ↓, s. 271.
  12. Szuchatowicz 1928 ↓, s. 40.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 2 kwietnia 1921 roku, s. 609, 610.
  14. Szuchatowicz 1928 ↓, s. 25.
  15. a b c Szuchatowicz 1928 ↓, s. 20.
  16. Szuchatowicz 1928 ↓, s. 23.
  17. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 26 stycznia 1922 roku, s. 13.
  18. Lista strat 1934 ↓, s. 259.
  19. Szuchatowicz 1928 ↓, s. 22, 27.
  20. Lista strat 1934 ↓, s. 291.
  21. Szuchatowicz 1928 ↓, s. 19, 31.
  22. Szuchatowicz 1928 ↓, s. 35.
  23. Szuchatowicz 1928 ↓, s. 34.
  24. Szuchatowicz 1928 ↓, s. 27.
  25. Szuchatowicz 1928 ↓, s. 24.
  26. Lista strat 1934 ↓, s. 778.
  27. a b Szuchatowicz 1928 ↓, s. 29.
  28. Szuchatowicz 1928 ↓, s. 32-33.
  29. Szuchatowicz 1928 ↓, s. 22.
  30. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 30 kwietnia 1922 roku, s. 319.
  31. a b c d Szuchatowicz 1928 ↓, s. 37.
  32. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
  33. Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 540.
  34. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  35. Wojciech Włodarkiewicz, Lwów 1939, Bogusław Brodecki (red.), Seria Historyczne bitwy, Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona, 2003, s. 103, ISBN 978-83-11-09619-6, OCLC 52567547 (pol.).
  36. Prugar-Ketling (red.) 1992 ↓, metryka.
  37. Almanach 1923 ↓, s. 49.
  38. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 100 z 31 grudnia 1919 roku, poz. 4414
  39. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 28 z 23 grudnia 1927 roku, s. 364.
  40. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 229.
  41. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 232.
  42. Nowi dowódcy i zastępcy dowódców pułków. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 155 z 11 lipca 1935. 
  43. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 24 z 13 czerwca 1922 roku, poz. 357.
  44. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 maja 1927 roku, s. 130.
  45. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 maja 1927 roku, s. 135.
  46. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 130.
  47. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 131.
  48. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 31 sierpnia 1935 roku, s. 106.
  49. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 609-610 i 677.
  50. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  51. Sprawozdanie Dyrekcji Gimnazjum Państwowego II w Stryju za rok szkolny 1929/30. Stryj: 1930, s. 5.
  52. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum II w Stryju za rok szkolny 1931/32. Stryj: 1932, s. 6.
  53. Kurus 2017 ↓, s. 91.
  54. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 32.
  55. Księgi Cmentarne – biogramy oficerów.
  56. Księgi Cmentarne – wpis 4653.
  57. Księgi Cmentarne – wpis 7142.
  58. Księgi Cmentarne – wpis 7481.
  59. Księgi Cmentarne – wpis 7644.
  60. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 17 z 22 maja 1925 roku, poz. 177.
  61. Satora 1990 ↓, s. 104-106.
  62. Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 listopada 1937 r. o znakach wojska i marynarki wojennej w: Dz.U. z 1938 r. nr 5, poz. 32.
  63. Satora 1990 ↓, s. 106.
  64. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 1 z 15 stycznia 1929 roku, poz. 1.
  65. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 2 z 20 lutego 1937 roku, poz. 22.
  66. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 4 z 12 kwietnia 1937 roku, poz. 43.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]