61 Pułk Artylerii Lekkiej (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 61 pal z września 1939 roku. Zobacz też: inne pułki artylerii noszące numer 61.
61 Pułk Artylerii Lekkiej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1939
Rozformowanie 1939
Dowódcy
Pierwszy płk Florian Grabczyński
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych wojska lądowe
Rodzaj wojsk artyleria
Podległość 41 Dywizja Piechoty (rezerwowa)

61 Pułk Artylerii Lekkiej (61 pal) – oddział artylerii lekkiej Wojska Polskiego II RP.

Historia pułku[edytuj | edytuj kod]

Pułk nie istniał w organizacji pokojowej wojska. Został sformowany zgodnie z planem mobilizacyjnym „W”, w dniach 31 sierpnia - 6 września 1939 roku, I rzucie mobilizacji powszechnej z wyjątkiem 1 i 2 baterii, które z dwoma plutonami kolumny amunicyjnej zostały sformowane w dniach 24-25 sierpnia 1939 roku, w alarmie, w grupie jednostek oznaczonych kolorem niebieskim.

Jednostką mobilizującą była Mazowiecka Szkoła Podchorążych Rezerwy Artylerii w Zambrowie dla dowództwa 61 pal i I dywizju oraz 9 Pułk Artylerii Lekkiej w Siedlcach dla II i III dywizjonu. Pułk był jednostką organiczną artylerii 41 Dywizji Piechoty (rezerwowej) i w jej składzie walczył w kampanii wrześniowej[1].

Obie baterie I dyonu, mobilizowane w alarmie, razem ze 115 Pułkiem Piechoty (bez III baonu) stanowiły obsadę Przedmościa „Różan”.

W czasie mobilizacji powszechnej została zmieniona organizacja pułku. Trzy baterie (6, 7 i 9) formowane w Siedlcach przez 9 pal zostały podporządkowane dowódcy 39 DP (rez.). W ich miejsce wszedł III dywizjon 51 Pułku Artylerii Lekkiej formowany w Ostrowi Maz. przez 18 Pułk Artylerii Lekkiej dla 39 DP (rez.)

Planowana organizacja wojenna i obsada personalna pułku[edytuj | edytuj kod]

Sgo narew 1939.png

Dowództwo

I dywizjon

  • dowódca dywizjonu - mjr Zdzisław Wilanowicz (kwatermistrz Maz. SPRArt † 1940 Charków)
  • dowódca 1 baterii armat - kpt. Tadeusz Bonawentura Kuczyński († 1940 Charków)
  • dowódca 2 baterii armat - kpt. Stanisław Jastrzębski († 10 IX 1939 Grygorów)
  • dowódca 3 baterii armat - por. Antoni Dąbrowski

II dywizjon

  • dowódca dywizjonu - mjr Tadeusz Smyczyński
  • dowódca 4 baterii armat - kpt. Michał Wieliczko-Wielicki
  • dowódca 5 baterii armat - ?
  • dowódca 6 baterii armat - kpt. rez. Stanisław Walczak
    • oficer zwiadowczy 6 baterii armat - ppor. rez. Kazimierz Schabiński (od 22 IX 1939 dowódca baterii)

III dywizjon[a] (z 51 pal)

  • dowódca dywizjonu - mjr Józef Lis
  • dowódca 7 baterii haubic - kpt. Kazimierz Nowacki
  • dowódca 8 baterii haubic - por. rez. Stanisław Załęski
  • dowódca 9 baterii haubic - por. Stanisław Klepacki

Uwagi

  1. Wkrótce po sformowaniu nastąpiła wymiana trzecich dywizjonów 51 i 61 pal. Mianowicie, III/51 pal, sformowany w Ostrowi Mazowieckiej dla 39 DPRez w składzie trzech baterii haubic kalibru 100 mm, pod dowództwem mjr. Józefa Lisa przydzielono do 41 DPRez. W zamian III/61 pal, sformowany w Siedlcach dla 41 DPRez w składzie trzech baterii armat kalibru 75 mm, dowodzony przez mjr. Tadeusza Wirtha, przydzielono do 39 DPRez, przy czym bez 7 baterii, którą zastąpiono 6 baterią. Zob. Karol Lucjan Galster, Księga pamiątkowa artylerii polskiej 1914–1939, Londyn 1975, s. 310.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan, Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny „W” i jego ewolucja, Oficyna Wydawnicza „Adiutor”, Warszawa 2010, ​ISBN 978-83-86100-83-5​.
  • Ludwik Głowacki, Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939, Wydawnictwo Lubelskie, wyd. II, Warszawa 1986, ​ISBN 83-222-0377-2​.
  • Roman Łoś, Artyleria polska 1914-1939, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1991, ​ISBN 83-11-07772-X​.
  • Tadeusz Jurga, Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej, tom 7, Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939. Organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1975.
  • Tadeusz Łuniewski. 41 Dywizja Piechoty Rezerwowa we wrześniu 1939 roku. „Przegląd Historyczno-Wojskowy”. 4 (254), 2015. Warszawa: Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej. ISSN 1640-6281.