63 Eskadra Towarzysząca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
63 Eskadra Towarzysząca
63 Eskadra Obserwacyjna
Ilustracja
Godło eskadry
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1 sierpnia 1929
Rozformowanie 1939
Dowódcy
Pierwszy kpt. pil. Piotr Dudziński
Ostatni kpt. obs. Jan Haręźlak
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Garnizon Lwów
Rodzaj sił zbrojnych Wojsko[a]
Rodzaj wojsk Lotnictwo
Podległość IV/6 dywizjon towarzyszący
Lublin R-XIII z 63 eskadry w Baranowiczach (10 X 1931)
63 esk obs.png

63 eskadra towarzyszącapododdział lotnictwa Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

63 eskadra towarzysząca została sformowana w sierpniu 1929. W czasie mobilizacji 1939 przemianowana na 63 eskadrę obserwacyjną. W kampanii wrześniowej eskadra walczyła w składzie lotnictwa Armii „Łódź”[1].

Godła eskadry[2][3]:

  • zielony pionowy prostokąt na tle białego kwadratu – na samolotach PZL Ł-2
  • zielony komar ze strzykawką na tle białego koła z czerwoną obwódką – na samolotach R-XIII

Formowanie i szkolenie eskadry[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych L.dz. 1513/29 tjn. Og.-Org., 1 sierpnia 1929 w 6 pułku lotniczym została sformowana 63 eskadra towarzysząca. Zalążkiem był pluton składający się z kilku pilotów i obserwatorów przesuniętych z eskadr liniowych 6 pułku, a wyposażony w 2 samoloty – PWS-5 i Lublin R-X. Jesienią 1929 załogi eskadry uczestniczyły w manewrach z 3 Brygadą Kawalerii. Ćwiczenia miały na celu określenie przydatności lotnictwa towarzyszącego we współdziałaniu z kawalerią. Próba ta wypadła pomyślnie[2]. W 1930 eskadra posiadała już zorganizowane trzy plutony po trzy samoloty. Samolot dowódcy eskadry dopełniał stan etatowy. W sierpniu 1931 wszystkie trzy plutony eskadry brały udział w manewrach, operując samodzielnie w rejonach: I pluton por.pil. Stefana Massalskiego w rejonie Zdołbunów, II pluton kpt.pil. Aleksandra Majewskiego w rejonie Zdzięcioł, III pluton por.pil. Józefa Zielińskiego w rejonie Beresteczka. Plutony były wyposażone w samoloty PZL Ł-2, z wymownym napisem na kadłubie „Nie do akrobacji”. W 1932 załogi uczestniczyły w ćwiczeniach na terenach Śląska Cieszyńskiego i na Podlasiu. W rejonie Częstochowy ćwiczyły z oddziałami 2 i 5 Brygady Kawalerii oraz 23 Dywizji Piechoty. Sukcesywnie też eskadra wymieniała samoloty PZL Ł-2 na Lublin R-XIIIC[4]. W 1933 plutony odbywały ćwiczenia w rejonach Brody, Kołomyja, Prużana, a szkołę ognia w okolicach Krakowa. W lecie współpracowały z 10 Grupą Artylerii, 6 i 7 Brygadą Kawalerii oraz 3 i 5 Dywizją Piechoty. We wrześniu 9 samolotów eskadry pod dowództwem kpt. Bruscha uczestniczyło w koncentracji lotnictwa w Dęblinie, biorąc udział m.in. w ćwiczeniach pk. „masowy nalot na Warszawę”[5]. W 1934 eskadra odbywała ćwiczenia zimowe wspólnie z 13 Dywizją Piechoty, operując z lotniska Pałahicze na Wołyniu. W lipcu III pluton oddelegowany został do udziału w specjalnych ćwiczeniach Wyższej Szkoły Wojennej zorganizowanych na terenie Śląska Cieszyńskiego. W sierpniu eskadra brała udział w ćwiczeniach lotnictwa w rejonie Gniezna, zakończonych uczestnictwem w wielkiej defiladzie lotniczej w Warszawie[5]. W 1935 ćwiczono w rejonie Łuck-Dubno-Beresteczko. Wprowadzono pewne innowacje. Od tego czasu zastosowano zmiany lotnisk dla plutonów, wprowadzając większą ruchliwość i operatywność. Zmiany lotnisk wpłynęły na dużo lepsze wyniki oraz wykazały się istotnymi oszczędnościami paliwa[6].

Rozkazem MSWojsk.L.dz.4359/tj. z 19 lipca 1937 nakazano dowódcy 6 pułku lotniczego sformowanie nowej – 69 eskadry towarzyszącej. 63 eskadra oddała swój jeden pluton do dyspozycji nowo organizującego się pododdziału. Jej pozostałe dwa plutony w sierpniu i wrześniu 1938 wzięły udział w dużych manewrach na terenie Wołynia i Podola, pozostając do końca października na lotniskach polowych[7].

Rosnące napięcie w stosunkach polsko–niemieckie w 1939 mało duży wpływ na intensyfikację szkolenia załóg oraz porządkowanie sprzętu w eskadrach. W okresie maj–czerwiec eskadra otrzymała nowe samoloty RWD-14 „Czapla”. Przeszkolenie pilotów odbyło się na lotnisku macierzystym Skniłów. W przededniu wybuchu wojny oba plutony eskadry przebywały na letnich ćwiczeniach z 11 Dywizją Piechoty i Podolską Brygadą Kawalerii, operując z lotnisk Stanisławów i Złoczów[7].

Ogłoszony 24 sierpnia o 3.00 alarm mobilizacyjny objął dowództwo eskadry i I pluton. II pluton przybył na lotnisko dopiero o 9.30. Jednostkę przemianowano na 63 eskadrę obserwacyjną. 26 sierpnia rzut kołowy eskadry odjechał pod dowództwem por. obs. Antoniego Barańskiego na lotnisko Lublinek . Po południu 31 sierpnia przybyły tu też samoloty. Dowódca eskadry kpt. obs. Jan Haręźlak zameldował swoje przybycie dowódcy lotnictwa Armii „Łódź”[7].

Personel eskadry[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy eskadry[8][9]
Stopień Imię i nazwisko Okres pełnienia służby
kpt. pil. Piotr Dudziński VIII 1929 – III 1931
kpt. pil. Aleksander Majewski III 1931 – V 1932
kpt. pil. Piotr Dudziński V – XI 1932
kpt. pil. Józef Wojciechowski XI 1932 – IV 1933
kpt. pil. Piotr Dudziński IV – VI 1933
kpt. pil. Henryk Brusch VI 1933 – II 1934
kpt. obs. Jan Schram II – X 1934
kpt. pil. Kazimierz Wianecki X 1934 – V 1935
kpt. obs. Jan Haręźlak X 1937 – IX 1939
Inni oficerowie
ppor. pil. rez. Tadeusz Dmoszyński
Obsada personalna eskadry we wrześniu 1939[10]
Stanowisko Stopień, imię i nazwisko
Dowódca eskadry kpt. obs. Jan Haręźlak
szef eskadry st sierż. Aleksander Majewski
I pluton II pluton
Dowódcy plutonu kpt. obs. Władysław Fedorowicz kpt. obs. Jerzy Wolf
Obserwatorzy

por. obs. Antoni Henryk Barański
por. obs. Marian Kaczorowski
ppor. obs. Roman Stanisław Chmiel
ppor. obs. rez. Zygmunt Wesołowski

por. obs. Eugeniusz Weber
por. obs. Kazimierz Żerebecki
ppor. obs. Edward Langer
ppor. obs. rez. Zygmunt Nawratil
ppor. obs. rez. Marian Riedl

Piloci

por. pil. Tadeusz Ostoja-Sumorok
kpr. pil. Antoni Kubas
kpr. pil. Michał Omieliaszko
kpr. pil. Stanisław Laskowski
kpr. pil. Czesław Menczyk
st. szer. pil. Karol Miczka

ppor. pil. Witold Szyszkowski
sierż. pil. Jerzy Kaliński
kpr. pil. Tadeusz Eckert
kpr. pil. Mieczysław Matus
kpr. pil. Adam Rymarz
st. szer. pil. Jerzy Załuski

Szefowie mechaników st. majster wojsk. Antoni Szarzyński majster wojsk. Michał Klich

Samoloty eskadry[edytuj | edytuj kod]

Na wyposażeniu eskadry znajdowało się siedem samolotów obserwacyjnych RWD-14b Czapla i dwa samoloty łącznikowe RWD-8[3].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Ustawa z dnia 9 kwietnia 1938 roku o powszechnym obowiązku obrony (Dz.U. z 1938 r. nr 25, poz. 220). W skład Sił Zbrojnych II RP wchodziły wojska lądowe nazywane ówcześnie wojskiem i Marynarka Wojenna. Wojsko składało się z jednostek organizacyjnych wojska stałego i jednostek organizacyjnych Obrony Narodowej, a także jednostek organizacyjnych Korpusu Ochrony Pogranicza.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Koliński 1978 ↓, s. 99.
  2. a b Pawlak 1989 ↓, s. 366.
  3. a b Pawlak 1991 ↓, s. 413.
  4. Pawlak 1989 ↓, s. 367.
  5. a b Pawlak 1989 ↓, s. 368.
  6. Pawlak 1989 ↓, s. 368-369.
  7. a b c Pawlak 1989 ↓, s. 369.
  8. Pawlak 1982 ↓, s. 231.
  9. Pawlak 1989 ↓, s. 366-369.
  10. Pawlak 1991 ↓, s. 413-415.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Izydor Koliński: Regularne jednostki ludowego Wojska Polskiego (lotnictwo). Formowanie, działania bojowe, organizacja i uzbrojenie, metryki jednostek lotniczych. Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. Cz. 9. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1978.
  • Jerzy Pawlak: Polskie eskadry w latach 1918-1939. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1989. ISBN 83-206-0760-4.
  • Jerzy Pawlak: Polskie eskadry w wojnie obronnej 1939. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1982. ISBN 83-206-0281-5.
  • Jerzy Pawlak: Polskie eskadry w wojnie obronnej 1939. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1991. ISBN 83-206-0795-7.