6 Pułk Lotniczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
6 Pułk Lotniczy
Ilustracja
Odznaka 6 pułku lotniczego
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 23 maja 1925
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 18 czerwca[1]
Dowódcy
Pierwszy płk Camillo Perini
Ostatni ppłk Tadeusz Prauss
Organizacja
Dyslokacja garnizon Lwów
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk lotnictwo
Podległość Departament IV
3 Grupa Aeronautyczna
1 Grupa Aeronautyczna
1 Grupa Lotnicza
Lublin R-XIII z 63 Eskadry Lotniczej 6 Pułku Lotniczego w Baranowiczach k. Nowogródka. 10.X.1931 r.
Oficerowie pułku w 1932 roku
Wręczenie odznaki pułkowej prezydentowi RP Ignacemu Mościckiemu przez delegację 6 Pułku Lotniczego; 1936
Oficerowie pułku na kursie narciarskim
Dyslok lotn 1939.png
161 162 esk mysl.png
Ppor. Kazimierz Jaklewicz[a] jako oficer 14 pułku piechoty. Przed wybuchem II wojny światowej służył w 6 pułku lotniczym.

6 Pułk Lotniczyoddział lotnictwa Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Plany utworzenia pułku lotniczego na wschodzie Rzeczypospolitej rozważane były prawie od początku odzyskania niepodległości. Problemem był prawie kompletny brak infrastruktury oprócz niewielkich lotnisk. Położone pod Lwowem lotnisko Lewandówka sprawdziło się jako lotnisko polowe w czasie wojny z Ukraińcami, obrony Lwowa oraz wojny polsko-bolszewickiej, ale na czas pokoju było położone zbyt blisko centrum miasta oraz w zasadzie pozbawione jakiegokolwiek zaplecza. W 1924 roku zapadła decyzja o budowie lotniska wraz z infrastrukturą (hangary, warsztaty, budynki administracyjne i garnizon) w okolicach Skniłowa pod Lwowem (później funkcjonował tam także Aeroklub Lwowski[2]). W tym też roku rozpoczęto pierwsze prace. Równocześnie nastąpiły prace związane ze sformowaniem pułku.

Na podstawie rozkazu MSWojsk. L.dz. 2300/tj.Org. z 28 lutego 1925 wyznaczony na dowódcę 6 pułku lotniczego ppłk pil. Camillo Perini rozpoczął formowanie jednostki w skład której miały wejść dwa dywizjony lotnicze[3]. 23 maja 1925 wydany został pierwszy rozkaz[4]. Dzień ten był uznany za faktyczną datę powstania jednostki. Ze względu na szczupłość pomieszczeń lotniska Lewandówka, I dywizjon w składzie 61 i 62 eskadra lotnicza, organizowany był się na lotnisku Mokotowskim głównie z personelu 1 pułku lotniczego. Dowództwo nad nim objął mjr pil. Waldemar Narkiewicz. II dywizjon lotniczy w składzie 63 i 64 eskadra lotnicza tworzony był na bazie kadry 3 i 4 pułku lotniczego. Dowódcą dywizjonu mianowany został mjr obs. Karol Friser[5].

Latem nadeszły do Lwowa transporty z personelem pododdziałów. Z braku miejsca w Lewandówce rozlokowano je czasowo w różnych obiektach na terenie Lwowa. Wyposażenie pułku w tym okresie stanowiło 5 samolotów[4].

Do jesieni 1925 roku utworzono dwa dywizjony liniowe. Eskadry wyposażone były w jedne z najbardziej wówczas popularnych samolotów Potez XV. Utworzono także eskadrę treningową.

W połowie 1926 roku oddano do użytku pierwsze warsztaty naprawy płatowców, a pod koniec tego roku także warsztaty naprawy silników. W 1929 roku zakończono prace związane z budową infrastruktury pułku.

26 października 1928 roku pod Sułowcem miała miejsce katastrofa lotnicza w której śmierć ponieśli dwaj piloci 6 pułku lotniczego - podporucznik Ludwik Wojnarowicz i kapral Wiktor Brążert [6].

W drugiej połowie 1928 sformowano w pułku dywizjon szkolny. Dowodzenie nad nim objął mjr pil. Władysław Matula[4]. W 1929 pułk otrzymał na wyposażenie samoloty Potez XXV i Potez XXVII. Od sierpnia tego roku przystąpiono do formowania eskadry towarzyszącej. Przyjęła ona numer „63” od 63 eskadry liniowej przemianowanej na 65 eskadrę liniową. Z braku odpowiedniego sprzętu dla tego rodzaju lotnictwa, jednostka przejściowo otrzymała 1 samolot PWS-5 i 1 Lublin R-X. Jako eskadra eksperymentalna pozostawała w dyspozycji dowódcy pułku[4].

Wiosną 1929 pułk został włączony w skład 3 Grupy Aeronautycznej. Z dniem 1 stycznia 1936 został podporządkowany dowódcy 1 Grupy Aeronautycznej, która w tym samym roku została przemianowana na 1 Grupę Lotniczą. W składzie 1 Grupy Lotniczej pozostał do 1939 roku.

16 września 1929 roku nastąpiło przemieszczenie dotychczas rozrzuconych jednostek pułku na lotnisko Skniłów. Po ukończeniu podstawowych robót lotnisko Skniłów, dzięki swemu położeniu geograficznemu stało się nowoczesnym portem lotniczym oraz ważnym ośrodkiem tranzytowym o charakterze międzynarodowym[4]. Wiosną 1932 wprowadzono typizację wyposażenia eskadr liniowych: I dywizjon miał nadal samoloty Potez XXV, a II dywizjon wymienił Potezy XXVII na samoloty Breguet XIX. W październiku 1934 rozpoczęto formowanie drugiej eskadry towarzyszącej. Weszła ona w skład II dywizjonu liniowego[4]. W lecie 1937 eskadry liniowe rozpoczęły sukcesywną wymianę posiadanego sprzętu na samoloty PZL-23 „Karaś”. W lipcu uruchomiono kurs strzelców samolotowych[7]. W listopadzie mjr pil. Stanisław Morawski rozpoczął formowanie 2-eskadrowego dywizjonu myśliwskiego. W tym czasie dokonano również reorganizacji obu eskadr towarzyszących. Z trzecich plutonów utworzono kolejną eskadrę towarzyszącą. W ten sposób sformowano IV dywizjon towarzyszący, którego dowódcą został mjr pil. Kazimierz Wianecki[8].

Po osiągnięciu przez III/6 dywizjon myśliwski gotowości bojowej, przejął on rotacyjny nadzór nad powietrznym zabezpieczeniem robót fortyfikacyjnych w okolicach Sarn. Poszczególne klucze dywizjonu stanowiły obsadę eskadry Korpusu Ochrony Pogranicza z m.p. na lotnisku Sarny. Poszczególne samoloty wykonywały loty patrolowe w pasie od Korca do Horodenki[8].

Na podstawie rozkazu Naczelnego Dowódcy Lotnictwa w marcu 1939 rozformowano I dywizjon liniowy, w tym 61 i 62 eskadrę, a II dywizjon został przemianowany w II/6 dywizjon bombowy lekki. W maju i czerwcu jedna z eskadr towarzyszących przezbroiła się w samoloty RWD-14 „Czapla”.

W ramach zarządzeń mobilizacyjnych w dniach 24-25 sierpnia 1939, 6 pułk lotniczy i 69 eskadra towarzysząca została rozwiązana. Na lotnisku Skniłów sformowana została Baza Lotnicza nr 6. Komendantem bazy mianowany został mjr pil. Marian Leodl[8].

Wiosną 1939 Sztab Lotniczy, w oparciu o wytyczne gen. bryg. Józefa Zająca, zmodyfikował założenia planu rozbudowy lotnictwa wojskowego, zatwierdzonego w 1937 przez Komitet do Spraw Uzbrojenia i Sprzętu. Zgodnie z nowymi założeniami organizacja 4 Pułku Lotniczego (???) w dniu 1 kwietnia 1942 miała wyglądać następująco:

Struktura organizacyjna pułku[edytuj | edytuj kod]

Eskadry pułku[10][11]
Lata Dywizjony Eskadry
1930 I dywizjon 61 eskadra liniowa
62 eskadra liniowa
II dywizjon 64 eskadra liniowa
65 eskadra liniowa
63 eskadra towarzysząca
1936 I dywizjon 61 eskadra liniowa
62 eskadra liniowa
63 eskadra towarzysząca
II dywizjon 64 eskadra liniowa
65 esakadra liniowa
66 eskadra towarzysząca
1937 I dywizjon liniowy 61 eskadra liniowa
62 eskadra liniowa
II dywizjon liniowy 64 eskadra liniowa
65 eskadra liniowa
III dywizjon myśliwski 161 eskadra myśliwska
162 eskadra myśliwska
IV dywizjon towarzyszący 63 eskadra towarzysząca
66 eskadra towarzysząca
69 eskadra towarzysząca
VIII 1939 II/6 dywizjon bombowy 64 eskadra bombowa
65 eskadra bombowa
III/6 dywizjon myśliwski 161 eskadra myśliwska
162 eskadra myśliwska
IV/6 dywizjon towarzyszący 63 eskadra towarzysząca
66 eskadra towarzysząca
6 Baza Lotnicza eskadra treningowa
park lotniczy
oddział portowy

Mobilizacja 1939[edytuj | edytuj kod]

Legitymacja osobista Mieczysława Halickiego, pilota 6 Pułku Lotniczego

24-25 sierpnia 1939 przeprowadzona została mobilizacja alarmowa. Rozformowany został wówczas 6 pułk lotniczy i 69 eskadra towarzysząca. Pozostałe pododdziały przyjęły organizację wojenną. Na bazie pułku zorganizowana została Baza Lotnicza nr 6. Eskadry towarzyszące przemianowane na obserwacyjne.

III dywizjon myśliwski (161 i 162 eskadra) oraz 63 i 66 eskadry obserwacyjne podporządkowane zostały dowódcy lotnictwa Armii „Łódź”.

II/6 dywizjon liniowy (64 i 65 eskadra) podporządkowany został dowódcy Brygady Bombowej i przemianowany na VI dywizjon bombowy lekki.

Sformowane zostały nowe pododdziały:

  • pluton łącznikowy nr 11
  • pluton łącznikowy nr 12
  • 26 kompania obsługi węzła lotnisk
  • 26 kolumna samochodów ciężarowych lotnictwa
  • 23 pluton reflektorów szlakowych
  • 24 pluton radionawigacyjny lotnictwa bombowego
  • kompania lotniskowa nr 6
    • dowództwo
    • pluton wartowniczy lotniskowy nr 61
    • pluton wartowniczy lotniskowy nr 62
    • pluton wartowniczy lotniskowy nr 63
    • pluton lotniskowy nr 61
    • pluton lotniskowy nr 62
  • stacja meteorologiczna nr 61
  • ruchomy park lotniczy nr 3

Organizacja Bazy Lotniczej nr 6 wyglądała następująco:

  • Komenda Bazy Lotniczej nr 6
  • kwatermistrzostwo
  • kompania wartownicza
  • dywizjon szkolny
    • eskadra szkolna
    • eskadra treningowa
  • eskadra zapasowa
  • oddział portowy
    • dowództwo oddziału portowego
    • kompania portowa
  • park lotniczy

Kadra pułku[edytuj | edytuj kod]

Ppłk Augustyn Domes
Dowódcy pułku
  • płk pil. Camillo Perini (1 III 1925 – II 1929)
  • ppłk pil. Augustyn Lambert Domes (23 V 1929[12] – 7 VI 1934 → dyspozycja szefa Departamentu Aeronautyki MSWojsk[13])
  • ppłk / płk pil. Tadeusz Prauss (7 VI 1934 – VIII 1939)
Zastępcy dowódcy pułku
Kwatermistrzowie
Oficerowie pułku

Odznaka pułkowa i znaki na samolotach[edytuj | edytuj kod]

Odznaka pamiątkowa

26 czerwca 1935 roku kierownik Ministerstwa Spraw Wojskowych gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki rozkazem G.M. 3013.I. zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 6 plot[22]. Dwuczęściową odznakę o wymiarach 39 mm wykonaną w srebrze stanowi srebrny orzeł w locie, trzymający w dziobie herb Lwowa w kolorze złoto–czarnym wpisany w ażurowe koło barwy złota. Na rewersie próby srebra i imiennik grawera IK. Odznakę zaprojektował Maciej Piotrowski, a wykonał Jan Knedler z Warszawy[3][23].

Wersje[24].
herb i koło w barwie srebrnej, na rewersie numer odznaki
herb i koło w barwie brązowej, na rewersie numer odznaki
Znaki na samolotach pułku w latach 1927 -1932
Regulaminowe tło pod godło eskadr 6 pułku lotniczego obowiązujące od 1932 i godła "zwierzęce" eskadr[25]
Umieszczane pod skrzydłem litery identyfikacyjne 6 pułku lotniczego [8][26]Litera 6PL.png lub Litera 6PL 1.png

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Kpt. obs. Kazimierz Jaklewicz - urodzony 28.11.1907 r. w Sosnowcu, syn Józefa. Podporucznik z dniem 15.08.1930 r., porucznik z dniem 01.01.1933 r., awansowany do stopnia kapitana z dniem 19.03.1939 r. Służbę wojskową rozpoczął w 14 pułku piechoty. Z dniem 01.06.1931 r. został skierowany na 8-miesięczny kurs aplikacyjny obserwatorów balonowych przy 1 batalionie balonowym w Toruniu. Z dniem 15.04.1932 r. przeniesiony z korpusu oficerów piechoty do korpusu oficerów aeronautycznych, z jednoczesnym przeniesieniem z 14 pp do 1 batalionu balonowego. Następnie służył w 6 pułku lotniczym, między innymi na stanowisku oficera taktycznego i zastępcy dowódcy 64 eskadry liniowej. Na dzień 1 września 1939 r. pełnił funkcję oficera taktyczno-operacyjnego 64 Eskadry Bombowej, wchodzącej w skład VI Dywizjonu Bombowego Lekkiego, a od dnia 3 września 1939 roku dowodził 65 Eskadrą Bombową. Przedostał się na Zachód, pełnił służbę w Dowództwie Sił Powietrznych (Oddział V Sztabu) na stanowisku referenta. Szkolił się w 18 Oddziale Szkolenia Bojowego (18 O.T.U.), a od 15.03.1941 r. służył jako nawigator w 305 Dywizjonie Bombowym. Zestrzelony nocą z 18 na 19 czerwca 1941 r. podczas nalotu na Bremę, dostał się do niemieckiej niewoli. Po wyzwoleniu początkowo pozostawał na emigracji, był słuchaczem w Wyższej Szkole Lotniczej, następnie pełnił funkcję signal leadera w Kwaterze Głównej 1 Grupy RAF. W II połowie lat 40-tych XX w. powrócił do Polski i zamieszkał w Sopocie, gdzie zmarł w dniu 7 kwietnia 1982 r. Odznaczony był Krzyżem Walecznych (trzykrotnie) i Medalem Lotniczym (dwukrotnie).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dziennik Rozkazów MSWojsk. nr 16 z 19 maja 1927 roku
  2. Stanisław Majerski: Początki lotnictwa polskiego we Lwowie. lwow.home.pl. [dostęp 2016-05-14].
  3. a b Pawlak 1989 ↓, s. 341.
  4. a b c d e f Pawlak 1989 ↓, s. 342.
  5. Pawlak 1989 ↓, s. 341-342.
  6. Tragedia lotnicza pod Sułowcem
  7. Pawlak 1989 ↓, s. 342-343.
  8. a b c d Pawlak 1989 ↓, s. 343.
  9. Cynk 1989 ↓, s. 85.
  10. Kowalski 1981 ↓, s. 12.
  11. Łydżba 2011 ↓, s. 11.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 123.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 165.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 42 z 10 kwietnia 1925 roku, s. 198.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 12 stycznia 1927 roku, s. 3.
  16. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 18 lutego 1927 roku, s. 57.
  17. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 149.
  18. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 24 lipca 1928 roku, s. 225.
  19. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 350.
  20. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 374.
  21. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 387.
  22. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 1 z 26 czerwca 1935 roku, poz. 5.
  23. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 340.
  24. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 341.
  25. Kowalski 1981 ↓, s. 121.
  26. Kowalski 1981 ↓, s. 93.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]