6 Pułk Pancerny „Dzieci Lwowskich”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy polskiej jednostki pancernej PSZ na Zachodzie. Zobacz też: 6 Pułk Czołgów - inne pułki pancerne z numerem 6.
Pułk 6 Pancerny „Dzieci Lwowskich”
Ilustracja
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1943
Rozformowanie 1946
Nazwa wyróżniająca „Dzieci Lwowskich”
Tradycje
Święto 25 maja
Nadanie sztandaru 1946
Dowódcy
Pierwszy ppłk Henryk Świetlicki
Ostatni ppłk Feliks Motyka
Działania zbrojne
kampania włoska 1944-1945
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk broń pancerna
Podległość 2 Warszawska Brygada Pancerna
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg
Oznaka rozpoznawcza 2 WBPanc
Irak 6 ppanc dzlwowskich.png
Irak cmentarze.png
Bitwa o Bolonie 1945.PNG
Czołg pułku – Sherman M4.

Pułk 6 Pancerny „Dzieci Lwowskich”oddział broni pancernych Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Pułk był organiczną jednostką 2 Brygady Pancernej. Walczył w kampanii włoskiej o Piedimonte San Germano, nad Adriatykiem, rzeką Senio i o Bolonię. Poległo 41 oficerów i szeregowych, rannych zostało 176. 2 grudnia 1946 pułk został rozformowany. 11 listopada 1966 roku nadano pułkowi Order Virtuti Militari[1].

Organizacja i szkolenie[edytuj]

17 października 1941 w Tockoje w ZSRR sformowany został 6 Dywizyjny Batalion Strzelecki „Dzieci Lwowskich”. Na dowódcę batalionu wyznaczono mjr. Eugeniusza Ślepeckiego. W lutym 1942 roku batalion przegrupowano do Szachriziabs w Uzbekistanie. Pomimo braku uzbrojenia i trudnych warunków klimatycznych rozpoczęto szkolenie. 15 kwietnia 1942 roku batalion przemianowany został na 6 Dywizjon Rozpoznawczy „Dzieci Lwowskich”. W ramach drugiej ewakuacji 15 sierpnia batalion opuścił Szachriziabs i po czterech dniach zaokrętował się w Krasnowodsku. 20 sierpnia opuścił ZSRR i w nocy z 21 na 22 sierpnia dotarł do portu Pahlevi w Iranie. Po kwarantannie i odpoczynku od 3 do 9 września przewieziono batalion do Khanaqin w Iraku. Tu rozpoczęto szkolenie w ograniczonym zakresie. Warunki atmosferyczne (wysokie temperatury) pozwalały na szkolenie jedynie w godzinach rannych i popołudniowych.

8 października Dywizjon Rozpoznawczy „Dzieci Lwowskich” został włączony w skład 2 Brygady Czołgów, jako jej 3 batalion i przemianowany na 6 Batalion Czołgów „Dzieci Lwowskich”.

W Quizie-Ribat rozpoczęto intensywne szkolenie. Kadra instruktorska pochodziła z 4 Batalionu Czołgów oraz z Ośrodka Organizacyjnego Broni Pancernej. Żołnierze otrzymali broń oraz sprzęt samochodowy do prowadzenia szkolenia kierowców. 13 października grupa oficerów i podoficerów wyjechała na szkolenie do Egiptu. W tym czasie ok. 85% żołnierzy przechodziło malarię. Spowodowało to spowolnienie szkolenia, W maju 1943 batalion otrzymał czołgi "Valentine". 12 czerwca wziął udział w ćwiczeniach obserwowanych przez gen. Władysława Sikorskiego. W czerwcu do batalionu przybyło 20 instruktorów z II promocji szkoły podchorążych. 17 czerwca batalion wystawił kompanię dla batalionu zapasowego. 20 czerwca batalion przegrupował się do Teza Khurmatli pod Kirkukiem. Fluktuacja kadr była wysoka. Żołnierze odchodzili na kursy specjalistyczne.

1 lipca 1943 batalion przemianowano na 6 Pułk Pancerny „Dzieci Lwowskich”.

5 września po uprzednim zdaniu w Basrze czołgów, pułk transportem kołowym przegrupował się do Palestyny i tam przeszedł szkolenie na nowym typie czołgów. Na wyposażeniu pułku znalazły się amerykańskie czołgi typu Sherman. W połowie grudnia 1943 pułk ćwiczył w rejonie Quassassin w Egipcie. Zrealizował tu ćwiczenie taktyczne ze strzelaniem amunicją bojową.

Działania bojowe pułku[edytuj]

13 marca 1944 roku pułk przegrupował się do rejonu wyczekiwania Ikingi Mariut pod Aleksandrią. Skąd 29 marca rzut pancerny przeszedł do portu Aleksandria, a rzut pieszy do Port Saidu. 8 kwietnia statki desantowe wzięły kurs na południowe Włochy. 12 kwietnia rzut pieszy przybił do Neapolu, a kołowy do Taranto. Oba człony połączyły się w Villa Volturno. Od 29 kwietnia w rejonie Giorlano obsługiwano sprzęt i przygotowywano go do walki. Jako pierwszy do walki wszedł 3 szwadron. 17 maja 1944 r. w rejonie S. Michele otrzymał zadanie zamknięcia ogniem przeprawy na rzece Rapido. Od 20 do 25 maja brał udział w walkach o Piedimonte. Droga do Rzymu została otworzona przez zdobycie tego właśnie miasta. Dr. Kościański, w swojej monografii "2 Brygada Pancerna w walkach pod Monte Cassino" napisał, że akcja zdobycia Piedimonte, pod dowództwem ppłk. Władysława Bobińskiego, miała wszystkie cechy improwizacji. 6 Pułk Pancerny poniósł duże straty w ludziach i czołgach walcząc w terenie bardzo trudnym do akcji, pozbawiony dobrego wsparcia piechoty i artylerii.

Rozkazem dziennym Nr 47 2 Brygady Czołgów z 5 czerwca 1944 roku pułk zmienił nazwę na «Pułk 6 Pancerny „Dzieci Lwowskich”»[2].

Od 18 czerwca do 6 lipca pułk całością sił bił się o Anconę. 21 sierpnia walczył o wzgórze 215, a potem pod Monte Maggiore. Od 24 do 27 sierpnia pułk nacierał na Delle Forche.

Od 3 września pułk odpoczywał i szkolił się. Początkowo ześrodkował się pod Casa Beerano. 6 października przeszedł do Sarnina i kolejno 31 października do Peppl, 15 listopada do Bibieny, w końcu stycznia 1945 do Montefano. Od 12 marca do 3 kwietnia pułk brał udział w walkach nad rzeką Senio, a 4 kwietnia przeszedł do odwodu pomiędzy Forli a Faenza. Od 13 do 20 kwietnia walczono o Bolonię. Działania bojowe pułk zakończył nad kanałem Quaderno.

Straty w kampanii włoskiej to: poległych: 6 oficerów, 7 podchorążych, 28 szeregowych, rannych: 176 oficerów i szeregowych. Straty w sprzęcie: 18 czołgów "Sherman", 2 czołgi "Stuart", 2 "Scoutcar" i samochód pancerny "White". Uszkodzone: 45 czołgów "Sherman", 6 czołgów "Stuart" i 4 samochody pancerne "White".

Odznaczono: VM IV klasy - 2 i V klasy - 39, Krzyż Walecznych - 319, Krzyż Zasługi z Mieczami - 77.

Pułk w okresie pokoju[edytuj]

Po przyjeździe do Wielkiej Brytanii rozmieszczony został w Duncombe Park, Helmsley, Yorkshire[3]. 2 grudnia 1946 pułk został rozformowany[3].

Struktura organizacyjna w 1944 roku[edytuj]

  • Dowództwo
  • plutonu dowództwa (4 czołgi Sherman oraz 11 czołgów lekkich Stuart i scout - carów)
  • trzy szwadrony liniowe po 16 czołgów średnich Sherman
    • pięć plutonów czołgów

Stan osobowy

  • 34 oficerów
  • 596 szeregowych

Sprzęt

  • 52 czołgi średnie
  • 11 czołgów lekkich

Lwowscy pancerniacy[edytuj]

Dowódcy batalionu i pułku
  • mjr Eugeniusz Ślepecki (17 X 1941 - 8 X 1942)
  • ppłk Henryk Świetlicki (9 X 1942 - 21 V 1944 (ciężko ranny, stracił stopę)
  • mjr Józef Zasadni (22-23 V 1944)
  • ppłk Feliks Motyka (24 V 1944 - 1947)
Zastępcy dowódcy
  • rtm. Stanisław Stryjewski
Inni

Symbole pułkowe[edytuj]

Sztandar:
Sztandar został zatwierdzony rozkazem Nr 75/46 2 Korpusu. Fundatorem sztandaru był Centralny Związek Polaków we Francji. Wręczenie sztandaru odbyło się 25 maja 1946 roku w drugą rocznicę bitwy pod Piedimonte. 17 września 1967 roku dekorowany orderem Virtuti Militari V klasy.

Lewa strona sztandaru zawiera[4]:

  • w prawym górnym rogu płatu - orzeł stylizowany
  • w lewym górnym rogu - ramię pancerne
  • w prawym dolnym rogu - syrena (godło 2 Korpusu)
  • w lewym dolnym rogu - lew z herbu Lwowa
  • na górnym ramieniu krzyża kawalerskiego napis: "Piedimonte. S. Germano"
  • na prawym ramieniu: "Ancona"
  • na lewym ramieniu: "Bologna"
  • na dolnym ramieniu: "Linia Gotów"

Sztandar znajduje się w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego.

Odznaka pułkowa:
Posiadał odznakę pamiątkową nadaną 27 września 1948. Odznakę stanowi krzyż stalowy w postaci gąsienicy czołgu "Sherman." Wymiary 40X40 mm. W środku w kwadracie na niebieskim polu złoty lew z herbu Lwowa. Wymiary 40x40 mm; projekt F. Hałuszczak; wykonanie J.R. Gaunt and Son - Birmingham[5].

Proporczyk
Proporczyki trójkątne, czarno-pomarańczowe z niebieskim paskiem przez środek; na berecie złoty lew z herbu Lwowa, z żółego metalu (u oficerów haftowany złotą nitką), na niebieskim sukiennym rombie[6].

Pasek na rękawie niebieski[7]

Święto pułkowe obchodzono 25 maja w rocznicą bitwy o Piedimonte.

Marsz pułkowy
Słowa napisał M. Baranowski w 1942 na Bliskim Wschodzie. W 1945 roku we Włoszech L. Pańko skomponował melodię. Od tego momentu pieśń stała się marszem Pułku 6 Pancernego.

Przez śnieżne pola północy
Przez Tock i przez Szachriziabs
Idziem naprzeciw przemocy
Wróg żaden nie wstrzyma nas! ...
Żołnierz polski - to twarda stal
Której nie skruszy los!
Pójdziem na wroga śmiało
Śmiertelny zadać cios!!
Refren:
Prowadź, Wodzu, w bój,
Do wolności bram ...
Bliska chwila zwycięstwa
Bóg pomoże nam!
Śladem orlich dróg,
Sztandar wzniesiem swój
Znak i godło żołnierza
Wyryje walki znój !!!
Przeszliśmy Azję i tundry
Przeszliśmy Uzbekistan
Persję i Irak piaszczysty
Żołnierski pokrywa łan
Czołgi nasze potęgą lśnią
Siła patrzy z naszych luf
Odwet i zemstę krwawą
Pancerny niesie huf !!!
Refren: Prowadź, Wodzu...
Wyrzucim wroga z Pomorza
Zabłyśnie wolności kwiat!
Polska od morza do morza
Spojrzy radośnie na świat!
Lwów powita znów synów swych
Ze wszystkich świata stron....
Wrócą Lwowskie Orlęta
Zabrzmi radości dzwon
Refren: Prowadź, Wodzu...

Przypisy

  1. Krząstek i Żak 1997 ↓, s. 168.
  2. Tym 2012 ↓, s. 81.
  3. a b Żak 2014 ↓, s. 353.
  4. Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918 - 1947. s. 258-271
  5. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 495.
  6. Żebrowski 1971 ↓, s. 169.
  7. Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie 1939-1945 : barwa i broń. s. 266.

Bibliografia[edytuj]

  • Witold Biegański: Wojsko Polskie: krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 5, Regularne jednostki Wojska Polskiego na Zachodzie: formowanie, działania bojowe, organizacja, metryki dywizji i brygad. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1967.
  • Zbigniew. Dunin-Wilczyński: Wojsko polskie w Iraku : 1942-1943. Warszawa: Muzeum Niepodległości, 1993. ISBN 83-900727-2-6.
  • Tadeusz Krzystek, Andrzej Żak: Z ziemi włoskiej do Polski. Warszawa: Wydawnictwo Marrow SA, 1997. ISBN 83-907396-5-8.
  • Jan Partyka: Odznaki i oznaki PSZ na Zachodzie 1939-1945. Wojska Lądowe. Rzeszów: Wydawnictwo Libri Ressovienses, 1997. ISBN 83-902021-9-0.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.
  • Juliusz Tym: Pancerni i ułani generała Andersa. Broń pancerna i kawaleria pancerna Polskich Sił Zbrojnych na Środkowym Wschodzie i we Włoszech 1941-1946. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon, 2012. ISBN 9788363374013.
  • Jakub Żak: Nie walczyli dla siebie. Powojenna odyseja 2 Korpusu Polskiego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2014. ISBN 978-83-7399-621-2.
  • Marian Żebrowski: "Zarys historii polskiej broni pancernej 1918 - 1947". Zarząd Zrzeszenia Kół Oddziałowych Broni Pancernych. Londyn 1971.
  • 2 Brygada Pancerna w walkach pod Monte Cassino
  • Waldemar Handke, Semper Fidelis. Dzieje Pułku 6 Pancernego „Dzieci Lwowskich”, Leszno 2006.