6 Regiment Pieszy Litewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 6 Regimentu Pieszego Litewskiego. Zobacz też: 6 Pułk Piechoty.
6 Regiment Pieszy Litewski
Historia
Państwo  I Rzeczpospolita
Sformowanie 1775
Dowódcy
Ostatni Ksawery Massalski
Działania zbrojne
Wojna w obronie Konstytucji 3 maja
Powstanie kościuszkowskie
Organizacja
Dyslokacja patrz: stanowiska
Rodzaj wojsk Wojska lądowe
Żołnierze regimentu Massalskiego w 1775

6 Regiment Pieszy Litewskioddział piechoty armii Wielkiego Księstwa Litewskiego wojska I Rzeczypospolitej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Sformowany 9 grudnia 1775[1] jako dar biskupa wileńskiego księcia Massalskiego. Nazwę i szefostwo zawarowano dla domu Massalskich[2]. W 1776 roku liczył etatowo 110 żołnierzy[3].

Quote-alpha.png
Ten pułk bez Etatu y żadnego regulaminu, o Komplecie w jakim utrzymywać się powinien nieczyni wiadomości. Poddał się pod Lustracją w pięciu Kompaniach y z kwotą iak się kładzie w Tabelli. Od podniesienia Swoiego Pieniędzy ze Skarbu nie-brał, kosztem szczególnie Jwo Xcia Imci Biskupa Wileń. dotychczas utrzymywany. Lud w nim iest mierny lecz prócz nowych mundurów, kilkudziesiąt karabinowy ledwo kilkunastu wszystkich Pałaszów w Reszcie nic nie jest warte, a wielu rzeczy zupełnie niedostaie[a].

Stan faktyczny według „raty marcowej” z 1777 roku wynosił 94 żołnierzy[3]. Według raportu za okres 15 I - 15 II 1779 roku regiment składał się z dwóch kompanii i zgodnie z etatem miał mieć 111 „głów”. Faktycznie posiadał 105 żołnierzy[4].

Reformy sejmu czteroletniego przewidywały w 1789 przyrost liczebności wojsk do armii 100 tysięcznej. Etat zakładał powiększenie regimentu do 2153 osób[4]. Nieco później zmniejszono jej etat do 65 tysięcy. Ten jak i wcześniejszy etat nie został zrealizowany. Udało się jednak powiększyć regiment do czterech kompanii[4]. Według raportu z lutego 1790 roku, w regimencie etatowo powinny być 723 osoby. Faktycznie było ich 521[4].

We wrześniu 1792 roku etat regimentu przewidywał 1440 żołnierzy. Faktycznie było ich 839. W wyniku redukcji przeprowadzonej w sierpniu 1793 roku, etat jednostki wyniósł 752 żołnierzy, a faktycznie 686[4]. Stan regimentu, sporządzony na podstawie raportu z 16 grudnia 1793 wynosił etatowo 799 osób, a faktycznie 633 żołnierzy[5]. Prawdopodobnie wielkości te niewiele się zmieniły do wybuchu powstania kościuszkowskiego[4].

Przy zachowaniu etatu z 1776, nowy zaciąg dla jednostki przewidywał 320 ludzi, co razem miało stanowić 330 żołnierzy w służbie[6]. Stan oddziału w 1792 roku, do czasu przejęcia wojska litewskiego przez konfederację targowicką, wynosił etatowo 1440 żołnierzy, a praktycznie 839[7]. Można przyjąć, że w kwietniu 1794 roku stan regimentu wynosił etatowo 799 żołnierzy, a faktyczny 634[8].

Regiment posiadał dwa bataliony złożone z 4 kompanii[9]. Jego stan liczebny na dzień 1 sierpnia 1793 wynosił 686 ludzi, a 16 kwietnia 1794 roku około 680[9].

Barwa regimentu[edytuj | edytuj kod]

  • Po 1776: wyłogi pąsowe, guziki srebrne. Piechota litewska używała rajtroków chabrowych[10].
  • Podczas insurekcji kościuszkowskiej: wyłogi pąsowe, guziki srebrne[10].

Stanowiska[edytuj | edytuj kod]

Regiment stacjonował w następujących miejscowościach[1]:

Żołnierze regimentu[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym szefem regimentu został w 1775 roku Franciszek Massalski, a po jego odejściu w 1788 roku Franciszek Niesiołowski, którego matką była Katarzyna z domu Massalska[2]. Regimentem dowodził zazwyczaj pułkownik. Stanowisko szefa regimentu, związane z wielkimi poborami, było najczęściej uważane za synekurę. Szefowie posiadali prawo fortragowania (przedstawiania do awansu) oficerów[11]. W 1779 roku w sztabie regimentu powinien znajdować się szef regimentu, regimentsfelczer, pułkownik, podpułkownik, major, regimentskwatermistrz, audytor i adiutant. Kwatermistrz początkowo miał rangę chorążego. Audytor pojawił się dopiero w 1790 roku. W kompaniach miało być po trzech oficerów: kapitan sztabowy, porucznik i chorąży. Razem, poza szefem i regimentsfelczerem, bez audytora, w jednostce powinno być 11 oficerów[4].

W 1790 roku ilość oficerów powiększyła się o jednego kapitana sztabowego, dwóch poruczników, audytora, drugiego porucznika adiutanta, czterech podporuczników, i dwóch chorążych[4]. Po 1793 roku przybyło kadra oficerska zwiększyła się do dwóch ilość majorów, do dwóch poruczników adiutantów, do trzech kapitanów z kompanią, do pięciu kapitanów sztabowych, do ośmiu poruczników, do ośmiu podporuczników i do ośmiu chorążych. Dało to liczbę 40 oficerów, bez szefa i regimentsfelczera, typową dla ówczesnych regimentów pieszych wojska całej Rzeczypospolitej[4].

Szefowie regimentu[1]:

Pułkownicy[1]:

  • Jerzy A. Radziwiłł[12]
  • Teodor Laskarys[12]
  • Belcour François Thesby (2 marca 1781)
  • Kazimierz Ruszczyc (1794)

Walki regimentu[edytuj | edytuj kod]

6 Regiment Pieszy Litewski uczestniczył w 1792 w VII wojnie polsko-rosyjskiej toczonej w obronie Konstytucji 3 Maja. Szef: gen. Franciszek Ksawery Niesiołowski. Stan osobowy: 948 ludzi.

Bitwy i potyczki[1]:

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Opinia gen. lejt. J. A. Vietinghofa po lustracji regimentu 1776 roku → Machynia, Rakutis i Srzednicki 1999 ↓, s. 421

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bronisław Gembarzewski: Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych od r. 1717 do r. 1831. Warszawa: Towarzystwo Wiedzy Wojskowej, 1925.
  • Mariusz Machynia, Valdas Rakutis, Czesław Srzednicki: Oficerowie wojska Wielkiego Księstwa Litewskiego. Sztab, kawaleria, artyleria, wojska inżynieryjne i piechota. Kraków: Księgarnia Akademicka. Wydawnictwo Naukowe, 1999. ISBN 83-7188-239-4.
  • Karol Linder: Dawne Wojsko Polskie. Ubiór i uzbrojenie. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1960.
  • Leonard Ratajczyk, Jerzy Teodorczyk: Wojsko powstania kościuszkowskiego w oczach współczesnych malarzy. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1987. ISBN 83-11-07090-3.