75 Pułk Piechoty (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 75 Pułku Piechoty II RP. Zobacz też: 75 Pułk Piechoty – inne pułki piechoty z numerem 75.
75 Pułk Piechoty
Ilustracja
Odznaka 75 Pułku Piechoty
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 2 czerwca[1]
Rodowód Bytomski Pułk Strzelców
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Chorzów[2] (I bp w Rybniku, III bp w Wielkich Hajdukach)[3]
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 23 Górnośląska Dywizja Piechoty

75 Pułk Piechoty (75 pp) – oddział piechoty Armii Wielkopolskiej i Wojska Polskiego II RP.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj]

Żołnierze 75 Pułku Piechoty na dachu Pałacu Prasy w Krakowie (1933).

4 lutego 1919 w Częstochowie sformowany został Batalion Strzelców nr 7. W kwietniu tego roku na bazie batalionu zorganizowany został Bytomski Pułk Strzelców. 10 marca 1920 oddział przemianowany został na 167 Pułk Piechoty i włączony w skład VII Brygady Rezerwowej. W 1921 jednostka przemianowana została po raz ostatni na 75 Pułk Piechoty i podporządkowana dowódcy nowo powstałej 23 Górnośląskiej Dywizji Piechoty.

Działania zbrojne 1919-1920[edytuj]

W nocy 22/23 czerwca 1919 pułk przeszedł chrzest bojowy, skutecznie broniąc Wieruszowa przed oddziałami Grenzschutzu (walki do 26 czerwca). Kolejne walki żołnierze pułku stoczyli dopiero rok później, w czasie wojny polsko-bolszewickiej: 2 czerwca 1920 pokonali bolszewików pod Rybczami (z tej okazji na ten dzień ustalono święto pułkowe) i 3 czerwca opanowano Czarty, Tarnówkę i Słobodę (prawdopodobnie gdzieś na Białorusi). W tym czasie pułk wchodził w skład 1 Armii gen. Gustawa Zygadłowicza. Razem z innymi siłami polskimi żołnierze ppłk. Władysława Langera (objął 167 Pułk 7 czerwca) przeszli szlak bojowy od rzeki Auty (porażka w walce 4–6 lipca z radziecką 4 Armią) do obrony Warszawy i kontrofensywy wojsk polskich (pułk wyzwolił Pułtusk i Ostrołękę)[4].

Pułk w okresie pokoju[edytuj]

Dowództwo pułku i II batalion stacjonowało w garnizonie Królewska Huta (od 22 XI 1934 – garnizon Chorzów[5]), I batalion w Rybniku, a III batalion w Wielkich Hajdukach (od 1 IV 1939 Chorzów Batory). 2 listopada 1928 m. Hajduki Wielkie włączona została do garnizonu Królewska Huta[6]. Pułk wchodził w skład 23 Górnośląskiej Dywizji Piechoty[7].

14 maja 1922 w Biedrusku marszałek Józef Piłsudski wręczył pułkowi sztandar ufundowany przez społeczeństwo Poznania.

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 75 pułk piechoty zaliczony został do typu III pułków piechoty o stanach zbliżonych do wojennych. Na czas wojny przewidywany był do działań osłonowych. Corocznie otrzymywał około 1010 rekrutów. Jego obsadę stanowiło 68 oficerów i 2200 podoficerów i żołnierzy[8].

W kampanii wrześniowej[edytuj]

W kampanii wrześniowej 1939 pułk walczył w składzie macierzystej 23 Górnośląskiej Dywizji Piechoty w (GO „Śląsk”, Armii „Kraków”).

1 września 1939 r. pułk wyruszył z Chorzowa do Michałkowic, gdzie na terenie kopalni "Michał" stoczył walkę z grupą około 100 dywersantów niemieckich zabarykadowanych w budynkach kopalni. Dywersanci uzbrojeni byli w broń palną, granaty oraz specjalne sprężyny zakończone śrubami. W nocy z 1 na 2 września pułk wycofał się do Piotrowa, biorąc udział w walkach na odcinku TychyMikołów. 3 września wycofał się z Piotrowa wzdłuż osi KatowiceSosnowiecMaczki – Krzeszowice Kraków[9].

Strzelcy bytomscy[edytuj]

Pułk walczył w składzie 23 Górnośląskiej DP
Bitwa tomaszow lub 1.png

Dowódcy pułku:

Zastępcy dowódcy pułku:

  • mjr Augustyn Skokowski (18 II 1922[11] - 1925?)
  • ppłk SG Józef Wiatr (V - XI 1928)
  • ppłk piech. Bolesław Mirgałowski (5 XI 1928[12] - 23 III 1932 → dowódca 59 pp[13])
  • ppłk dypl. Aleksander Misiurewicz (od 15 V 1932[14])

Oficerowie pułku:

Organizacja i obsada personalna we wrześniu 1939
Dowództwo

  • dowódca – płk dypl. Stanisław Habowski
  • I adiutant – por. Stanisław Piecuch
  • II adiutant – por. rez. Marian Baranowski
  • kwatermistrz – por. Michał Studziński
  • dowódca kompanii gospodarczej – por. Wacław Musioł

I batalion

  • dowódca – mjr Władysław Mażewski
  • adiutant – ppor. Otton Roczniok
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej – kpt. Jan Franciszek Kotucz
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej – kpt. Leopold Jani
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej – por. Stanisław Noga
  • dowódca 1 kompanii ciężkich karabinów maszynowych – por. Kazimierz Ogrodowski

II batalion

  • dowódca – mjr Tadeusz Suchodolski
  • adiutant – por. rez. Józef Majer
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej – ppor. Alfred Poloczek († 25 IX 1939)
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej – kpt. Kazimierz Jankowski
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej – ppor. Konstanty Barzyski
  • dowódca 2 kompanii ciężkich karabinów maszynowych – por. Edward Jędrzejowski

III batalion

  • dowódca – mjr Tadeusz Chodorowski (poległ 18 IX)
  • adiutant – ppor. rez. Stanisław Mikołajczyk
  • dowódca 7 kompanii strzeleckiej – por. Henryk Sznajderski
  • dowódca 8 kompanii strzeleckiej – kpt. Stanisław Miecznikowski
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej – por. Franciszek Widuch
  • dowódca 3 kompanii ciężkich karabinów maszynowych – kpt. Tadeusz Pawełczak

Pododdziały specjalne

  • dowódca kompanii przeciwpancernej – por. Bernard Drzyzga
  • dowódca kompanii zwiadu – por. Jarosław Głowacki
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – kpt. Jan Kostrzyca
  • zastępca dowódcy plutonu artylerii piechoty – ppor. rez. Gruszka
  • dowódca plutonu pionierów – kpt. Kazimierz Timmel
  • dowódca plutonu przeciwgazowego – sierż. Józef Ptak

Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918–1920[15]

Order Virtuti Militari
  1. ś.p. pchor. Józef Babiak
  2. kpt. Karol Brandys
  3. kpt. Bolesław Dobrzański
  4. ppor. Stanisław Hałaczkiewicz
  5. ppor. Witold Obidowicz
  6. sierż. Stanisław Tomczak
  7. ś.p. chor. Franciszek Wawrok

Symbole pułku[edytuj]

Sztandar
Sztandar, ufundowany przez społeczeństwo Poznania, wręczył pułkowi marszałek J. Piłsudski w Biedrusku 14 maja 1922 roku[16].

W okresie walk wrześniowych tajna kancelaria ze sztandarem pułkowym wycofywała się w taborach pułku wzdłuż osi linii Kraków – Nowy Korczyn Słupia – Pacanów – Połaniec, forsując Wisłę pod Sandomierzem i kierując się na Rozwadów – Janów Lubelski. W okolicach Rozwadowa tabor stracił łączność z dowództwem i nie odzyskał jej już do końca działań wojennych. 25 września tabory pułkowe osiągnęły rejon Bełza. Tu po raz pierwszy zakopano sztandar. W związku z brakiem kontaktu z wrogiem odkopano go jednak i maszerowano dalej. 27 lub 28 września tabor dotarł do Suborowa, gdzie w pobliżu lasu, około 100 m od skraju i dróżki prowadzącej do niego, ponownie zakopano sztandar[3].

Muzeum Wojska Polskiego podjęło próbę odszukania sztandaru. Na podstawie map nie udało się jednak zlokalizować miejsca ukrycia w sposób nie budzący wątpliwości i pozwalający na podjęcie akcji w terenie. Tereny te zostały doszczętnie zniszczone podczas walk z UPA w latach 1944–1946[17].

Odznaka
Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 20, poz. 197 z 21 czerwca 1929 roku. Odznaka ma kształt sześcioboku uformowanego ze stylizowanego wieńca laurowego, pokrytego zieloną emalią. Na wieniec nałożony jest srebrny orzeł bez korony, ze złotym ryngrafem na piersi. Orzeł wsparty jest na emaliowanej tarczy, na której wpisano numer 75. Tarcza nałożona jest na dwa skrzyżowane miecze o srebrnych klingach i złotych rękojeściach. Dwuczęściowa – oficerska, wykonana w srebrze, złocona i emaliowana. Wymiary: 44x38 mm. Projekt: Władysław Gościński. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk – Warszawa[2]

Przypisy

  1. Dziennik rozkazów MSWojsk. nr.16 z 19 maja 1927 roku
  2. a b Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 121.
  3. a b Satora 1990 ↓, s. 140.
  4. Strzelcy Bytomscy, Czy była bitwa pod Wieruszowem? oraz 75 pułk piechoty z Chorzowa – dostęp: 18 listopada 2011;
  5. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych w sprawie zmiany nazwy garnizonu "Królewska Huta" na "Chorzów" (Dziennik Rozkazów M. S. Wojsk. Nr 9 z 22.11.1934 r. poz. 184).
  6. Dziennik Rozkazów M. S. Wojsk. Nr 30 z 02.11.1928 r. poz. 327).
  7. Almanach Oficerski 1923/24 ↓, s. 52.
  8. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  9. Satora 1990 ↓, s. 137-140.
  10. Tadeusz Jurga: Obrona Polski 1939. s. 779.
  11. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 2 z 18 lutego 1922 roku, s. 122.
  12. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 379.
  13. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 232.
  14. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 232.
  15. Głut 1929 ↓, s. 31.
  16. Satora 1990 ↓, s. 140-141.
  17. Satora 1990 ↓, s. 141.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]