77 Pułk Piechoty (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 77 Pułku Piechoty II RP. Zobacz też: 77 Pułk Piechoty - inne pułki piechoty z numerem 77.
77 Pułk Piechoty
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1918
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 12 lutego
Nadanie sztandaru 1922
Rodowód Kowieński Pułk Strzelców
Dowódcy
Pierwszy mjr Leon Łada-Zawistowski
Ostatni ppłk dypl. August Nowosielski
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Lida
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 19 Dywizja Piechoty

77 Pułk Piechoty (77 pp) – oddział piechoty Samoobrony Litwy i Białorusi oraz Wojska Polskiego II RP.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

12 grudnia 1918 roku w Zambrowie major Leon Łada-Zawistowski rozpoczął formowanie Kowieńskiego Pułku Strzelców[1].

Pułk poniósł bardzo duże straty w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 tak, że w momencie kontrofensywy znad Wieprza zredukowany został do jednego batalionu i podporządkowany 60 pułkowi piechoty wielkopolskiej 15 Dywizji Piechoty w ramach 4 Armii. Mimo to, brał udział w najcięższych walkach. Zdobywał Łomżę i Stawiski, zaś pod Wincentą i Lemanem zatrzymywał usiłujące się przebić przez granicę oddziały III Korpusu Konnego Gaj-Chana. Po nieudanej obronie Lemana poddającą się do niewoli straż tylną kowieńczyków kozacy zasiekli na miejscu szablami. Spoczywają na starym cmentarzu w Kolnie.

21 lutego 1921 roku w skład pułku został wcielony jeden batalion z rozformowanego 6 Harcerskiego Pułku Strzelców. Batalion ten otrzymał numer „III”. 5 marca 1921 roku pułk został przeniesiony do Wilna, a na początku następnego roku do garnizonu Lida[2].

W okresie międzywojennym 77 pp wchodził w skład 19 Dywizji Piechoty, której oddziały stacjonowały na terenie Okręgu Korpusu Nr III[3].

 Osobny artykuł: Święta wojskowe w Polsce.

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 12 lutego, jako datę święta pułkowego[4]. Pułk obchodził swoje święto w rocznicę wymarszu pułku z Zambrowa na front przeciwsowiecki[5].

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 77 pułk piechoty zaliczony został do typu III pułków piechoty o stanach zbliżonych do wojennych. Na czas wojny przewidywany był do działań osłonowych. Corocznie otrzymywał około 1010 rekrutów. Jego obsadę stanowiło 68 oficerów i 2200 podoficerów i żołnierzy[6].

W czasie wojny obronnej 1939 wchodził w skład 19 Dywizji Piechoty walczącej w ramach Armii Prusy[7].

Strzelcy kowieńscy[edytuj | edytuj kod]

Pamiątkowy obelisk 77pp na Pl. Konfederacji w Warszawie
Dowódcy pułku
  • mjr Leon Łada-Zawistowski (12 XII 1918 - 25 VII 1920)
  • mjr Józef Sokołowski (25 VII - 27 VIII 1920)
  • płk Marcin Jan Wysocki (27 VIII 1920 - 31 VII 1921)
  • mjr piech. Mieczysław Rymkiewicz
  • ppłk piech. Włodzimierz Maxymowicz-Raczyński (27 VI 1921 - 16 VIII 1922 → dowódca 18 pp)
  • ppłk piech. Franciszek Alter (17 VIII 1922 - 28 I 1931 → dowódca piechoty dywizyjnej 14 DP)
  • ppłk piech. inż. Stanisław I Śliwiński (28 I 1931 - 18 IV 1934 → inspektor poborowy DOK VIII)
  • ppłk dypl. piech. Jan Naspiński (19 IV 1934 - 16 VII 1935 → dowódca 53 pp)
  • ppłk dypl. Wiktor Adam Majewski (4 VII 1935[8] - VIII 1939)
  • ppłk dypl. August Nowosielski[a] (1 - 28 IX 1939)
Zastępcy dowódcy pułku
Kwatermistrzowie
  • kpt. / mjr piech. Władysław Zahorski (1923[12][13] – 1925[10])
  • ppłk piech. Stanisław Krzyż (IV 1928 – 12 III 1929 → p.o. komendanta PKU Konin)
  • mjr piech. Henryk Dmowski (od 6 VII 1929[14])
  • mjr piech. Władysław Orzeszko – kwatermistrz (od 31 III 1930[15])
  • mjr piech. Władysław Roman Mażewski (od III 1932[16])
  • mjr piech. Wiktor Stoczkowski (1939)
Oficerowie pułku
Obsada personalna pułku w 1928 roku
  • dowódca - ppłk piech. Franciszek Alter
  • zastępca dowódcy - ppłk piech. Jan Kubin
  • kwatermistrz - ppłk piech. Stanisław Krzyż
  • oficer sztabowy pułku - mjr Henryk Dmowski
  • obwodowy komendant Przysposobienia Wojskowego - mjr piech. Józef Synoś
  • płatnik - por. Karol Horodyski
  • dowódca I batalionu - mjr Eugeniusz Kaniowski
  • dowódca II batalionu - mjr Czesław Krzowski
  • dowódca III batalionu - mjr Franciszek Sękara

Obsada personalna w 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[17][b]

Dowództwo, kwatermistrzostwo i pododdziały specjalne
  • dowódca – ppłk dypl. Wiktor Adam Majewski
  • I z-ca dowódcy – ppłk Stanisław Konstanty Gąsiorek
  • adiutant – kpt. Tomasz Tadeusz Bednarowski
  • starszy lekarz – ppłk lek. dr Marian Buczyński
  • młodszy lekarz – vacat
  • II z-ca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Wiktor Stoczkowski
  • oficer mobilizacyjny – kpt. adm. (piech.) Adolf Brażuk
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – kpt. Antoni Kościelny
  • oficer administracyjno-materiałowy – kpt. Adolf Jan Wiśniewski
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Józef Boumillo
  • oficer żywnościowy – chor Jan Antkowiak
  • dowódca kompanii gospodarczej i oficer taborowy – por. tab. Stanisław Jan Szponder
  • oficer placu Lida – kpt. adm. (piech.) Henryk Jackiewicz
  • kapelmistrz – ppor. adm. (kapelm.) Jan Brodala
  • dowódca plutonu łączności – kpt. Zdzisław Mateusz Starza-Dzierżbicki
  • dowódca plutonu pionierów – por. Paweł Szczęśniewicz
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – kpt. art. Jerzy Schmidtke
  • dowódca plutonu ppanc. – por. Teofil Pietraszko
  • dowódca oddziału zwiadu – por. Adam Jan Machnica
I batalion
  • dowódca batalionu – mjr Władysław Stanisław Włodyga
  • dowódca 1 kompanii – kpt. Roman Kuczyński
  • dowódca plutonu – ppor. Bolesław Stanisław Janowski
  • dowódca plutonu – ppor. Eugeniusz Aleksander Glasenapp
  • dowódca 2 kompanii – kpt. Ludwik Marian Ścigalski
  • dowódca plutonu – por. Jerzy Władysław Filar
  • dowódca plutonu – ppor. Włodzimierz Kamliński
  • dowódca 3 kompanii – kpt. Franciszek Ostrowski
  • dowódca plutonu – ppor. Tadeusz Edward Kowalski
  • dowódca plutonu – ppor. Adam Walczak
  • dowódca 1 kompanii km – kpt. Leon Jakub Gnatowski
  • dowódca plutonu – por. Wacław I Jarocki
  • dowódca plutonu – por. Stanisław Jezierski
  • dowódca plutonu – ppor. Franciszek Szmatko
II batalion
  • dowódca batalionu – mjr Stanisław Marcin Jurkiewicz
  • dowódca 4 kompanii – kpt. Mieczysław Zygmunt Szawłowski
  • dowódca plutonu – ppor. Edmund Stanisław Wrona
  • dowódca 5 kompanii – por. Leonard Ludwik Grabowiecki
  • dowódca plutonu – por. Józef Kieloch
  • dowódca plutonu – por. Edmund Woronowicz
  • dowódca plutonu – ppor. Marian Bujalski
  • dowódca 6 kompanii – kpt. Rudolf Schreyner
  • dowódca plutonu – ppor. Bolesław Kucharek
  • dowódca 2 kompanii km – kpt. Stanisław Juras
  • dowódca plutonu – por. Tadeusz Józef Lubiński
  • dowódca plutonu – ppor. Leon Tadeusz Kobzdej
III batalion
  • dowódca batalionu – vacat
  • dowódca 7 kompanii – kpt. Alfons Merecki
  • dowódca plutonu – ppor. Witold Turonek
  • dowódca 8 kompanii – por. Zdzisław Antoni Baraniecki
  • dowódca plutonu – por. Edward Wojniusz
  • dowódca plutonu – ppor. Jan Kołodziej
  • dowódca 9 kompanii – kpt. Romuald Aleksander Borowiecki
  • dowódca plutonu – ppor. Jan Piotr Ochalski
  • dowódca plutonu – ppor. Edmund Ślot
  • dowódca 3 kompanii km – por. Władysław I Wysocki
  • dowódca plutonu – ppor. Józef Matusiak
  • na kursie – kpt. Tadeusz Smuszowicz
  • na kursie – por. Jan Sinicki
  • na kursie – por. Wojciech Stanisław Pitio
Dywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy 19 DP
  • dowódca - kpt. Alfred Jan Kruczyński
  • dowódca plutonu – por. Edward Porada
  • dowódca plutonu – por. Jan Szewluk
  • dowódca plutonu – por. Antoni Wawrzyniec Kupczun
  • dowódca plutonu – por. Alfred Bernard Henryk Namysł
Obwodowa komenda przysposobienia wojskowego nr 77[c]
  • komendant obwodowy PW – kpt. piech. Stanisław Grzywacz
  • komendant powiatowy PW „Lida” – por. kontr. piech. Józef Wołoszkiewicz
  • komendant powiatowy PW „Szczuczyn Nowogródzki” – kpt adm. (piech.) Stanisław Malicki

Obsada personalna we wrześniu 1939[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna we wrześniu 1939[20]

Dowództwo
  • dowódca - ppłk dypl. piech. August Nowosielski
  • I adiutant - por. Jan Sinicki
  • II adiutant - ppor. rez. Józef Franciszek Ignaszewski
  • oficer informacyjny - NN
  • oficer łączności - kpt. Zdzisław Mateusz Straża-Dzieżbicki
  • kwatermistrz - kpt. Stanisław Juras
  • oficer płatnik - por. rez. Klemens Józef Tywoński
  • oficer żywnościowy - NN
  • naczelny lekarz - NN
  • kapelan - ks. Leoncjusz Kasperek
  • dowódca kompanii gospodarczej - por. Jan Stanisław Szponder
I batalion
  • dowódca I batalionu - mjr Władysław Stanisław Włodyga
  • adiutant batalionu - NN
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej - ppor. rez. Wilhelm Perkowski
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej - por. Wojciech Stanisław Pitio
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej - ppor. rez. Józef Liskiewicz
  • dowódca 1 kompanii cekaemów - kpt. Leon Gnatowski
II batalion
  • dowódca II batalionu - mjr Stanisław Jurkiewicz
  • adiutant batalionu - NN
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej - NN
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej - kpt. Mieczysław Szawłowski
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej - kpt. Rudolf Schreyner
  • dowódca 2 kompanii cekaemów - por. Władysław I Wysocki
III batalion
  • dowódca III batalionu - mjr Janusz Czarnocki
  • adiutant batalionu - NN
  • dowódca 7 kompanii strzeleckiej - NN
  • dowódca 8 kompanii strzeleckiej - NN
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej - NN
  • dowódca 3 kompanii cekaemów - por. Tadeusz Lubiński
Pododdziały specjalne
  • dowódca kompanii przeciwpancernej - por. Teofil Pietraszko
  • dowódca plutonu artylerii piechoty -
  • dowódca kompanii łączności - kpt. Jerzy Schmidtke
  • dowódca kompanii zwiadowców - por. Adam Machnica
  • dowódca plutonu pionierów - NN
  • dowódca plutonu przeciwgazowego - NN

Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918–1920[edytuj | edytuj kod]

Za zasługi bojowe 19 żołnierzy pułku zostało odznaczonych Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari. Ponadto 29 oficerów, 10 podchorążych, 5 chorążych i 74 szeregowych zostało odznaczonych Krzyżem Walecznych, w tym: 4 oficerów i 2 szeregowych – po raz czwarty, 5 oficerów – po raz trzeci, 5 oficerów, 1 podchorąży i 1 szeregowy – po raz drugi oraz 15 oficerów, 9 podchorążych, 5 chorążych i 71 szeregowych – po raz pierwszy. Krzyżem Zasługi Wojsk Litwy Środkowej odznaczonych zostało 21 oficerów, 5 podchorążych i 64 szeregowych[21].

Order Virtuti Militari
  1. kpt. Witold Komierowski
  2. sierż. Henryk Komorowski
  3. szer. Seweryn Korolewski
  4. pchor. Romuald Kwieciński
  5. kpr. Romuald Macewicz
  6. ppor. Witold Michalski
  7. kpr. Bronisław Pietkiewicz
  8. por. Kazimierz Polionis
  9. kpt. Jan Prokop
  10. mjr Mieczysław Rymkiewicz
  11. kpt. Jerzy Słomczyński
  12. por. Jan Sobecki
  13. kpt. Stefan Świechowski
  14. kpr. Zygmunt Szumski
  15. kpt. Zygmunt Bohusz-Szyszko
  16. szer. Feliks Turłowicz
  17. kpt. Adolf Wojdat
  18. płk Leon Zawistowski
  19. ppor. Witold Żukowski

Symbole pułku[edytuj | edytuj kod]

Sztandar
 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

11 listopada 1919 roku w Wilnie generał Stanisław Szeptycki wręczył Kowieńskiemu Pułkowi Strzelców chorągiew ufundowaną przez Tymczasowy Komitet Polityczny Ziemi Kowieńskiej. Nie była to chorągiew przepisowa ponieważ posiadała wizerunek Matki Boskiej Ostrobramskiej, a zamiast numeru „77”, inicjały „P. S. K.” Chorągiew została przerobiona i wręczona powtórnie. Ceremonia wręczenia chorągwi odbyła się 18 kwietnia 1922 roku w Nowej Wilejce. Dowódca pułku odbrał chorągiew z rąk marszałka Józefa Piłsudskiego[22][7].

Odznaka pamiątkowa

28 lutego 1922 roku Minister Spraw Wojskowych generał porucznik Kazimierz Sosnkowski zatwierdził odznakę pamiątkową 77 pp[23].

Odznaka o wymiarach 41x31,5 mm ma kształt tarczy bojowej, emaliowanej na czerwono, na którą nałożono trzy herby: u góry Polski i Litwy, u dołu Żmudzi, a także datę powstania pułku „12 XII 1918”. Na tarczę nałożone zostały dwie skrzyżowane szable ze złotymi rękojeściami wystającymi ponad tarczę i złączone łańcuszkiem. Odznaka oficerska bita była w srebrze, czteroczęściowa, złocona i emaliowana, żołnierska była dwuczęściowa, bita w tombaku, srebrzona i patynowana, bez emalii. Wykonawcą odznak był Wiktor Gontarczyk z Warszawy[24].

Odznaka „Niedźwiedzi”

Decyzją z 28 marca 1922 roku Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz Józef Piłsudski zezwolił na noszenie przez żołnierzy 77 pp na naramiennikach odznaki „Niedźwiedzi”[25]. Żołnierze nosili tę odznakę zamiast obowiązkowego numeru „77”[d] – herb ziemi kowieńskiej.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Do 1 czerwca 1935 roku figurował w ewidencji Wojska Polskiego jako Gustaw Wiktor Nowosielski. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 8 z 1 czerwca 1935 roku, s. 56.
  2. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[18].
  3. Obwodowa komenda pw nr 77 była jednostką Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego, podległą kierownikowi Okręgowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego Okręgu Korpusu Nr III, funkcjonującą w razie mobilizacji według etatu pokojowego. 77 Pułk Piechoty był jednostką ewidencyjną dla oficerów służby czynnej, zajmujących w czasie pokoju stanowiska obwodowych i powiatowych komendantów pw[19]
  4. Dla utrwalenia zaś w tradycji pułku idei, dla której został on sformowany, zezwolił Naczelnik Państwa Józef Piłsudski na noszenia przez oficerów i szeregowych, zamiast numeru „77” na naramiennikach „niedźwiadka”, stojącego na tylnych łapach. Odznaka ta, będąca herbem ziemi kowieńskiej i Żmudzi, noszona jest przez żołnierzy pułku ze szlachetną dumą...Baron 1929 ↓, s. 28

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Baron 1929 ↓, s. 5.
  2. Baron 1929 ↓, s. 27.
  3. Almanach Oficerski 1923/24 ↓, s. 52.
  4. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
  5. Baron 1929 ↓, s. 6, 28.
  6. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  7. a b Satora 1990 ↓, s. 145.
  8. Nowi dowódcy i zastępcy dowódców pułków. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 155 z 11 lipca 1935. 
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922 roku, s. 543.
  10. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 55 z 22 maja 1925 roku, s. 274.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 26 stycznia 1934 roku, s. 7.
  12. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 346.
  13. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 303.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 210.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 104.
  16. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 233.
  17. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 639-640 i 681.
  18. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  19. Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 808.
  20. Bieliński 2017 ↓, s. 30.
  21. Baron 1929 ↓, s. 32.
  22. Baron 1929 ↓, s. 28-29.
  23. Zatwierdzenie odznak pamiątkowych. „Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych”. 9, s. 192, 28 lutego 1922. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych. 
  24. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 124.
  25. Odznaka 77 pp. „Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych”. 17, s. 328, 25 kwietnia 1922. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]