82 Samodzielna Kompania Czołgów Rozpoznawczych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
82 Samodzielna Kompania Czołgów Rozpoznawczych
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1939
Tradycje
Rodowód Sformowana przez 8 Batalion Pancerny
Dowódcy
Pierwszy por. Eugeniusz Włodkowski
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Rodzaj wojsk Bronie pancerne
Podległość Armia „Poznań”
czołg TK-3- czołg podstawowy kompanii
Por. Czesław Omielanowicz jako oficer 14 pułku piechoty. We wrześniu 1939 r. dowodził plutonem techniczno - gospodarczym w 82 Samodzielnej Kompanii Czołgów Rozpoznawczych.

82 Samodzielna Kompania Czołgów Rozpoznawczychpancerny pododdział rozpoznawczy Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej.

Kompania nie występowała w pokojowej organizacji wojska. Została sformowana w sierpniu 1939 roku w Bydgoszczy w grupie jednostek oznaczonych kolorem niebieskim[1] z przeznaczeniem dla 26 Dywizji Piechoty[2][2]. Jednostką mobilizującą był 8 batalion pancerny[3].

Na wyposażeniu posiadała 13 czołgów rozpoznawczych TK-3.

Działania bojowe[edytuj | edytuj kod]

Motocykl Sokół 1000

W nocy z 31 sierpnia na 1 września kompania patrolowała rejon przygraniczny pod Chodzieżą, a 1 września przeszła do Grabarzewa na wschód od Gołańczy i ochraniała dowództwo 26 Dywizji Piechoty.

2 września pododdział rozpoznawał rejon wsi Margonin i walczył z Niemcami, którzy przeprawili się przez Noteć w rejonie Szamocina. Nieprzyjaciela wyparto za rzekę[4].

3 września kompania pozostawała w Panigrodziu, osłaniając wycofywanie się oddziałów 26 DP w rejon ŻninSzubin. Następnego dnia od rana prowadziła rozpoznanie w kierunku Chodzieży. Po południu pod Gołańczą czołgiści stoczyli walkę z niemiecką kompanią zmotoryzowaną wspartą artylerią przeciwpancerną. Po zmroku wycofali się w rejon Jezior Żnińskich do Biskupina.

5 września oddziały 26 DP zajęły rubież Noteci. Kompania stanowiła odwód, ześrodkowała się w Lubostroniu pod Barcinem i dokonywała napraw oraz konserwacji sprzętu.

6 września pododdział prowadził rozpoznanie na kierunku Żnina, a wieczorem przegrupował się w kierunku Kruszwicy.

7 września kompania przeszła do Inowrocławia, gdzie oczyszczała miasto z dywersantów, utrudniających wycofanie się tyłowych pododdziałów 26 DP.

8 września czołgiści dozorowali szosę RadziejówBrześć Kujawski.

9 września kompania wspólnie z pododdziałami 10 pułku piechoty osłaniała główną pozycję dywizji pod Zgłowiączką.

10 września wraz z 72 kompanią czołgów rozpoznawczych weszła w skład zmotoryzowanego zgrupowania 26 DP i ześrodkował się w majątku Benignów.

W dniach 11 – 13 września kompania weszła w skład ochrony kwatery głównej dowództwa Armii Pomorze. Brała wówczas udział w walkach z czołgami niemieckimi, które przedarły się na tyły polskich pozycji nad Bzurą i zagroziły bezpośrednio dowództwu armii.

14 września, w czasie natarcia 26 DP prowadzonego znad Bzury, kompania patrolowała północny brzeg rzeki pomiędzy Sochaczewem a Kozłowem Szlacheckim. Następnego dnia przeszła do odwodu dywizyjnego.

16 września ogień wozów bojowych kompanii utrudniał przeprawę przez Bzurę pododdziałom 74 pp niemieckiej 19 DP. Po południu wraz z czołgami 72 i 81 kompanii (jako zgrupowanie pancerne pod dowództwem kpt. Szczepankowskiego) brała udział w boju o majątek Braki. Poniosła tam znaczne straty i musiała się wycofać w kierunku wsi Karnków.

17 września zgrupowanie pancerne wsparło żołnierzy 26 DP zaatakowanych przez pododdziały niemieckiego 1 pcz 1 DPanc i poniosło duże straty w ludziach i sprzęcie. Najbardziej ucierpiała 82 kompania, tracąc większość wozów bojowych.

18 września dowódca kompanii otrzymał od szefa sztabu Armii „Pomorze”, płk. dypl. Ignacego Izdebskiego, pisemny rozkaz zniszczenia pozostałego sprzętu motorowego i przemarszu przez Puszczę Kampinoską do Warszawy.

22 września dowódca kompanii zameldował w Dowództwie Obrony Warszawy 72 czołgistów.

Obsada personalna[edytuj | edytuj kod]

Znaki taktyczne malowane na czołgach lekkich i rozpoznawczych[a]

Obsada w dniu 1 września 1939 roku:[5]

  • dowódca kompanii - por. Eugeniusz Włodkowski
  • dowódca plutonu techniczno-gospodarczego - por. Czesław Omielanowicz[b]
  • szef kompanii - st. sierż. Raś[potrzebny przypis]

Skład kompanii[edytuj | edytuj kod]

Poczet dowódcy

  • gońcy motocyklowi
  • drużyna łączności
    • patrole:
radiotelegraficzny
łączności z lotnictwem
  • sekcja pionierów

Razem w dowództwie

1 oficer, 7 podoficerów, 21 szeregowców;
1 czołg, 1 samochód osobowo-terenowy, 2 samochody z radiostacjami N.2, furgonetka, 4 motocykle.

2 x pluton czołgów

1 oficer, 7 podoficerów, 7 szeregowców
6 czołgów, 1 motocykl, przyczepa towarzysząca

pluton techniczno - gospodarczy

  • drużyna techniczna
  • drużyna gospodarcza
  • załogi zapasowe
  • tabor

Razem w plutonie

1 oficer, 13 podoficerów, 18 szeregowców
5 samochodów ciężarowych, samochód-warsztat, cysterna, 1 motocykl, transporter czołgów, 2 przyczepy na paliwo, kuchnia polowa

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. 1 - czołg dowódcy kompanii; 2 - czołg dowódcy 1 plutonu; 3 - czołg dowódcy 2 plutonu; 4 - czołg dowódcy 3 plutonu; 5 - czołgi z 1 plutonu; 6 - czołgi z 2 plutonu; 7 - czołgi z 3 plutonu
  2. Por. br. panc. Czesław Władysław Omielanowicz - urodzony 17.06.1909 r. Podporucznik piechoty z dniem 15.08.1933 r., porucznik piech. z dniem 19.03.1937 r., następnie przeniesiony do korpusu osobowego broni pancernych. Jeniec oflagów: II A Prenzlau, XI A Osterode i II C Woldenberg. Po wyzwoleniu przebywał na emigracji w Kanadzie, gdzie zmarł w roku 1975. Spoczywa na cmentarzu Św. Marii w miejscowości Wilno (prowincja Ontario).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Żebrowski 1971 ↓, s. 273 i 341.
  2. a b Gaj 2014 ↓, s. 218.
  3. Żebrowski 1971 ↓, s. 334.
  4. Szubański 2011 ↓, s. 101.
  5. Szubański 2011 ↓, s. 301.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Krzysztof M. Gaj: Polska broń pancerna w 1939 roku - organizacja wojenna i pokojowa jednostek. Oświęcim: NapoleonV, 2014. ISBN 978-83-7889-122-2.
  • Adam Jońca: Wrzesień 1939: pojazdy Wojska Polskiego: barwa i broń. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1990.
  • Rajmund Szubański: Polska broń pancerna 1939. Warszawa: Bellona, 2011. ISBN 978-83-11-12106-5.
  • Jan Tarczyński, Krzysztof Barbarski, Adam Jońca: Pojazdy w Wojsku Polskim = Polish Army vehicles: 1918-1939. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Ajaks"; Londyn: Komisja Historyczna b. Sztabu Głównego PSZ, 1995. ISBN 83-85621-57-1.
  • Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918 - 1947. Londyn: Zarząd Zrzeszenia Kół Oddziałowych Broni Pancernych, 1971.