8 Batalion Pancerny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
8 Batalion Pancerny
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1935
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 11 czerwca
Nadanie sztandaru 1938
Rodowód Kadra 8 Dywizjonu Samochodowego
Dowódcy
Obecny ppłk Andrzej Meyer
Ostatni ppłk Jerzy Gliński
Organizacja
Dyslokacja Bydgoszcz
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk bronie pancerne
Podległość 1 Grupa Pancerna
Bronie Pancerne Wojska Polskiego w 1939 przed wybuchem II wojny światowej

8 Batalion Pancerny (8 bpanc) – oddział broni pancernych Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Batalion był jednostką wojskową istniejącą w okresie pokoju i spełniająca zadania mobilizacyjne wobec oddziałów i pododdziałów broni pancernej. Spełniał również zadania organizacyjne i szkoleniowe. Stacjonował w Bydgoszczy. W 1939, po zmobilizowaniu jednostek przewidzianych planem mobilizacyjnym, został rozwiązany.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Powołany rozkazem ministra Spraw Wojskowych z 26 lutego 1935 na bazie kadry 8 dywizjonu samochodowego i kompanii samochodów pancernych wydzielonej wcześniej z Żurawicy. Stacjonował w garnizonie Bydgoszcz[1]. Na swoim wyposażeniu posiadał 46 czołgów TK-3 i 9 wozów wz.34. Batalion należał do typu I[2].

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

  • dowództwo
  • kwatermistrzostwo
  • kompania szkolna
  • kompania czołgów (starszy rocznik)
  • szwadron pancerny (młodszy rocznik)
  • kompania motorowa
  • kompania gospodarcza i składnica
  • pluton łączności
  • park motorowy
  • pluton przewozowy w Toruniu dla obsługi DOK VIII

W lipcu 1939 roku w składzie batalionu zorganizowane zostały dwie kolumny samochodów ciężarowych, które nie zostały uwzględnione w tabelach mobilizacyjnych jednostki. Kolumny otrzymały numerację pokojową (nr 1 i 2) oraz wojenną (nr 854 i 855). 22 sierpnia 1939 roku przydzielone zostały do 27 Dywizji Piechoty[3].

Mobilizacja w sierpniu 1939[edytuj | edytuj kod]

W 1939 roku 8 bpanc zmobilizował samodzielne pododdziały broni pancernych w grupie niebieskiej[4] dla Armii „Pomorze”:

czołg TK-3
Znaki taktyczne malowane na czołgach lekkich i rozpoznawczych[a]
Znaki taktyczne malowane na pojazdach pancernych[b]
  • 81 dywizjon pancerny
  • 81 samodzielna kompania czołgów rozpoznawczych
  • kolumnę samochodów osobowych nr 81
  • kolumnę samochodów ciężarowych typ I nr 851 (SPA) dowódca: chor. Włodzimierz Michałek
  • kolumnę samochodów ciężarowych typ II nr 852 dowódca: ppor. rez. Jerzy Zdzitowiecki
  • kolumnę samochodów ciężarowych typ II nr 853
  • kolumnę samochodów ciężarowych typ I nr 854
  • kolumnę samochodów ciężarowych typ I nr 855
  • kolumnę samochodów sanitarnych PCK typ I nr 801 (Fiat 614)
  • czołówkę reperacyjna nr 81[c]
  • czołówka reperacyjna broni pancernych nr 8 – dla Armii „Modlin” dowódca: kpt. Augustyn Czank[d]

dla Armii „Poznań”:

dla Okręgu Korpusu nr VIII:

  • kolumnę samochodów ciężarowych w Kraju nr 81
  • kolumnę samochodów osobowych i sanitarnych w Kraju nr 8

Po zmobilizowaniu oddziałów czasu „W” batalion rozwiązano, a nadwyżki ewakuowano do Żurawicy, do Ośrodka Zapasowego Broni Pancernych mjr. Chabowskiego.

Symbole batalionu[edytuj | edytuj kod]

Sztandar

Zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 marca 1938 nadano batalionowi sztandar . Jak wszystkie sztandary broni pancernych, posiadał on ujednoliconą prawą stronę płatu. Zamiast numeru oddziału, na białych tarczach między ramionami krzyża kawaleryjskiego występował Znak Pancerny[5]. Znak ten umieszczony był również na przedniej ściance podstawy orła.

Na lewej stronie płatu sztandaru umieszczono[6]:

  • w prawym górnym rogu — wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej
  • w lewym górnym rogu — wizerunek św. Michała
  • w prawym dolnym rogu — herb kaszubski
  • w lewym dolnym rogu — odznaka honorowa 8 batalionu pancernego

Uroczyste wręczenie sztandaru odbyło się 26 maja 1938 na Polu Mokotowskim w Warszawie. Sztandar wręczył reprezentujący Prezydenta RP i Naczelnego Wodza — minister Spraw Wojskowych gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki.

We wrześniu 1939 sztandar ewakuowano do Ośrodka Zapasowego w Żurawicy, potem przewieziono go do Podkamienia za Lwowem. Stamtąd dotarł wraz z kolumną ewakuacyjną nad granicę węgierską w rejonie Jabłonicy. 18 września około 14:00 spalono sztandar[7].

Odznaka pamiątkowa

Wzór odznaki zatwierdzony został Dz.Rozk.MSWoj. nr 6 poz. 72 z 28 maja 1937. Była to srebrna, ośmioboczna promienista tarcza z nałożonym na środku trójkątnym, przedzielonym pionowo proporczykiem pancernym. Lewe pole proporczyka emaliowane na pomarańczowo a prawe na czarno. W górnej części proporczyka emaliowana na złoto ośmioboczna tarcza z czarnym, emaliowanym Gryfem. Autorem projektu odznaki był Andrzej Mayer. Odznaki wykonywane były w wersjach: oficerskiej – emaliowanej, podoficerskiej – malowanej farbą i żołnierskiej – srebrzonej, bez emalii. Znana jest również odmiana odznak emaliowanych z gryfem na polu emaliowanym na biało[8].

Żołnierze batalionu[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy batalionu
Organizacja i obsada personalna w 1939

Obsada personalna batalionu w marcu 1939 roku[1][e]:

  • dowódca batalionu – ppłk Jerzy Gliński
  • I zastępca dowódcy – mjr br. panc. Franciszek Szystowski (do VIII 1939 → dowódca 81 dpanc)
  • II zastępca dowódcy – mjr Kazimierz II Horoszkiewicz
  • adiutant – kpt. Heliodor Grzegorz Józef Krużycki
  • lekarz medycyny – kpt. dr Mieczysław Jan Jabłoński
  • kwatermistrz – mjr Wybranowski Klemens
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Jan Emilian Stolarczuk
  • I zastępca oficera mobilizacyjnego – por. Roman Skibniewski
  • oficer administracyjno-materiałowy – kpt. Eugeniusz Ludwik Krzyszkowski
  • zastępca oficera administracyjno-materiałowego – chor. Leon Zajączkowski
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Kazimierz Bolesław Tarnawski
  • dowódca kompanii gospodarczej – kpt adm. (br.panc.) Tadeusz Leon Matysiak
  • dowódca plutonu przewozowego OK VIII – por. Jan Romanowski
  • dowódca plutonu łączności – por. Włodzimierz Antoni Chachaj
  • dowódca kompanii szkolnej – kpt. Marian Aleksander Warpechowski
  • dowódca plutonu – por. Witold Anatoliusz Czerniewski
  • dowódca plutonu – por. Otton Jerzy Duchiewicz
  • dowódca kompanii pancernej – por. Eugeniusz Włodkowski
  • dowódca plutonu – por. Czesław Władysław Omielanowicz
  • dowódca kompanii czołgów TK – kpt. Feliks Tadeusz Polkowski
  • dowódca plutonu – kpt. Jurewicz Edward Pius
  • dowódca plutonu – por. Henryk Halicki
  • dowódca szwadronu pancernego – kpt. Mieczysław Brzozowski
  • dowódca kompanii motorowej – kpt. Rajmund Stanisław Wilczyński
  • dowódca kolumny samochodowej – kpt. Edmund Wiktor Poźniak
  • komendant parku – kpt. Augustyn Czank
  • kierownik warsztatów – kpt. Roman Roland
  • na kursie – kpt. Tadeusz Karakiewicz
  • na kursie – kpt. Maksymilian Antoni Kędzierski
  • na kursie – por. Henryk Witold Adam Romiszowski
  • na kursie – por. piech. Tadeusz Władysław Eugeniusz Klar
  • na kursie – por. piech. Jan Welke
  • na kursie – por. kaw. Franciszek Jan Dworzak

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. 1 – czołg dowódcy kompanii; 2 – czołg dowódcy 1 plutonu; 3 – czołg dowódcy 2 plutonu; 4 – czołg dowódcy 3 plutonu; 5 – czołgi z 1 plutonu; 6 – czołgi z 2 plutonu; 7 – czołgi z 3 plutonu
  2. 1 – wóz dowódcy szwadronu; 2 – wóz dowódcy 1 plutonu; 3 – wóz dowódcy 2 plutonu; 4 – wóz z 1 plutonu; 5 – wóz z 2 plutonu.
  3. Rajmund Szubański czołówki reparacyjne nazywa czołówkami naprawczymi. Według Piotra Zarzyckiego 8 batalion pancerny nie mobilizował czołówki reperacyjnej nr 81.
  4. Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej... s. 386 w swoim wykazie nie podaje jakoby 8 bpanc sformował 81 czołówkę reperacyjną dla Armii „Pomorze”
  5. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Krzysztof M. Gaj: Polska broń pancerna w 1939 roku – organizacja wojenna i pokojowa jednostek. Oświęcim: NapoleonV, 2014. ISBN 978-83-7889-122-2.
  • Adam Jońca: Wrzesień 1939: pojazdy Wojska Polskiego: barwa i broń. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1990.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.
  • Rajmund Szubański: Polska broń pancerna 1939. Warszawa: Bellona, 2011. ISBN 978-83-11-12106-5.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6. OCLC 237107640.
  • Jan Tarczyński, Krzysztof Barbarski, Adam Jońca: Pojazdy w Wojsku Polskim = Polish Army vehicles : 1918-1939. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Ajaks"; Londyn: Komisja Historyczna b. Sztabu Głównego PSZ, 1995. ISBN 83-85621-57-1.
  • Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918 – 1947. Londyn: Zarząd Zrzeszenia Kół Oddziałowych Broni Pancernych, 1971.
  • Jan Tarczyński: 8 Batalion Pancerny. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 2000, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. ISBN 83-87103-03-9.
  • Ryszard Rybka, Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny "W" i jego ewolucja, Kamil Stepan, Warszawa: Oficyna Wydawnicza "Adiutor", 2010, ISBN 978-83-86100-83-5, OCLC 674626774.