A

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy litery alfabetu łacińskiego. Zobacz też: A jako skrót lub oznaczenie.
A
A a
Litera
Wielka litera A
Mała litera a
Informacje
Podstawowy alfabet łaciński
Pochodzenie
(audio)

Litera A

Wymowa litery A

A (mała litera: a) – pierwsza litera alfabetu łacińskiego i alfabetów na nim opartych, w tym alfabetu polskiego. Oznacza zwykle w danym języku samogłoskę otwartą, np. [a] lub [ɑ].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Egipski
hieroglif
Pismo
protosynajskie
Hieroglif
kreteński
Alef fenicki Litera
semicka
Grecka
alfa
Etruskie a Romańskie/cyrylickie
а
Litera
alfabetu boeckiego
w 800–700
roku p.n.e.
Litera
grecka
Łacińskie a
w 300
roku p.n.e.
Zapis stylizowany EgyptianA-01.svg Proto-semiticA-01.png Cretan-1.jpg Phoenician aleph.svg Semitic-A2.jpg Alpha uc lc.svg EtruscanA.svg RomanA-01.svg Beoetian2.jpg Greek-uncial-1.jpg Latin-uncial-1.jpg
Zapis pisany Cretan-2.jpg Phoenician1a.jpg Semitic-2.jpg Greek-2.jpg Etr2.jpg Latin 4th cent BC.jpg Beoetian.jpg Greek-uncial-2.jpg Latin-uncial-2.jpg
Unikod 𐤀 Α α 𐌀

Najstarszym przodkiem a była pierwsza litera alfabetu fenickiegoalef (Phoenician aleph.svg), wymawiane przy szerokim otwarciu jamy ustnej i niskim położeniu języka, który pochodziła od piktogramu hireroglifów egipskch przedstawiającego głowę wołu (EgyptianA-01.svg) stylizowanego na kanciastą na trójkątną głowę wołu z rogami (Proto-semiticA-01.png) z pisma protosynajskie. W 1600 roku p.n.e., pismo fenickie miało formę liniową, która służyła jako baza dla niektórych późniejszych form. Nazwa litery a pochodzi od hebrajskiego lub arabskiego alefu. Do alfabetu łacińskiego przeszła poprzez alfabet grecki, w którym występuje jako litera alfa (Αα) poprzez Etrusków którzy przynieśli alfabet grecki na półwysep Apeniński. Rzymianie później zaczerpnęli alfabet etruski do zapisu języka łacińskiego, a otrzymane litery zostały zachowany w alfabecie łacińskim używanym w wielu językach w tym w polskim.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Litera a jest umieszczona na na pierwszym miejscu w każdym alfabecie opartym na alfabcie łacińskim a więc w alfabecie polskim, angielskim, francuskim, hiszpańskim, niemieckim, katalońskim, portugalskim, rumuńskim, włoskim, litewskim, łotweskim, bretońśkim, irlandzkim, walijskim, afrykanerskim, duńsko-norweskim, farerskim, islandzkim, luksembuskim, szkockim, niderlandzkim, wilamowskim, łacińce białoruskiej, chorwackim, czeskim, dolnołużyckim, górnołużyckim, husyckim, kaszubskim, słowackim, śląskim Steuera, słoweńskim, łacińce ukreińskiej, albańskim, estońskimalfabet azerski (łaciński)|azerskim (łacińskim), fińskim, tatarskim (łacińskim), tureckim (łacińskim), turkmeńskim (łacińskim), uzbeckim (łacińskim), węgierskim, żmudzkim, baskijskimłacince czeczeńska, esperanckim, grenlandzkim, hawajskim, maltańskim i wietnamskim

Język polski[edytuj | edytuj kod]

W języku polskim litera a oznacza samogłoskę otwartą przednią niezaokrągloną ([ä]) na przykład w słowie las ([läs]).

Inne reprezentacje litery a[edytuj | edytuj kod]

Sygnalizacja Język migowy Alfabet
Braille’a
flaga
Międzynarodowego
Kodu Sygnałowego
Alfabet
semaforowy
Kod Morse'a francuski kanadyjski polski
ICS Alpha.svg Semaphore Alpha.svg A i LSF LettreA.jpg LSQ a.jpg SGN-PL SW A.PNG info Braille A1.svg

Podobne litery w innych językach[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]