Abba Eban

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Abba Eban
Aubrey Solomon Eban
AbbaEban1951.jpg
Data i miejsce urodzenia 2 lutego 1915
Kapsztad
Data śmierci 17 listopada 2002
Minister spraw zagranicznych
Okres od 1966
do 1974
Przynależność polityczna Partia Pracy
Poprzednik Golda Meir
Następca Jigal Allon
Minister edukacji
Okres od 1960
do 1963
Przynależność polityczna Partia Pracy
Poprzednik Zalman Aran
Następca Zalman Aran
Abba Eban signature.svg

Abba Eban (Ewan) hebr. אבא אבן, ur. jako Aubrey Solomon Eban (ur. 2 lutego 1915 w Kapsztadzie, zm. 17 listopada 2002) – izraelski dyplomata i polityk, w latach 1960–1963 minister edukacji, w latach 1966–1974 minister spraw zagranicznych.

Życiorys[edytuj]

Urodził się jako Aubrey Solomon Eban w Kapsztadzie w Południowej Afryce, przeprowadził się do Wielkiej Brytanii we wczesnym dzieciństwie. Uczył się w St. Olave’s Grammar School, a potem był wyróżniającym się studentem na Queens’ Cambridge University. Następnie prowadził zajęcia z języka arabskiego na Pembroke College w latach 1938–1940. Służył w armii brytyjskiej w czasie II wojny światowej, dochodząc do stopnia majora. Był także oficerem łącznikowym, odpowiedzialnym za kontakty aliantów z żydowską społecznością w Palestynie (jiszuw), gdzie pozostał po wojnie.

Pozostając w Izraelu, zmienił swe imię na brzmiące bardziej hebrajsko – Abba. Był pierwszym reprezentantem Państwa Izrael w ONZ, gdzie odniósł sukces, uzyskując zgodę Narodów Zjednoczonych na podział Palestyny na część żydowską i arabską (Rezolucja 181). Jednocześnie był ambasadorem w USA. Jego umiejętności oratorskie, z których był znany, a także biegła znajomość dziesięciu języków zapewniły poparcie dla Izraela kilku niezdecydowanych krajów (choć większość była mu niechętna lub nawet wroga). W 1952 został wybrany na wiceprzewodniczącego Zgromadzenia Ogólnego NZ.

W 1959 opuścił USA i powrócił do Izraela, gdzie został wybrany do Knesetu z listy partii Mapai. W dziewiątymi dziesiątym rządzie premiera Dawida Ben Guriona pełnił stanowisko ministra edukacji i kultury od 1960 do 1963, potem został wiceministrem w rządzie Lewiego Eszkola. W latach 1959-1966 był także prezesem Instytutu Weizmanna w Rechowot.

W latach 1966–1974 sprawował urząd ministra spraw zagranicznych, bronił opinii o Izraelu po wojnie sześciodniowej. Był zdecydowanym zwolennikiem zwrotu Arabom terytoriów wówczas zagarniętych w zamian za pokój. Krytykowano go za to, że nie wyrażał otwarcie swoich poglądów w izraelskiej debacie publicznej.

Jego komentarz: „Palestyńczycy nigdy nie przeoczą szansy, by zmarnować szansę [na pokój]” wypowiedziany po rozmowach pokojowych w Genewie w 1973 często cytowano.

Na skutek rozłamów w Partii Pracy, której był członkiem, utracił w 1988 miejsce w parlamencie. Resztę życia poświęcił na pisanie i prowadzenie wykładów, m.in. na uniwersytecie Princeton i Columbia. Był także narratorem w kilku telewizyjnych filmach dokumentalnych opowiadających o historii Izraela.

W 2001 otrzymał najwyższą nagrodę państwową Państwa Izrael.

Zmarł w 2002, został pochowany w Kefar Szemarjahu, na północ od Tel Awiwu.

Życie prywatne[edytuj]

Jego syn Eli, jest światowej sławy klarnecistą, a kuzyn – Oliver Sacks – znanym neurologiem.

Publikacje[edytuj]

  • Voice of Israel (1957),
  • The tide of nationalism (1959),
  • My People – The Story Of The Jews (1968),
  • My Country: The Story Of Modern Israel' (1972),
  • Abba Eban: An Autobiography (1977),
  • The New Diplomacy: International Affairs in the Modern Age (1983),
  • Heritage: Civilization and the Jews (1984),
  • Israel: The First Forty Years (1987),
  • Personal Witness, Israel through My Eyes (1992)

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]