Przejdź do zawartości

Abonament radiowo-telewizyjny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Finansowanie europejskich nadawców publicznych:
Abonament

     Abonament i reklamy

     Abonament, reklamy i dotacje rządowe

Brak abonamentu, w zamian konkretny podatek

     Podatek za rachunki za prąd, reklamy i inne podatki

     Podatek za rachunki za prąd, reklamy

     Konkretny podatek (nawet w przypadku braku odbiornika), dotacje rządowe i reklamy

     Konkretny podatek (nawet w przypadku braku odbiornika) i reklamy

     Konkretny podatek (nawet w przypadku braku odbiornika)

Brak abonamentu

     Dotacje rządowe i reklamy

     Tylko dotacje rządowe

Inne

     Brak telewizji publicznej, tylko komercyjna

     Brak danych

Abonament radiowo-telewizyjny, także abonament RTV[1] – opłata mająca na celu umożliwienie realizacji misji publicznej telewizji i radia. Obok finansowania z budżetu państwa (inaczej dotacji rządowych) jest to najpowszechniejszy sposób finansowania mediów publicznych w Europie.

Najczęściej kryterium jego naliczania jest fakt posiadania odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. W polskim prawie opłaty abonamentowe pobiera się za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych, przy domniemaniu, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika.

Luksemburg

[edytuj | edytuj kod]

W Luksemburgu nigdy nie obowiązywał abonament RTV, pomimo obecności na tamtejszym rynku mediowym nadawcy pełniącego rolę telewizji publicznej – RTL (Radio Télévision Luxembourg, RTL Télé Lëtzebuerg). Telewizja ta nie stanowi jednak własności publicznej, a rząd nie ma wpływu na nadawane treści[2][3].

Polska

[edytuj | edytuj kod]
Sprzątanie Wikipedii
Tę sekcję należy dopracować:
od 2019-01 → usunąć zwodnicze wyrażenia,
od 2019-01 → usunąć treści oparte na nierzetelnych źródłach lub podać w przypisach wiarygodne źródła informacji,
od 2019-01 → zaktualizować na podstawie najświeższych informacji,
od 2019-01 → dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł.
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.

W Polsce obowiązek opłacania abonamentu wynika z uregulowań ustawowych, m.in. z ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji[4], a następnie z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych[5]. O wysokości abonamentu RTV decyduje Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji[5], zaś instytucją odpowiedzialną za jego ściąganie jest Poczta Polska.

W 2024 ściągalność abonamentu w Polsce wynosiła ok. 45%[6], a według danych podawanych przez KRRiT w latach 2001–2011 obserwowano tendencję spadkową – np. w 2001 roku terminowo wpłacane w Małopolsce było ok. 2,1 mln zł, zaś w 2012 roku było to zaledwie 563 tys. zł. W roku tym zanotowano nieznaczny, nominalny wzrost ściągalności – zdaniem Poczty Polskiej – głównie ze względu na zwiększenie uprawnień w zakresie jego egzekucji[7].

Kwestia legalności abonamentu w Polsce budzi kontrowersje. W ocenie części prawników (m.in. z Kancelarii Prawnej Media czy tych współpracujących z serwisem Bezprawnik.pl) Poczta Polska w odniesieniu do wybranych abonentów często domaga się zapłaty bezprawnie, w związku z niedopełnieniem w latach 2007–2008 obowiązku poinformowania o nadaniu indywidualnych numerów identyfikacyjnych, a w konsekwencji wyrejestrowaniem urządzeń RTV[8] lub poprzez kontrole gospodarstw domowych czy posiadanych pojazdów wyposażonych w odbiorniki bez zgody właścicieli[9]. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z 25 września 2007[10] operator publiczny (wówczas Poczta Polska[11]) powinien był w ciągu roku od wejścia w życie rozporządzenia nadać i wysłać posiadaczom książeczek opłaty abonamentowej nowe numery[12]. Zgodnie z obowiązującymi przepisami wymóg ten nakładał na operatora jedynie przesłanie, a nie doręczenie takowego zawiadomienia. Jeżeli abonent nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu mu numeru identyfikacyjnego, miał możliwość złożenia reklamacji bądź uzyskania informacji w placówce pocztowej. Zgodnie z rozporządzeniem po roku dotychczas wydane książeczki utraciły ważność jako dowody zarejestrowania odbiorników RTV – nie oznacza to jednak, że ważność straciły obowiązujące rejestracje RTV. Została tylko zamieniona forma płatności. W Internecie[gdzie?] można natrafić na wiele sprzecznych informacji, w których rzekomo Poczta Polska nie jest w stanie się z tego obowiązku wywiązać i odstępuje od sprawy[13][11], jednak są to fałszywe informacje[według kogo?][potrzebny przypis]. Poczta Polska S.A. posiada duplikaty (komputerowe wydruki) wygenerowanych zawiadomień, które zostały wysłane w 2008 roku do wszystkich posiadaczy zarejestrowanych odbiorników RTV. Prawidłowość powyższego postępowania została potwierdzona wyrokami sądów, jak również wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 roku, sygn. akt K 24/08, w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł o zgodności z Konstytucją przepisów art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych[14].

W 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny ogłosił wyrok, według którego obowiązek opłacenia abonamentu RTV dotyczy również użytkowników komputerów, tabletów i telefonów, którzy wykorzystują te urządzenia do odbioru radia i telewizji[15]

W przeprowadzonym w 2012 roku badaniu 73% ankietowanych Polaków wypowiedziało się za zniesieniem abonamentu[16]. W badaniu z 2023 roku liczba ta wzrosła aż do 80 procent[17].

Krytycznie o abonamencie RTV wypowiedział się również Rzecznik Praw Obywatelskich, Marcin Wiącek, wysyłając apelacje do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Prezesa Rady Ministrów w sprawie reformy[18][19].

W 2024 roku rozpoczęto prace nad wprowadzeniem nowej ustawy medialnej, która ma znieść abonament RTV i zastąpić ją obowiązkową opłatą powiązaną z podatkiem dochodowym. Zmiany mają być wprowadzone do końca 2025[20][21][22].

Wielka Brytania

[edytuj | edytuj kod]

W Wielkiej Brytanii abonament radiowy został zniesiony w lutym 1971. Mimo to, w ramach licencji telewizyjnej, pokrywane są koszty kilku stacji radiowych: sieć BBC, radia regionalne i lokalne, oraz koszty odbioru krajowego programu BBC poza granicami Wielkiej Brytanii[23].

Wysokość opłaty abonamentowej za posiadanie kolorowego odbiornika TV wynosi £145,50 rocznie, a czarno-białego – £49. TV można też odbierać lub nagrywać na innym sprzęcie, np. laptopie czy telefonie komórkowym, i wówczas obowiązuje taka sama opłata. Użytkownik, który posiada taki sprzęt, ale nie odbiera ani nie nagrywa programów TV, powinien zgłosić tę sytuację do urzędu TV Licensing. Urząd może dokonywać wyrywkowych kontroli takich użytkowników. Kara za brak licencji w razie stwierdzenia jej wymagalności wynosi do £1000[24].

Osoby ze znacznymi wadami wzroku oraz niewidome są uprawnione do 50% zniżki w opłacie licencyjnej[25].

Osoby powyżej 75 lat są zwolnione z opłaty licencyjnej. Otrzymują licencję bezpłatną, nawet jeśli mieszkają z młodszymi domownikami. Osoby w wieku 74 lat mogą aplikować o tymczasową licencję, tańszą, ważną do dnia ich 75. urodzin, kiedy to zostaną całkowicie zwolnieni z opłaty[26].

Jedna licencja obejmuje oglądanie i nagrywanie TV w jednym miejscu, np. w domu. W razie oglądania lub nagrywania programów TV także w innych miejscach, np. samochodzie lub w pracy, na te miejsca potrzebne są dodatkowe licencje[24].

USA

[edytuj | edytuj kod]

W Stanach Zjednoczonych Ameryki nie ma ustawowego abonamentu radiowo-telewizyjnego oraz ustawowych opłat. Odpowiednikiem publicznego radia jest Voice of America (Głos Ameryki), a publicznej telewizji Public Broadcasting Service[27][28][29].

Czechy

[edytuj | edytuj kod]

W Czechach abonament radiowo-telewizyjny płacą odbiorcy energii elektrycznej. Przepisy czeskie zobowiązują przedsiębiorstwo energetyczne, na żądanie wyrażone przez radio i telewizję publiczną, do poinformowania o przyłączonych odbiorcach energii elektrycznej. Przedsiębiorstwo energetyczne nie zajmuje się jednak pobieraniem abonamentu RTV, ani też zaległych należności z tego tytułu[30].

Finlandia

[edytuj | edytuj kod]

W Finlandii wprowadzono powszechny podatek progresywny. Wysokość opłaty dla gospodarstwa domowego wynosi od 50 do 140 Euro – zależnie od dochodów. Dla firm przewidziano wyższe kwoty[31].

Francja

[edytuj | edytuj kod]

We Francji najważniejszym źródłem dochodów mediów publicznych jest corocznie rewaloryzowany i powszechny abonament radiowo-telewizyjny, zwany również opłatą audiowizualną. Oprócz tego istnieje jeszcze podatek audiowizualny w wysokości 1,5% lub 3% od wpływów z reklam pochodzących od największych nadawców komercyjnych oraz podatek od obrotów operatorów telekomunikacyjnych w wysokości 0,9%[32].

Niemcy

[edytuj | edytuj kod]

W Niemczech na każde mieszkanie przypada jednolita opłata radiowo-telewizyjna w wysokości 18,36 Euro – niezależnie od liczby znajdujących się w nim odbiorników. Obowiązuje ona również, gdy w mieszkaniu nie znajduje się żaden odbiornik[33].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Abonament RTV. [w:] Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji [on-line]. [dostęp 2025-07-23].
  2. ↑ Television in Luxembourg.
  3. ↑ RTL – Home [online], www.rtl.lu [dostęp 2019-04-13] (luks.).
  4. ↑ Ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 1993 r. Nr 7, poz. 34).
  5. ↑ a b Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1585).
  6. ↑ Julia Panicz: Ilu Polaków płaci abonament RTV? Ujawnili najnowsze dane. Wiadomości Gazeta.pl, 2025-04-07. [dostęp 2025-04-29]. (pol.).
  7. ↑ Zbigniew Bartuś: Potwornie bolesne skutki niepłacenia abonamentu RTV. Dziennik Polski, 22 lutego 2013. [dostęp 2013-02-23].
  8. ↑ bezprawnik.pl: Poczta Polska przysłała upomnienie ws. abonamentu RTV? Bezprawnie. Bezprawnik. [dostęp 2016-04-22].
  9. ↑ Adrian Gąbka: Prawnicy o abonamencie RTV: Nie ma obowiązku dopuszczenia do kontroli samochodu lub domu. wirtualnemedia.pl, 2022-10-07. [dostęp 2025-04-29]. (pol.).
  10. ↑ § 5 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) (uznane za uchylone).
  11. ↑ a b Anna Rymsza: Abonament RTV – płacić czy nie? Przepisy są niejasne. Dobreprogramy.pl. [dostęp 2014-01-09].
  12. ↑ Sylwia Czubkowska: Abonament RTV: RPO daje nadzieję ściganym abonentom. Gazeta Prawna. [dostęp 2014-01-09].
  13. ↑ Sławomir Cichy: Abonamentu RTV nie trzeba płacić? Jest na to sposób., Dziennik Zachodni, 2014-03-26.
  14. ↑ Abonament RTV: Poczta Polska może karać za uchylanie się od rejestracji i opłat. Dziennik Internautów. [dostęp 2016-02-29].
  15. ↑ mp/dap: Abonament rtv nie tylko za telewizor i radio. Precedensowy wyrok, Poczta Polska komentuje. tvn24.pl, 2024-01-26. [dostęp 2025-04-29]. (pol.).
  16. ↑ Polacy za zniesieniem abonamentu. Kalkulator Polityczny, 2012.
  17. ↑ Jakub Szczepański, Magdalena Raducha: Sondaż: 80 proc. Polaków chce zniesienia abonamentu RTV. Interia Wydarzenia, 2023-04-14. [dostęp 2025-04-29]. (pol.).
  18. ↑ Łukasz Starzewski: RPO: problemy abonamentu rtv - wciąż nierozwiązane. Odpowiedź MKiDN. Biuletyn Informacji Publicznej RPO, 2024-02-13. [dostęp 2025-04-29]. (pol.).
  19. ↑ Krzysztof Michałowski, Łukasz Starzewski: Nierozwiązane systemowe problemy abonamentu RTV - konieczne pilne zmiany. RPO pisze do premiera. Odpowiedzi MKiDN oraz MAP. Biuletyn Informacji Publicznej RPO, 2022-10-27. [dostęp 2025-04-29]. (pol.).
  20. ↑ Paweł Sikora: Abonament RTV do likwidacji? Jest decyzja w sprawie opłat za 2025 r.. Dziennik Gazeta Prawna, 2024-09-05. [dostęp 2025-04-29]. (pol.).
  21. ↑ Maja Retman: Nowa, przymusowa i wysoka opłata zamiast abonamentu RTV. Zapłaci prawie każdy Polak. Na ile nas skasują?. infor.pl, 2024-10-10. [dostęp 2025-04-29].
  22. ↑ Sebastian Tałach: Abonament RTV trzeba płacić nawet bez telewizora? Nadchodzą duże zmiany. Interia Biznes, 2025-02-26. [dostęp 2025-04-29]. (pol.).
  23. ↑ 1970s – The history of the UK radio license. Radio Licensing. [dostęp 2012-01-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-10-22)]. (ang.).
  24. ↑ a b Why you need a TV Licence. TV Licensing. [dostęp 2012-01-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-01-08)]. (ang.).
  25. ↑ Half price licence for the blind or severly sight impaired. TV Licensing. [dostęp 2012-01-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-05-30)]. (ang.).
  26. ↑ Free licence for the over 75s. TV Licensing. [dostęp 2012-01-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-05-30)]. (ang.).
  27. ↑ Jacek Łuczak, Piotr Andrzejewski. Abonament, czyli haracz. „Wprost”. [dostęp 2013-02-23]. 
  28. ↑ PBS: Public Broadcasting Service.
  29. ↑ VOA – Voice of America English News – VOA News.
  30. ↑ Opłacanie abonamentu RTV w Czechach. [dostęp 2017-05-02].
  31. ↑ Jak z abonamentem rtv radzą sobie kraje UE?. [dostęp 2017-05-02].
  32. ↑ Jak się płaci abonament RTV w państwach Unii Europejskiej. [dostęp 2017-05-02].
  33. ↑ Opłata radiowo-telewizyjna w Niemczech – kto musi ją płacić, a kto może zostać z niej zwolniony?. [dostęp 2017-05-02].
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Abonament_radiowo-telewizyjny&oldid=79451199”