Aborcja w Irlandii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Aborcja w Irlandii – ogół prawodawstwa dotyczący aborcji w Irlandii.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1861 r. nastąpiła penalizacja aborcji na mocy Offences Against the Person Act[1], za dokonanie aborcji zagrożone karą dożywotniego więzienia[2]. Równocześnie do 1978 r. w Irlandii antykoncepcja była nielegalna, po tej dacie środki antykoncepcyjne sprzedawano jedynie na receptę i tylko małżeństwom[2]. W 1983 roku przyjęto w Irlandii na drodze referendum tzw. ósmą poprawkę do konstytucji, która uznaje prawo nienarodzonego do życia[3], co miało podnieść rangę zakazu aborcji i utrudnić jego zniesienie w przyszłości, a także by zapobiec przerywaniu ciąży w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia matki[2]. Jednocześnie podtrzymano przepisy, zgodnie z którymi każda kobieta, która dokonuje aborcji i każdy, kto pomaga jej w tej czynności, poza przypadkami określonymi w konstytucji, podlega karze[3].

W 1991 r. Irlandia podpisała traktat z Maastricht, zastrzegając sobie prawo do zachowania dotychczasowych regulacji w kwestii aborcji. W latach 1992 i 1997 r. Sąd Najwyższy dwukrotnie uznawał prawo zgwałconych nastolatek do legalnego przerwania ciąży wobec ryzyka popełnienia przez nie samobójstwa[1].

Od początku lat 1990. istnieje w Irlandii ruch na rzecz walki o prawa reprodukcyjne kobiet, dążący do całkowitego uchylenia poprawki z 1983 r. poprzez referendum. Jedną z największych organizacji jest ruch Repeal The 8th. W kraju popularne są wyjazdy zagraniczne w celu przeprowadzenia aborcji (szacunkowo ponad 10 dziennie w 2014 r.) oraz nielegalny wwóz środków poronnych (1017 szt. skonfiskowanych w 2014 r.)[3]. W 2010 r. w Irlandii współczynnik przeprowadzonych aborcji wynosił 4,5 na 1.000 kobiet w wieku 15–44[4].

W 2002 r. w referendum odrzucono propozycję partii Fianna Fáil, by zalegalizować aborcję w przypadku zagrożenia życia matki, przy jednoczesnym nieuznaniu ryzyka samobójstwa za przesłankę do dokonania aborcji[1].

W 2012 roku w szpitalu w Galway zmarła obywatelka Indii (śmierć Savity Halappanavar), której odmówiono aborcji, gdy roniła. Śmierć kobiety stała się początkiem debaty o konieczności zmian w prawie, w efekcie w 2013 r. nastąpiła liberalizacja prawodawstwa i dopuszczenie przerywania ciąży w sytuacji zagrożenia życia matki[3]. Nastąpiło także obniżenie wymiaru możliwej kary z dożywotniego więzienia do kary więzienia do lat 14[2].

Referendum w 2018[edytuj | edytuj kod]

W styczniu 2018 r. premier Irlandii Leo Varadkar zapowiedział przeprowadzenie referendum w sprawie liberalizacji prawa aborcyjnego[3], które odbyło się 25 maja tego samego roku[5], polegającej na uchyleniu ósmej poprawki do konstytucji, a następnie podjęcie prac nad ustawą legalizującą przerywanie ciąży do 12. tygodnia[2].

W marcu 2018 roku Sąd Najwyższy orzekając wyrok w sprawie deportacji nienarodzonego dziecka argumentował, że jedynym prawem nienarodzonego życia jest prawo do narodzin, a wszystkie inne konstytucyjne prawa, w tym prawo do opieki i towarzystwa rodzica, wchodzą w życie dopiero po urodzeniu. Tym samym sąd uchylił ustalenia wcześniejszej instacji innego sądu w odniesieniu do szerszych kwestii dotyczących dzieci nienarodzonych. Stwierdzono, że nienarodzone dzieci nie posiadają chronionych konstytucyjnie praw, innych niż wyraźnie określonych w ósmej poprawce[6].

W przeprowadzonym referendum przy frekwencji wynoszącej 64%, za liberalizacją przepisów opowiedziało się 66,4% osób, przeciw było 33,6%[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c 1861-2017: the divisive history of abortion - Independent.ie, „Independent.ie” [dostęp 2018-02-03] (ang.).
  2. a b c d e Tomasz Borejza, Bastion katolicyzmu blisko aborcji, „Przegląd”, 5 lutego 2018 [dostęp 2018-02-13] (pol.).
  3. a b c d e Referendum w sprawie liberalizacji aborcji już w maju. Premier Irlandii: obecne prawo jest zbyt restrykcyjne (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2018-01-30. [dostęp 2018-01-31].
  4. World Abortion Policies 2013. United Nations, 2013. [dostęp 2014-03-03].
  5. Sarah Bardon, Simon Carswell, Abortion referendum to take place on May 25th, irishtimes.com, 29 marca 2018 (ang.).
  6. Orla O'Donnell, Unborn does not have inherent constitutional rights outside right to life, rte.ie, 7 marca 2018 (ang.).
  7. Maciej Czarnecki, Bezapelacyjne zwycięstwo zwolenników zniesienia zakazu aborcji pokazuje, jak zmienia się Irlandia, wyborcza.pl, 26 maja 2018 [dostęp 2018-05-29].