Abraha (król)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Abraha
ilustracja
Pojedynek Abrahy z Arjatem,
opracowanie Balamiego kroniki At-Tabarirgo,
miniatura z XIV w.
Okres panowania od 535
do 565
Poprzednik Simjafa Aszwa
Następca

Abraha także Abraha al-Aszram (arab. أبرهة الأشرم) (zm. kilka lat przed 570[1]) – dowódca armii aksumickiej, w połowie VI w. obalił władcę Himjarytów – Simjafę Aszwę, osadzonego na tronie przez króla Aksum Kaleba, i ogłosił się królem Himjarytów. Panował prawdopodobnie przez około trzydzieści lat od 535 do 565 roku.

Według tradycji islamskiej, Abraha zamierzał zniszczyć Al-Kabę, lecz jego armia została w cudowny sposób zatrzymana zanim doszła do Mekki.

Życiorys[edytuj]

Według legendy, Abraha został wysłany przez króla Aksum Kaleba na czele 100 tys. żołnierzy, by pomścić śmierć chrześcijańskich męczenników z Nadżranu, którzy zginęli w 523 roku z rąk armii Zu Nuwasa po odmowie konwersji na judaizm[2]. Armia Zu Nuwasa została pokonana, a on sam zginął przy próbie powstrzymania lądowania wojsk najeźdźcy[3]. Data klęski Himjarytów nie jest jednoznacznie określona – pomiędzy okresem po święcie Zesłania Ducha Świętego w 525 roku a przed wrześniem 531 roku[3].

Śmierć Zu Nuwasa położyła kres niepodległości królestwa Himjarytów, które przetrwało kolejne 50 lat pod panowaniem Aksumitów[3]. Na tronie Himjarytów Kaleb osadził Simjafę Aszwę, który panował krótko i został obalony przez Abrahę[3]. Król Aksum próbował usunąć Abrahę z tronu, nasyłając na niego swojego generała – Abraha pokonał go jednak w pojedynku i utrzymał władzę[2].

Abraha rządził przy wsparciu swojej armii, akceptując jednak himjaryckie tradycje polityczne i kulturowe[1]. Jedyne zmiany jakie wprowadził dotyczyły polityki spraw zagranicznych oraz religii[1].

Główne źródła historyczne o panowaniu Abrahy to teksty sześciu inskrypcji, z których cztery zostały sporządzone przez samego władcę[1].

  • Pierwsza inskrypcja traktuje o rebelii Kindytów i remoncie tamy Maribu, która została przerwana w 547/548 roku[1]. Abraha zarządził prace reparacyjne i sam udał się do Maribu, gdzie konsekrowano kościół[1]. Jesienią 547 roku Abraha zorganizował również spotkanie dyplomatów z regionu, na które przybyli przedstawiciele dwóch suzerenów – ambasadorowie Rzymu i etiopskiego nygusa, misja dyplomatyczna króla Persji oraz wysłannicy książąt arabskich – wasali Persji i Bizancjum[1]. Cel tego spotkania nie jest znany, możliwe, że omawiano wówczas podział wpływów po zakończeniu wojny między Persja a Bizancjum[1].
  • Druga inskrypcja autorstwa Abrahy pochodzi z 552 roku (ang. Murayghan 1 = Ry 506) i dotyczy operacji wojskowych w środkowej Arabii oraz zwycięstwa Abrahy nad konfederacją plemion arabskich koło Halibān[1]. Pierwsze interpretacje inskrypcji widziały w opisie raport z dwóch operacji – jednej w zachodniej Arabii oraz osobistej wyprawy Abrahy do Arabii środkowej[1]. Według tradycji islamskiej, kampania Abrahy miała być zorganizowana w odwecie albo za zbezczeszczenie kościoła wzniesionego przez Abrahę w Sanie albo za napaść na wnuka Abrahy w Nadżranie i złupienie tamtejszego kościoła[1]. Abraha stanął na czele armii złożonej z Abisyńczyków, Himjarytów i Arabów i wyruszył na Mekkę z zamiarem zniszczenia Al-Kaby[1]. W pierwszej linii armii Abrahy nacierały słonie, które miały w cudowny sposób zatrzymać się przed Mekką i odmówić dalszego marszu[1]. Stąd mowa o „armii Słoni” lub „bitwie Słoni” w tradycji islamskiej[1]. Wojska Abrahy miały być ponadto zbombardowane twardymi kulami z gliny przez ptaki[1]. Inna tradycja mówi o epidemii wyniszczającej choroby zakaźnej[1]. Historia zwycięstwa nad armią Abrahy legła u podstawy dominacji Kurajszytów w zachodniej Arabii[1]. O bitwie Słoni traktuje rozdział 105 Koranu[1][4]. Odkrycie kolejnej inskrypcji w 2009 roku (ang. Murayghan 3) i dalsze badania pozwoliły na odrzucenie hipotezy o opisie dwóch niezależnych operacji[1]. „Bitwa Słoni” datowana jest między rokiem 555 a 565 – pod koniec panowania Abrahy[1].
  • Trzecia inskrypcja (ang. Murayghan 3) traktuje o zwycięstwie Abrahy nad plemionami północnej Arabii, co potwierdza tradycja islamska[1].

Okres panowania Abrahy nie jest jednoznacznie określony[1]. Abraha władał królestwem prawdopodobnie przez około trzydzieści lat od 535 do 565 roku[1]. Lata potwierdzone przez odnalezione inskrypcje to 547–558[1]. Abraha zmarł najprawdopodobniej kilka lat przed rokiem 570[1], a po jego śmierci władzę sprawowali jego synowie do 575 roku, kiedy to Persowie zajęli Arabię Południową[5][6].

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y Scott Fitzgerald Johnson, The Oxford Handbook of Late Antiquity, OUP USA, 1 listopada 2012, s. 282–288, ISBN 9780195336931 [dostęp 2016-10-07] (ang.).
  2. a b Steven C. Caton: Yemen. ABC-CLIO, 2013, s. 46, seria: Middle East in focus. ISBN 9781598849288. [dostęp 2017-03-18]. (ang.)
  3. a b c d Scott Fitzgerald Johnson, The Oxford Handbook of Late Antiquity, OUP USA, 1 listopada 2012, s. 282–284, ISBN 9780195336931 [dostęp 2016-10-07] (ang.).
  4. Koran: rozdział 105 (pol.). W: Alislam.org [on-line]. [dostęp 2017-03-19].
  5. Norbert Nebes: The Martyrs of Najran and the End of the Himyar: On the Political History of South Arabia in the Early Sixth Century. W: Angelika Neuwirth, Nicolai Sinai, Michael Marx: The Qu’ran in Context: Historical and Literary Investigations Into the Qur’anic Milieu. BRILL, 2010, s. 26–59. ISBN 9789004176881. [dostęp 2017-03-18]. (ang.)
  6. Himyar: people, „Encyclopedia Britannica” [dostęp 2016-10-07] (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj]