Acetylocysteina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Acetylocysteina
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C5H9NO3S
Masa molowa 163,19 g/mol
Wygląd biały lub prawie biały krystaliczny proszek lub bezbarwne kryształy[1]
Identyfikacja
Numer CAS 616-91-1
128645-11-4 (sól cynkowa)
18829-79-3 (chlorowodorek)
19542-74-6 (sól sodowa)
26117-28-2 (D-izomer)
50807-78-8 (sól amonowa)
63664-54-0 (sól disodowa)
7218-04-4 (racemat)
PubChem 12035[2]
DrugBank DB06151[3]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC R05CB01, S01XA08, V03AB23
Stosowanie w ciąży kategoria B

Acetylocysteina (łac. acetylcysteinum) – organiczny związek chemiczny, N-acetylowa pochodna L-cysteiny o działaniu mukolitycznym. Stosowana także w postaci soli sodowej.

Mechanizm działania[edytuj | edytuj kod]

Zmniejszają lepkość wydzieliny poprzez rozrywanie wiązań disiarczkowych w polipeptydach śluzu, z utworzeniem produktów o zwiększonej hydrofilowości[6]. Usprawnia również czynność nabłonka oddechowego odpowiedzialnego za usuwanie nadmiaru wydzieliny w drogach oddechowych[potrzebny przypis].

Wskazania[edytuj | edytuj kod]

Ostre i przewlekłe zapalenie oskrzeli i mukowiscydoza. Jest też stosowana jako antidotum w przypadku zatruć paracetamolem, inaktywuje jego toksyczne metabolity (głównie N-acetylo-p-benzochinoiminę) i utrzymuje prawidłowy poziom glutationu w wątrobie[6]. W niektórych badaniach wykazano, że podawanie acetylocysteiny zmniejsza ryzyko nefropatii wywołanej środkami kontrastowymi[7], jednakże wyniki innych badań podają to w wątpliwość[8][9].

Działania niepożądane[edytuj | edytuj kod]

Nieprzyjemny smak w ustach po inhalacji, podrażnienie błon śluzowych nosa i gardła.

Po zastosowaniu niewłaściwych dawek leku: rzadko może dojść do skurczu oskrzeli (szczególnie u chorych na dychawicę oskrzelową), nudności, wymioty, gorączka, dreszcze, wodnisty wyciek z nosa.

Preparaty[edytuj | edytuj kod]

Dostępna w formie tabletek, tabletek musujących, granulatu lub proszku do przygotowania roztworu oraz roztworu. Preparaty dostępne w Polsce w 2019 r.: ACC, Acetylcysteine (Rp), Fluimucil, Muccosinal, Mufluil, Nacecis i Tussicom (Rp)[10].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Farmakopea Polska IX, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2011, s. 4574, ISBN 978-83-88157-77-6.
  2. Acetylocysteina (CID: 12035) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  3. a b Acetylocysteina (DB06151) – informacje o substancji aktywnej (ang.). DrugBank.
  4. CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, s. 3-6, ISBN 978-1-4987-5429-3.
  5. Acetylocysteina (nr PHR1098) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Stanów Zjednoczonych (ze względu na zmianę sposobu wywołania karty charakterystyki, aby pobrać kartę dla obszaru USA, na stronie produktu należy zmienić lokalizację na "United States" i ponownie pobrać kartę). [dostęp 2018-07-30].
  6. a b Acetylocysteina (acetylcysteine). Opis substancji. Medycyna praktyczna dla lekarzy. [dostęp 2019-10-31].
  7. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Jan Sochman, Barbora Krizova, Prevention of contrast agent-induced renal impairment in patients with chronic renal insufficiency and heart disease by high-dose intravenous N-acetylcysteine: a pilot-ministudy, „Kardiologia Polska”, 6 (64), 2006, s. 559–564, PMID16810570 [dostęp 2019-10-31].
  8. Publikacja w płatnym dostępie – wymagana płatna rejestracja lub wykupienie subskrypcji Miner SE. i inni, N-Acetylcysteine reduces contrast-associated nephropathy but not clinical events during long-term follow-up, „American Heart Journal”, 4 (148), 2004, s. 690–695, DOI10.1016/j.ahj.2004.05.015, PMID15459602.
  9. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać U. Hoffmann i inni, The value of N-acetylcysteine in the prevention of radiocontrast agent-induced nephropathy seems questionable, „Journal of the American Society of Nephrology”, 2 (15), 2004, s. 407–410, DOI10.1097/01.ASN.0000106780.14856.55, PMID14747387.
  10. Preparaty zawierające: acetylocysteina (acetylcysteine), Medycyna praktyczna dla lekarzy [dostęp 2019-10-31].

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.