Ad celebres rex cęlice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ad celebres rex cęlice[a]średniowieczna sekwencja w języku łacińskim, zapisana w Kodeksie Matyldy, podarowanym prawdopodobnie Mieszkowi II około 1025–1028 przez księżnę lotaryńską Matyldę[1][b].

Sekwencja została zapisana na pierwszych kartach kodeksu (f. 1v–2r)[2], zaś na lewym marginesie obok tekstu sporządzono zapis nutowy neumami[1]. Tekst i zapis muzyczny pochodzą prawdopodobnie ze skryptorium benedyktyńskiego klasztoru w St. Gallen, aczkolwiek charakter pisma różni się od zapisu całego kodeksu[1]. Kodeks Matyldy przechowywany jest obecnie w Universitätsbibliothek Düsseldorf jako depozyt miasta Düsseldorf[2].

Sekwencja Ad celebres rex cęlice jest najstarszym znanym zapisem tekstowo-nutowym, jaki znalazł się na terenie Polski, a tym samym prawdopodobnie najstarszą poświadczoną pieśnią liturgiczną wykonywaną w Polsce[1][b]. Sekwencja znana była już wcześniej w innych krajach i zapisywana w różnych redakcjach od X wieku[1].

Utwór składa się z 32 wersów o nieregularnej budowie[1]. Przeznaczony był na święto Archanioła Michała[1]. Stanowi modlitwę chwalącą Chrystusa, nawiązuje też do Boga Ojca i Trójcy Świętej[1]. Główne treści wiążą się z chrześcijańską angelologią, a zwłaszcza z nauką o aniołach Pseudo-Dionizego[1]. W sekwencji wymienionych jest 9 chórów anielskich. Osobno wspomniani zostali archaniołowie: Michał, Gabriel i Rafał[1].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W średniowiecznej łacinie literę „ę” („e caudata”) stosowano do oznaczania „æ”.
  2. a b Niektórzy badacze zauważają, że nie wiadomo jednak, czy Kodeks Matyldy faktycznie dotarł na teren Polski (Michałowski 2002, s. 226).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j Michałowska 2011 ↓, s. 7.
  2. a b Michałowska 2011 ↓, s. 436.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Teresa Michałowska: Literatura polskiego średniowiecza. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011. ISBN 978-83-01-16675-5.
  • Roman Michałowski. „Kodeks Matyldy : księga obrzędów z kartami dedykacyjnymi”, oprac. i edycja Brygida Kürbis z zespołem: Bogdan Bolz, Bogusław Nadolski, Danuta Zydorek, Kraków 2000 : [rezencja]. „Studia Żródłoznawcze”. 40, s. 225–228, 2002.