Adam Łysakowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Adam Łysakowski
Data i miejsce urodzenia 18 grudnia 1895
Stanisławów
Data i miejsce śmierci 30 września 1952
Warszawa
Zawód bibliolog, bibliotekarz
Miejsce zamieszkania Wilno Warszawa Łódź
Alma Mater Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie
Rodzice Józef Łysakowski (inżynier kolejnictwa) i Zofia z Dylewskich
Małżeństwo 1) Anna Enlicher
2) Helena z Matejków (1896-1969)
Dzieci Janina
Grób bibliotekarzy Adama i Heleny Łysakowskich na cmentarzu reformowanym przy ul. Żytniej w Warszawie

Adam Gracjan Łysakowski (18 grudnia 1895 w Stanisławowie, obecnie Iwano-Frankiwsk, Ukraina, zm. 30 września 1952 w Warszawie) – polski bibliotekarz, bibliotekoznawca, twórca zasad katalogu przedmiotowego w Polsce, wykładowca uniwersytetów, dyrektor bibliotek naukowych, dyrektor Państwowego Instytutu Książki oraz Instytutu Bibliograficznego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukończył gimnazjum klasyczne w Kołomyi i klasę skrzypiec średniej szkoły muzycznej. W 1913 rozpoczął studia uniwersyteckie w zakresie filozofii, polonistyki i germanistyki na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie.

W 1915 powołany do armii austriackiej, ranny na froncie włoskim w nogę i rękę. Od listopada 1918 do 1925 w Wojsku Polskim: kierownik oddziału bibliotecznego i zastępca szefa w Zarządzie Archiwalnym Dowództwa Okręgu Generalnego Lwowskiego, kierownik Biblioteki Wojskowej Dowództwa Okręgu Korpusu nr VI we Lwowie; w 1919 awansowany na stopień kapitana.

W latach 1919-21 kontynuował przerwane studia na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. W 1926 obronił pracę doktorską pt. Uczucie jako podstawa oceny wartości (promotor prof. Kazimierz Twardowski).

1 lipca 1925 r. został bibliotekarzem w Uniwersyteckiej Bibliotece Publicznej w Wilnie, a następnie kierownikiem Działu Książek. Od 1930 do grudnia 1939 dyrektor biblioteki uniwersyteckiej w Wilnie. W 1928 opublikował pracę Katalog przedmiotowy. Teoria.

W latach 1926-39 był sekretarzem Związku Bibliotekarzy Polskich, w 1930-39 prezesem Koła Wileńskiego Związku, W okresie 1938-49 przewodniczący Rady Związku Bibliotekarzy i Archiwistów Polskich.

W latach międzywojennych był kuratorem Synodu Ewangelicko-Reformowanego w Wilnie i kierownikiem biblioteki Synodu.

Od grudnia 1940 do maja 1941 pracował w Bibliotece Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie. W 1943 był więziony jako zakładnik. Od stycznia 1944 przebywał w Warszawie i pracował w bibliotekach: Narodowej i Uniwersyteckiej; brał udział w ratowaniu warszawskich zbiorów bibliotecznych po powstaniu warszawskim.

W 1945 pracował w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie, a następnie, do lipca 1946 był kierownikiem referatu bibliotek w Ministerstwie Oświaty. W 1946 opublikował pracę Katalog przedmiotowy. Podręcznik, napisaną jeszcze przed wojną, stanowiącą instrukcję katalogowania przedmiotowego (przez pół wieku podstawa opracowywanych w kraju katalogów przedmiotowych).

W latach 1946-49 był organizatorem i dyrektorem Państwowego Instytutu Książki w Łodzi; w latach 1946-48 kierował Biblioteką Uniwersytetu Łódzkiego, w roku akad. 1945/46 prowadził wykłady z bibliotekarstwa na Uniwersytecie Łódzkim. W 1948 uzyskał na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Łódzkiego stopień doktora habilitowanego w zakresie bibliologii (kolokwium habilitacyjne 28 maja 1948) na podstawie prac: Katalog przedmiotowy. Teoria z 1928 oraz Katalog przedmiotowy. Podręcznik z 1946[1].

W 1949 przeszedł na stanowisko dyrektora Instytutu Bibliograficznego Biblioteki Narodowej w Warszawie. Uczestniczył w zorganizowaniu Komisji Bibliograficznej Polskiego Komitetu Normalizacyjnego. W roku akad. 1951/52 prowadził wykłady z bibliografii na Uniwersytecie Warszawskim.

Dwukrotnie żonaty: z Anną Enlicher miał córkę Janinę, zamordowaną we Lwowie przez gestapo; a od 1930 z Heleną z Matejków (1896-1969), bibliotekarką, literatką i publicystką.

Pochowany na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie przy ul. Żytniej.

Od 1983 Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich przyznaje Nagrodę Naukową SBP im. Adama Łysakowskiego dla autorów prac badawczych o dużym znaczeniu dla rozwoju teorii i praktyki bibliotekarstwa i informacji naukowej[2].

Najważniejsze prace[edytuj | edytuj kod]

  • Określenie bibliografii: przedmiot, metody i zadania na tle nauki o książce. Warszawa: Biblioteka Narodowa, 1950 (wznowienie Warszawa: Biblioteka Narodowa, 1995).
  • Katalog przedmiotowy. Cz. 1, Teoria. Wilno: Tow. Przyjaciół Uniw. Biblioteki Publ., 1928 (wyd. 2 Warszawa: SBP, 2002 ​ISBN 83-87629-93-6​).
  • Katalog przedmiotowy: podręcznik. Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, 1946.
  • Mój pamiętnik 1911-1919: fragmenty. Warszawa: SBP, 2002. ​ISBN 978-83-87629-95-3
  • redaktor "Biuletynu Instytutu Bibliograficznego".
  • redaktor "Biuletynu Państwowego Instytutu Książki".

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. J. Kita, S.Pytlas, Uniwersytet Łódzki w latach 1945-1995. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 1996, s.172
  2. Nagroda Naukowa SBP - Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich - Ogólnopolski portal bibliotekarski [dostęp 2017-01-05].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • A. Uljasz, Adam Łysakowski (1895 - 1952). Bibliotekarz, bibliolog i działacz ewangelicki. "Jednota" 2009 nr 5/6 wersja elektroniczna
  • Adam Łysakowski - bibliotekarz, bibliograf, bibliolog: materiały z sesji jubileuszowej. Warszawa 10 września 2002, Lidia Paluszkiewicz-Horubała (red.), Warszawa: BN, 2003, ISBN 83-7009-465-1, OCLC 830518754.
  • Polski słownik biograficzny tom XVIII, Wrocław, 1973, s. 598 (autor biogramu M. Ambros).
  • H. Hleb-Koszańska, Adam Łysakowski. Życie i działalność. „Przegląd Biblioteczny” 1971 nr 1-4, s. 5.
  • M. Ambros, Bibliografia prac Adama Łysakowskiego i piśmiennictwa o nim. „Przegląd Biblioteczny” 1971 nr 1-4, s. 60-70.
  • Słownik pracowników książki polskiej. Warszawa- Łódź: PWN, 1972, s. 546-547 (autor biogramu: Michał Amros).