Adam Celiński
| Data i miejsce urodzenia |
grudzień 1809 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
8 grudnia 1837 |
| Przyczyna śmierci |
choroba płuc |
| Miejsce spoczynku | |
| Zawód, zajęcie |
powstaniec listopadowy, poeta |
| Edukacja |
Adam Celiński (ur. w grudniu 1809 w Płomnicy w pobliżu Włodawy, zm. 8 grudnia 1837 w Montpellier) – polski poeta, powstaniec listopadowy.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Pochodził z rodziny drobnoszlacheckiej. Jego ojciec był właścicielem małej wioski. Kształcił się w Brześciu nad Bugiem oraz w Liceum Krzemienieckim pod kierunkiem Józefa Korzeniowskiego. W 1829 rozpoczął studia na Wydziale Prawa i Administracji Królewskiego Uniwersytetu Warszawskiego[1].
Po wybuchu powstania listopadowego wstąpił do akademickiej gwardii honorowej (1 grudnia 1830). Otrzymał stopień oficera. 22 stycznia 1831 jako członek Towarzystwa Braci Polaków Zjednoczonych podpisał adres do Sejmu o przystąpieniu ziem wschodnich do powstania. Został też członkiem Towarzystwa Patriotycznego. W ramach tej organizacji wykonał kilka niebezpiecznych misji na Wołyniu. Pracował też w ludwisarni warszawskiej. W stopniu podporucznika służył w: strzelcach celnych Grothusa, Legii Litewsko-Wołyńskiej czy 4 pułku piechoty liniowej. W Płocku odłączył się od 4 pułku. Przedostał się do Galicji. Przebywał w Krakowie i we Lwowie, prowadząc życie lekkomyślne[1].
Ostatecznie zdecydował się na emigrację. Przybył najpierw do Szwajcarii, a w październiku 1833 do Francji. W Paryżu w latach 1834–1835 studiował w Szkole Sztabu. Było to możliwe dzięki wsparciu finansowemu otrzymanemu od Towarzystwa Naukowej Pomocy. Uzależnienie od kart doprowadziło go do nędzy. Jednak dzięki pomocy Bogdana Jańskiego wyszedł na prostą i stał się jednym z najżarliwszych działaczy odrodzenia moralnego na emigracji. Ze względu na niedostatek piechotą obchodził rozrzucone po Francji grupy emigracyjne (m.in. Orlean, Agen, Bordeaux, Tuluza), oddziałując na nie słowem i przykładem. Osiadł w Lunel[1].
Współpracował z „Kroniką Emigracji Polskiej”. Był utalentowanym poetą. Jego wiersze próbował wydać Józef Zaleski. Część jego wierszy ukazała się w druku w 1854 i 1855[1] oraz w 1960[2]. Większość jednak pozostała w rękopisie. Tworzył utwory religijne („Hymny”) i patriotyczne (oparte na wspomnieniach z powstania listopadowego oraz wątkach historycznych Kościuszki i Napoleona). Najobszerniejszym poematem był trzyczęściowy „Śpiew łabędzia”, splatający wątki autobiograficzne i wizyjno-patriotyczne. Jego twórczość zawierała także pierwiastek wieszczy. Inspirował się Byronem i Mickiewiczem[1].
Zmarł na chorobę płuc w szpitalu w Montpellier. Początkowo pochowany w Montepllier, następnie jego zwłoki przeniesiono do Lunel[3].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e Stanisław Pigoń, Celiński Adam, „Polski Słownik Biograficzny”, III, Kraków 1937, s. 222.
- ↑ Adam Celiński, Wiersze, hymny, listy, Franciszek German, Tadeusz Nuckowski, ), Warszawa: Pax, 1960, OCLC 833122134.
- ↑ Adam Celiński (ID: psb.2641.1) [online], sejm-wielki.pl [dostęp 2025-07-30].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Bielecki Robert, Słownik biograficzny oficerów powstania listopadowego, t. 1, Warszawa 1995.