Adam Dobrodzicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Adam Dobrodzicki
Ilustracja
Adam Dobrodzicki (przed 1935)
Data i miejsce urodzenia 18 kwietnia 1883
Wadowice
Data i miejsce śmierci październik 1944
Warszawa ?
Dziedzina sztuki malarstwo, litografia, scenografia, reżyseria, publicystyka
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, trzykrotnie) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Adam Dobrodzicki, ps. „Gad” (ur. 18 kwietnia 1883 w Wadowicach, zaginął w październiku 1944 po upadku powstania warszawskiego) – polski malarz, litograf, scenograf i reżyser teatralny, projektant rzeźb nagrobnych, publicysta; major pospolitego ruszenia Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 18 kwietnia 1883[1]. Studiował historię na Uniwersytecie Jagiellońskim i w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, był aktywnie zaangażowany w działalność Bratniej Pomocy. 27 czerwca 1907 wziął fikcyjny ślub z zaangażowaną politycznie socjalistką Wandą Krahelską. W ten sposób uczestniczka zamachu na Gieorgija Skałona stała się obywatelką austriacką, co chroniło ją przed represjami władz carskich. W 1908 rozwiódł się, ponieważ Krahelska 18 lutego 1908 została sądownie uniewinniona.

Adam Dobrodzicki kontynuował naukę, zainicjował powstanie w Akademii Sztuk Pięknych kół samokształceniowych, działał społecznie m.in. na rzecz budowy pomnika Jana Matejki w Krakowie. Zaangażował się w wypełnienie testamentu Jana Stanisławskiego, który pragnął aby wybudowano nowoczesny dom studencki krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Po ukończeniu studiów Krakowie kontynuował naukę w Paryżu, wyjeżdżał też na plenery malarskie do Bretanii. Po powrocie do Krakowa otrzymał zamówienie na ilustrację powieści Tadeusza Micińskiego, w 1912 wygrał konkurs na projekt polichromii w Katedrze Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kamieńcu Podolskim. W tym samym roku wstąpił do Związku Strzeleckiego, służył początkowo w II baonie 1 pułku piechoty Legionów Polskich, a następnie w 2 kompanii II baonu 5 pułku piechoty i w 7 pułku piechoty. W 1917 wstąpił w szeregi sztabu I Brygady Legionów Polskich, awansował wówczas do stopnia podporucznika. Podczas tzw. kryzysu przysięgowego był internowany w forcie w Beniaminowie. Był oficerem korpusu dyplomatycznego Komendy Głównej Polskiej Organizacji Wojskowej, a w 1918 w stopniu majora został adiutantem Naczelnego Wodza Józefa Piłsudskiego. Po uzyskaniu przez Polskę niepodległości otrzymał stanowisko redaktora miesięcznika „Rzeczy piękne”. Jego stanowisko umożliwiło upowszechnienie twórczości artystów, którzy walczyli w szeregach Legionów, a to pozwoliło im powrócić do sił twórczych. Równocześnie wykładał w Wyższej Oficerskiej Szkole Piechoty jako historyk dziejów Legionów Polskich (współpraca ta trwała z przerwami do 1928). W 1920 przeniósł się zawodowo do Warszawy, zamieszkał w Milanówku w domu rodziny Rufina Morozowicza. Został zweryfikowany w stopniu majora piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919[2][3]. W 1923, 1924 był oficerem rezerwy 72 pułku piechoty[4][5]. W 1934 jako major rezerwy był przydzielony do Oficerskiej Kadry Okręgowej nr V jako oficer reklamowany na 12 miesięcy i pozostawał wówczas w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Nowy Targ[6].

Od 1921 współpracował z Juliuszem Osterwą, wystawione 23 lutego 1922 w Teatrze Reduta przedstawienie „Ulica Dziwna” według K.A. Czyżowskiego, które Adam Dobrodzicki reżyserował i do którego stworzył scenografię stało się sensacją. W warszawskiej prasie i opinii publicznej powszechnie krytykowano złamanie panujących wówczas kanonów sztuki. 30 lutego 1926 ożenił się z Wandą Czarnocką, w tym samym roku związał się artystycznie ze Spółdzielnią Artystów ŁAD, dla której projektował kilimy (współpraca z Heleną Bukowską-Szlekys). W 1929 otrzymał stanowisko dyrektora Państwowej Szkoły Przemysłu Drzewnego w Zakopanem i zajmował je do 1936, kiedy został mianowany naczelnikiem wydziału wychowania w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego[7]. Był prezesem oddziału Związku Legionistów Polskich[8].

Wiadomo, że przeżył powstanie warszawskie. Zaginął w październiku 1944 podczas ewakuacji miasta.

Adam Dobrodzicki za udział w szlaku bojowym Legionów Polskich był wielokrotnie odznaczany i nagradzany. Z rąk marszałka Józefa Piłsudskiego otrzymał Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari. Ponadto został odznaczony 2 maja 1922 Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[9], w 1931 Krzyżem Niepodległości[10], Krzyżem Walecznych trzykrotnie, a także Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 podał datą urodzenia 8 kwietnia 1882. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku wskazało datę 18 kwietnia 1880.
  2. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 467.
  3. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 410.
  4. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 332.
  5. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 292.
  6. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 251, 931.
  7. Nominacje w Ministerstwie W. R. i O. P.. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 152 z 7 lipca 1936. 
  8. Kalendarz "Głosu Podhala" na rok 1935. Nowy Sącz: 1935, s. 129.
  9. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 23.
  10. Odznaczenia Krzyżem i Medalem Niepodległości. „Słowo Polskie”, s. 8, Nr 104 z 17 kwietnia 1931. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]