Adam Dobrodzicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Adam Dobrodzicki
Adam Dobrodzicki Rzeczy Piękne 1-1918.jpg
Data i miejsce urodzenia 18 kwietnia 1883 w Wadowicach
Data i miejsce śmierci październik 1944 w Warszawie ?
Dziedzina sztuki malarstwo, litografia, scenografia, reżyseria, publicystyka

Adam Dobrodzicki, ps. Gad (ur. 18 kwietnia 1883 w Wadowicach, zaginął w październiku 1944 po upadku Powstania Warszawskiego) – polski malarz, litograf, scenograf i reżyser teatralny, projektant rzeźb nagrobnych, publicysta; major pospolitego ruszenia Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj]

Studiował historię na Uniwersytecie Jagiellońskim i w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, był aktywnie zaangażowany w działalność Bratniej Pomocy. 27 czerwca 1907 wziął fikcyjny ślub z zaangażowaną politycznie socjalistką Wandą Krahelską. W ten sposób uczestniczka zamachu na Gieorgija Skałona stała się obywatelką austriacką, co chroniło ją przed represjami władz carskich. W 1908 rozwiódł się, ponieważ Krahelska 18 lutego 1908 została sądownie uniewinniona.

Adam Dobrodzicki kontynuował naukę, zainicjował powstanie w Akademii Sztuk Pięknych kół samokształceniowych, działał społecznie m.in. na rzecz budowy pomnika Jana Matejki w Krakowie. Zaangażował się w wypełnienie testamentu Jana Stanisławskiego, który pragnął aby wybudowano nowoczesny dom studencki krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Po ukończeniu studiów Krakowie kontynuował naukę w Paryżu, wyjeżdżał też na plenery malarskie do Bretanii. Po powrocie do Krakowa otrzymał zamówienie na ilustrację powieści Tadeusza Micińskiego, w 1912 wygrał konkurs na projekt polichromii w Katedrze Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kamieńcu Podolskim. W tym samym roku wstąpił do Związku Strzeleckiego, służył początkowo w II baonie 1 Pułku Piechoty Legionów Polskich, a następnie w 2 kompanii II baonu 5 Pułku Piechoty i w 7 Pułku Piechoty. W 1917 wstąpił w szeregi sztabu 1 Brygady Legionów Polskich, awansował wówczas do stopnia podporucznika. Podczas tzw. kryzysu przysięgowego był internowany w forcie w Beniaminowie. Był oficerem korpusu dyplomatycznego Komendy Głównej Polskiej Organizacji Wojskowej, a w 1918 w stopniu majora został adiutantem Naczelnego Wodza Józefa Piłsudskiego. Po uzyskaniu przez Polskę niepodległości otrzymał stanowisko redaktora miesięcznika „Rzeczy piękne”. Jego stanowisko umożliwiło upowszechnienie twórczości artystów, którzy walczyli w szeregach Legionów, a to pozwoliło im powrócić do sił twórczych. Równocześnie wykładał w Wyższej Oficerskiej Szkole Piechoty jako historyk dziejów Legionów Polskich (współpraca ta trwała z przerwami do 1928). W 1920 przeniósł się zawodowo do Warszawy, zamieszkał w Milanówku w domu rodziny Rufina Morozowicza. Od 1921 współpracował z Juliuszem Osterwą, wystawione 23 lutego 1922 w Teatrze Reduta przedstawienie „Ulica Dziwna” według K.A.Czyżowskiego, które Adam Dobrodzicki reżyserował i do którego stworzył scenografię stało się sensacją. W warszawskiej prasie i opinii publicznej powszechnie krytykowano złamanie panujących wówczas kanonów sztuki. 30 lutego 1926 ożenił się z Wandą Czarnocką, w tym samym roku związał się artystycznie ze Spółdzielnią Artystów ŁAD, dla której projektował kilimy (współpraca z Heleną Bukowską-Szlekys). W 1929 otrzymał stanowisko dyrektora Państwowej Szkoły Przemysłu Drzewnego w Zakopanem i zajmował je do 1936, kiedy został mianowany naczelnikiem wydziału wychowania w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego[1].

Wiadomo, że przeżył powstanie warszawskie. Zaginął w październiku 1944 podczas ewakuacji miasta.

Adam Dobrodzicki za udział w szlaku bojowym Legionów Polskich był wielokrotnie odznaczany i nagradzany. Z rąk marszałka Józefa Piłsudskiego otrzymał Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari. Ponadto został odznaczony 2 maja 1922 Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[2], w 1931 Krzyżem Niepodległości[3], Krzyżem Walecznych, a także Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • "Czy wiesz kto to jest?", praca zbiorowa pod redacją Stanisława Łozy, Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej Warszawa 1938, s. 144
  • "Słownik biograficzny teatru polskiego 1765-1965", praca zbiorowa na podstawie materiałów Stanisława Dąbrowskiego, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973, s. 133

Linki zewnętrzne[edytuj]