Adam Kisiel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Adam z Brusiłowa Swiatołd Kisiel
Magnifico Dn. Adamo de Brusilow Sventoldicio Kisiel Domino et haeredi in Huszcza Gnoino et Kisielgrod Palatino Braclarierisi, Capilaneo Noszoviae, Kioviensis, et demum Palatinus Kioviensis etc. cet.
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 1600
Kisielin
Data i miejsce śmierci 1653
Niskienicze
Żona

Anastazja Bohuszewiczówna

Adam z Brusiłowa Swiętołdycz-Swiatołd Kisiel, łac. Adamo de Brusilow Sventoldicio Kisiel, ukr. Адам з Брусилова Свентольдич Кисіль herbu Namiot (ur. 1600 w Niskieniczach, zm. 1653 tamże) – wojewoda kijowski w latach 1649-1653, wojewoda bracławski w latach 1648-1649, kasztelan czernichowski w latach 1639-1646, kasztelan kijowski w latach 1646-1648, podkomorzy czernihowski w latach 1633-1639, podczaszy wołyński w latach 1628-1633, sekretarz królewski w 1632 roku, rotmistrz królewski w 1632 roku.

Odegrał pewną rolę podczas powstań kozackich jako przedstawiciel obozu ugodowego. Ostatni prawosławny senator I Rzeczypospolitej.

Właściciel Kisielina (daw. Kisielgrodu), Huszczy, i Brusiłowa.

Życiorys[edytuj]

W młodości studiował na Akademii w Zamościu. W armii koronnej od 1617 roku. Poseł województwa kijowskiego na sejm 1628 roku, deputat tego województwa na Trybunał Skarbowy Koronny w 1628 roku[1]. W czasie elekcji 1632 roku został sędzią generalnego sądu kapturowego[2] Był elektorem Władysława IV Wazy z województwa wołyńskiego w 1632 roku[3]. Jeszcze jako starosta nossowski wziął udział w latach 1632-1634 w wojnie smoleńskiej. W grudniu 1632 roku obok kasztelana kamienieckiego Kazimierza Piaseczyńskiego oraz księcia Jaremy Wiśniowieckiego dowodził oddziałem jazdy i Kozaków zaporoskich, walczącym w starciu zakończonym jednym z pierwszych polskich zwycięstw, rozbijając moskiewski podjazd. W lutym zagon Kisiela, Piaseczyńskiego i Wiśniowieckiego działał w okolicach Putywla; podczas drugiego najazdu w maju 1633 Wiśniowiecki, Piaseczyński i Kisiel oblegali Putywl, po czym po odstąpieniu zniechęconych Kozaków, 19 czerwca polscy dowódcy ruszyli w głąb terytorium przeciwnika, pustosząc m. in. okolice Kurska i Briańska i odcinając posiłki od głównej armii Szeina.

Był protegowanym kanclerza Tomasza Zamoyskiego.

Poseł na sejmy 1624, 1629, 1631, 1632 i 1641 roku z wołyńskiego, poseł na sejmy 1628, 1633, 1638, 1640 z województwa kijowskiego, poseł na sejmy 1637 i 1639 roku z województwa czernihowskiego.

W czasie powstania Kozaków w 1637, na czele których stanął Paweł Pawluk, Adam Kisiel prowadził pertraktacje ze zbuntowanymi, odciągając wielu od wzięcia udziału w insurekcji. Po zdławieniu powstania Kisiel udał się do Trechtymirowa i rozpoczął rejestr 6000 Kozaków według nowego systemu: przysięga na posłuszeństwo królowi i Rzeczypospolitej, posłuszeństwo starszyźnie, zaniechanie wypraw na terytorium tureckie i spalenie czółen.

Był elektorem Jana II Kazimierza w 1648 roku z województwa bracławskiego i województwa czernihowskiego[4] Na początku powstania Chmielnickiego wysłał do Kozaków prawosławnego mnicha, Petroniego Łaskę, który próbował nakłonić ich do zaprzestania działań wojennych. Uchwalona 22 lipca 1648 rezolucja sejmu wyznaczyła Kisiela oraz podstolego poznańskiego Aleksandra Sielskiego, podkomorzego przemyskiego Franciszka Dubrawskiego i podkomorzego mozyrskiego Teodora Obuchowicza do prowadzenia rokowań z Chmielnickim[5]. Rozmowy rozpoczęły się w lutym 1649 w Perejasławiu i zakończyły fiaskiem[6]. Po zawartej z Kozakami Ugodzie zborowskiej w dniu 6 listopada 1649 roku ponownie objął we władanie zamek w Kijowie gdzie prowadził rokowania z Chmielnickim przybyłym do miasta 7 grudnia. Po tym gdy nie doszło do porozumienia, wojewoda wyjechał na sejm i powrócił z powrotem do Kijowa 13 marca 1650 roku prowadzić dalsze rozmowy z Chmielnickim. Po jego wyjeździe do Czehrynia, Kisiel wyjechał z Kijowa we wrześniu 1650 roku. Po bitwie pod Beresteczkiem i Ugodzie w Białej Cerkwi wojewoda Kisiel w grudniu 1651 roku ponownie przybył do Kijowa i pozostał w nim do połowy 1652 roku[7]. Był ostatnim wojewodą Rzeczypospolitej rezydującym w Kijowie.

Fundator prawosławnych klasztorów w Maksakowsku i Niskieniczach[8]. W tym ostatnim monasterze został też pochowany.

Był wyznawcą prawosławia[9].

W filmie Ogniem i mieczem i 4 - odcinkowym serialu pod tym samym tytułem w roli wojewody wystąpił Gustaw Holoubek.

Przypisy

  1. Volumina Legum, t. III, Petersburg 1859, s. 277.
  2. Porządek Na Seymie Walnym Elekcyey, miedzy Warszawą a Wolą, Przez opisane Artykuły, do samego tylko Aktu Elekcyey należące, vchwalony y postanowiony. Roku Pańskiego, M. DC. XXXII. Dnia 27. Września, s. 7.
  3. Suffragia Woiewodztw y Ziem Koronnych, y W. X. Litewskiego, Zgodnie ná Naiásnieyssego Władisława Zygmunta ... roku 1632 [b.n.s.].
  4. Elektorów poczet, którzy niegdyś głosowali na elektorów Jana Kazimierza roku 1648, Jana III. roku 1674, Augusta II. roku 1697, i Stanisława Augusta roku 1764, najjaśniejszych Królów Polskich, Wielkich Książąt Litewskich, i.t.d. / ułożył i wydał Oswald Zaprzaniec z Siemuszowej Pietruski, Lwów 1845, s. 147.
  5. Skład delegacji : Wawrzyniec Jan Rudawski, Historja polska od śmierci Władysława IV aż do pokoju oliwskiego, czyli dzieje panowania Jana Kazimierza od 1648 do 1660 r. T. 1 Mohylew - Petersburg 1855, s. 29n. Instrukcja dla delegatów Punkta komisji z Kozakami : Karol Szajnocha, Dwa lata dziejów naszych Lwów 1869, s. 179 i 384n. Omówienie : Ludwik Kubala, Jerzy Ossoliński, Warszawa 1924, s. 291n i 451.
  6. Dyaryusz podrózy do Pereaslawia i traktowania tamtejszego z Chmielnickim Panów Koniissarzów Polskich, przez Wojciecha Miaskowskiego Podkomorzego Lwowskiego spisany od 1 Stycznia do 7 Marca 1649, w: Księga pamiętnicza Jakuba Michałowskiego, wyd. Antoni Zygmunt Helcel, Kraków 1864, Dok nr 103, s. 369 - 386.
  7. Kresopedia: Kijów.
  8. U. A. Pawluczuk: Życie monastyczne w II Rzeczypospolitej. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2007, s. 26. ISBN 978-83-7431-127-4.
  9. Petro Kulakovs'kij, Urzędnicy ziemscy Czernihowszczyzny i Siewierszczyzny (do 1648 r.), w: Studia Źródłoznawcze = Commentationes T. 38 (2000), s. 65.

Bibliografia[edytuj]

  • Kazimierz Lepszy (red.): Słownik biograficzny historii powszechnej do XVII stulecia. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1968.