Adam Konopnicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Adam Konopnicki
Ilustracja
Adam Konopnicki (ok. 1920)
Data i miejsce urodzenia 9 grudnia 1876
Biadoliny
Data śmierci 1955
Miejsce spoczynku Cmentarz w Miliczu
Zawód, zajęcie nauczyciel
Narodowość polska
Edukacja C. K. Gimnazjum w Bochni
Rodzice Jan, Maria
Małżeństwo Maria
Dzieci Tadeusz

Adam Romuald Konopnicki herbu Jastrzębiec (ur. 9 grudnia 1876 w Biadolinach, zm. 1955) – polski nauczyciel, pedagog, poeta, tłumacz.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Adam Romuald Konopnicki urodził się 9 grudnia 1876 w Biadolinach[1][2][3]. Był synem Jana i Marii[3]. Legitymował się herbem szlacheckim Jastrzębiec[4]. W 1896 zdał z odznaczeniem egzamin dojrzałości w C. K. Gimnazjum w Bochni[1].

Został nauczycielem w c. k. służbie szkolnej w Galicji. Latem 1901 przed komisją w Krakowie zdał państwowy egzamin z gimnastyki dla nauczycieli szkół średnich[5]. Na początku 1905 mianowany zastępcą nauczyciela w C. K. Gimnazjum w Buczaczu[6]. Rozporządzeniem C. K. Rady Szkolnej Krajowej z 31 lipca 1905 l. 27177[7] jako zastępca nauczyciela został przeniesiony z C. K. Gimnazjum w Buczaczu do C. K. Gimnazjum Polskiego z wykładowym językiem polskim w Stanisławowie[8]. Tam uczył historii naturalnej[9]. Reskryptem z 25 września 1906 C. K. Rady Szkolnej Krajowej został przeniesiony z C. K. Gimnazjum Polskiego w Stanisławowie do C. K. Gimnazjum w Przemyślu[10]. Był tam nauczycielem języka polskiego, języka niemieckiego[11], historii naturalnej[12]. Rozporządzeniem z 24 sierpnia 1908 C. K. Rady Szkolnej Krajowej jako egzaminowany zastępca nauczyciela został przeniesiony z C. K. Gimnazjum w Przemyślu do C. K. Gimnazjum w Jaśle[13]. Tam uczył języka polskiego, historii naturalnej, gimnastyki[14], a rozporządzeniem z 31 października 1908 został urlopowany na czas jednego półrocza[15]. Reskryptem z 30 czerwca 1910 C. K. Rady Szkolnej Krajowej jako zastępca nauczyciela C. K. Gimnazjum w Jaśle został mianowany nauczycielem rzeczywistym w C. K. Gimnazjum Męskim w Sanoku[16][17][18] i podjął tam pracę od początku roku szkolnego 1910/1911[19]. W tej szkole uczył matematyki, historii naturalnej, gimnastyki, a ponadto był organizatorem wycieczek szkolnych, założył uczniowski klub piłki nożnej „Sanok”[20][21][21][22][23][24][25]. Po wybuchu I wojny światowej jako c. k. profesor w roku szkolnym 1915/1916 odbywał służbę wojskową w c. i k. armii[26]. Po powrocie do pracy w sanockim gimnazjum rozporządzeniem z 6 marca 1917 C. K. Rady Szkolnej Krajowej został zatwierdzony w zawodzie nauczycielskim i mianowany c. k. profesorem[27]. W pierwszym półroczu roku szkolnego 1918/1919 otrzymał urlop celem poratowania zdrowia, a w drugim półroczu zniżenie godzin lekcyjnych[28]. Był członkiem zarządu sanockiego koła Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych[29]. Był członkiem sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (1912)[30][31]. Na początku września 1919 decyzją Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia otrzymał VIII klasę rangi w zawodzie[32]. Rozporządzeniem z 13 września 1919 Rady Szkolnej Krajowej został zwolniony z pracy w sanockim gimnazjum celem objęcia obowiązków nauczycielskich w Wielkopolsce[33]. Rozporządzeniem Prowincjonalnego Kolegium Szkolnego z 16 września 1919 został mianowany nauczycielem w Państwowym Gimnazjum im. Generała Józefa Wybickiego w Śremie od 1 września 1919[34]. Tym samym tuż po odzyskaniu przez Polskę niepodległości znalazł się w grupie kilku sprawdzonych profesorów sanockiego gimnazjum, których skierowano do pracy w polskich szkołach na obszarze byłego zaboru pruskiego[35]. W pierwszych latach 20. II Rzeczypospolitej uczył w śremskiej szkole przyrody, fizyki, matematyki, geografii, chemii, mineralogii[36]. Rozporządzeniem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego został zwolniony stamtąd celem objęcia obowiązków nauczycielskich na Górnym Śląsku od 1 września 1923[37]. W latach 20. był nauczycielem Państwowego Gimnazjum Męskiego im. Tadeusza Kościuszki w Mysłowicach (przy ul. Mikołowskiej 5), gdzie uczył przyrodoznawstwa, matematyki i fizyki[2]. Po II wojnie światowej był nauczycielem w Liceum w Miliczu (późniejsze I Liceum Ogólnokształcące im. Armii Krajowej)[38].

Poza pracą nauczycielską publikował prace z zakresu pedagogiki. Tworzył poezję (publikowane m.in. w „Tygodniku Ziemi Sanockiej”[39]). Dwoje jego dzieci, Adam i Halina, zmarło i stały się inspiracją do wydania wierszy w tomiku pt. Epitafium[40]. Był także autorem przekładów twórczości niemieckiego poety Heinricha Heine[41].

Z żoną Marią miał syna Tadeusza (ur. 1916)[3]. Podczas II wojny światowej w trakcie okupacji niemieckiej został aresztowany przez Gestapo razem z synem Tadeuszem i 30 marca 1940 obaj zostali osadzeni w więzieniu w Sanoku (Tadeusz opuścił areszt 9 sierpnia, a Adam w dniu 14 sierpnia 1940)[3]. Zmarł w 1955. Został pochowany na cmentarzu w Miliczu[42].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Poezje
  • Romantyki (1905)[43]
  • Epitafium (1925)[44]
Pedagogika
Przekłady twórczości Heinricha Heine

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

austro-węgierskie

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

  • Henryk Ogonowski – nauczyciel gimnazjum w Sanoku, od 1920 dyrektor gimnazjum w Śremie

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Bochni za rok szkolny 1896. Kraków: 1896, s. 61.
  2. a b Zygmunt Zagórowski: Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminarjów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych. R. 2. Warszawa / Lwów: 1926, s. 335.
  3. a b c d Gefängnis in Sanok. Księga więźniów śledczych 1939-1940. s. 696, 697 (pozycja).
  4. Konopnicki (ang.). ancestry.co.uk. [dostęp 2017-01-02].
  5. Kronika. „Nowa Reforma”, s. 2, nr 176 z 3 sierpnia 1901. 
  6. Wiadomości osobiste. „Dziennik Urzędowy c. k. Rady szkolnej krajowej w Galicyi”, s. 42, nr 5 z 22 lutego 1905. 
  7. VII. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Buczaczu za rok szkolny 1906. Buczacz: Fundusz Naukowy, 1906, s. 33. [dostęp 2018-08-10].
  8. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum z wykładowym językiem polskim w Stanisławowie za rok szkolny 1905/06. Stanisławów: 1906, s. 37.
  9. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum z wykładowym językiem polskim w Stanisławowie za rok szkolny 1905/06. Stanisławów: 1906, s. 32.
  10. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum z wykładowym językiem polskim w Przemyślu za rok szkolny 1907. Przemyśl: 1907, s. 1.
  11. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum z wykładowym językiem polskim w Przemyślu za rok szkolny 1907. Przemyśl: 1907, s. 3.
  12. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum z wykładowym językiem polskim w Przemyślu za rok szkolny 1908. Przemyśl: 1908, s. 2.
  13. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Jaśle za rok 1908/9. Jasło: 1909, s. 39.
  14. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Jaśle za rok 1908/9. Jasło: 1909, s. 38.
  15. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Jaśle za rok 1908/9. Jasło: 1909, s. 40.
  16. Wiadomości osobiste. „Dziennik Urzędowy c. k. Rady szkolnej krajowej w Galicyi”, s. 231, nr 15 z 2 czerwca 1910. 
  17. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Jaśle za rok 1910/11. Jasło: 1911, s. 5.
  18. XXX. Sprawozdanie Dyrektora c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1910/11. Sanok: Fundusz Naukowy, 1911, s. 6.
  19. Kronika. Zmiany w gimnazyum. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, nr 21 z 18 września 1910. 
  20. XXX. Sprawozdanie Dyrektora c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1910/11. Sanok: Fundusz Naukowy, 1911, s. 2, 4, 32.
  21. a b XXXI. Sprawozdanie Dyrektora c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1911/12. Sanok: Fundusz Naukowy, 1912, s. 2, 4.
  22. XXXII. Sprawozdanie Dyrekcyi c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1912/13. Sanok: Fundusz Naukowy, 1913, s. 1, 4, 35–36.
  23. XXXIII. Sprawozdanie Dyrekcyi c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1913/14. Sanok: Fundusz Naukowy, 1914, s. 2, 5, 38–39, 40.
  24. XXXV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sanoku za rok szkolny 1920/1921 wraz z dodatkiem za lata 1917, 1918, 1919 i 1920. Sanok: Fundusz Naukowy, 1921, s. 2, 12.
  25. a b c d Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie für das Jahr 1918. Wiedeń: 1916, s. 1021.
  26. XXXIV. Sprawozdanie Dyrekcyi c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1915/16. Sanok: Fundusz Naukowy, 1916, s. 2, 7.
  27. XXXV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sanoku za rok szkolny 1920/1921 wraz z dodatkiem za lata 1917, 1918, 1919 i 1920. Sanok: Fundusz Naukowy, 1921, s. 4.
  28. XXXV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sanoku za rok szkolny 1920/1921 wraz z dodatkiem za lata 1917, 1918, 1919 i 1920. Sanok: Fundusz Naukowy, 1921, s. 25.
  29. Zarządy kół. „Muzeum”. 4, s. 223, 1912. 
  30. Anna Sebastiańska: Członkowie TG „Sokół” w Sanoku 1889–1946. sokolsanok.pl, 2009-11-29. [dostęp 2016-04-17].
  31. Paweł Sebastiański, Bronisław Kielar: Wykazy członków Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku. W: 125 lat sanockiego „Sokoła” 1889–2014. Sanok: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku, 2014, s. 148. ISBN 978-83-939031-1-5.
  32. Część urzędowa. „Gazeta Lwowska”. Nr 208, s. 1, 10 września 1919. 
  33. XXXV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sanoku za rok szkolny 1920/1921 wraz z dodatkiem za lata 1917, 1918, 1919 i 1920. Sanok: Fundusz Naukowy, 1921, s. 37.
  34. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Generała Józefa Wybickiego w Śremie za lata szkolne 1919/20, 1920/21, 1921/22, 1922/23, 1923/24, 1924/25, 1925/26, 1926/27, 1927/28. Śrem: 1928, s. 11.
  35. Józef Stachowicz. Profesorowi Michałowi Urbankowi podzwonne. „Rocznik Sanocki”. Tom VII, s. 201, 1995. 
  36. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Generała Józefa Wybickiego w Śremie za lata szkolne 1919/20, 1920/21, 1921/22, 1922/23, 1923/24, 1924/25, 1925/26, 1926/27, 1927/28. Śrem: 1928, s. 8, 12, 15, 17.
  37. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Generała Józefa Wybickiego w Śremie za lata szkolne 1919/20, 1920/21, 1921/22, 1922/23, 1923/24, 1924/25, 1925/26, 1926/27, 1927/28. Śrem: 1928, s. 23.
  38. I Liceum Ogólnokształcące im. Armii Krajowej w Miliczu. 1948. lo1milicz.pl. [dostęp 2017-01-02].
  39. Adam Konopnicki. Z „Romantyków”. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 1, Nr 3 z 21 stycznia 1912. 
  40. Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki: Poniewczasie. Konopnicki Adam 2. wforma.eu. [dostęp 2017-01-02].
  41. Krótka historia I Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki. lo1.myslowice.bip.info.pl. [dostęp 2017-01-02].
  42. Głos Milicza o dorocznej akcji Stowarzyszenia i uczniów I LO. salo1milicz.pl. [dostęp 2017-01-02].
  43. Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki: Poniewczasie. Konopnicki Adam. wforma.eu. [dostęp 2017-01-02].
  44. Epitafium. nukat.edu.pl. [dostęp 2017-01-02].
  45. XLIII. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1929/30. Sanok: 1930, s. 5.
  46. Kronika. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 31 z 23 lipca 1911. 
  47. Nauka biologii w zarysie. nukat.edu.pl. [dostęp 2017-01-02].
  48. Swobodna twórczość literacka dzieci w młodszym wieku szkolnym. w.bibliotece.pl. [dostęp 2017-01-02].
  49. Rola pedagoga szkolnego w rzeczywistości edukacyjnej. w.bibliotece.pl. [dostęp 2017-01-02].
  50. Niemcy. w.bibliotece.pl. [dostęp 2017-01-02].
  51. Wybór liryków. w.bibliotece.pl. [dostęp 2017-01-02].
  52. a b Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1914. Lwów: 1914, s. 637.