Adam Kryński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Adam Antoni Kryński
Adam Antoni Kryński
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 19 maja 1844
Łuków
Data i miejsce śmierci 10 grudnia 1932
Warszawa
Specjalność: językoznawca
Uczelnia Uniwrsytet Lwowski
Uniwersytet Warszawski
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Słownik języka polskiego
pod red. Adama Kryńskiego

Adam Antoni Kryński (ur. 19 maja 1844 w Łukowie, zm. 10 grudnia 1932 w Warszawie) – polski językoznawca, profesor Uniwersytetu Warszawskiego w latach 19151919 i Lwowskiego w latach 19081914.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Kryński kształcił się w Warszawie w gimnazjum; od 1862 studiował w Szkole Głównej na wydziale matematyczno-fizycznym, potem na filologiczno-historycznym. Tytuł magistra uzyskał w 1869, po napisaniu rozprawy O dźwiękach nosowych w językach słowiańskich (druk. w 1870). Od 1871 do 1891 był nauczycielem języków starożytnych i obcych w gimnazjum II w Warszawie. W 1874 wyjechał do Lipska, gdzie kształcił się u G. Curtiusa i Leskiena. Z owego czasu pochodzą jego Listy z Niemiec, drukowane w Opiekunie domowym (1874–1875). W 1875 został członkiem komisji językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, a w 1889 – członkiem korespondentem Akademii. Należał do Towarzystwa Przyjaciół Ossolineum[1].

W 1928 Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego odznaczył go Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[2].

Prace[edytuj | edytuj kod]

  • O bezzasadnym odróżnianiu rodzaju nijakiego od męskiego w deklinacji przymiotników (1872)
  • Objaśnienia do rozprawy W. Makuszewa (o rzekomym wpływie ruskim na piśmiennictwo staropolskie, Warszawa, 1879)
  • O języku Wojciecha Oczki (1881)
  • Rozbiór gramatyki historyczno-porównawczej Małeckiego (1880)
  • O pisowni polskiej (1882)
  • Gwara zakopańska (Kraków, 1883)
  • Psałterz Jana Kochanowskiego z objaśnieniami, w wydaniu pomnikowym dzieł tego poety (1884)
  • Stan. Skrodzkiego Porządek prawa bartnego z 1616 (Kraków, 1885)
  • Słownik wyrazów w Porządku, prawa bartnego (Kraków, 1886)
  • Gramatyka jęz. polskiego (Warszawa, 1897)
  • Pisownia polska
  • Języki słowiańskie, ich rozwój i stosunki wzajemne. Wykład wstępny w Uniwersytecie Lwowskim dnia 7-go maja 1908 r. (Lwów, 1908) [dostępne w zasobach ŚBC]
  • Prawidła pisowni polskiej. (Lwów, 1910) [dostępne w zasobach ŚBC]
  • O języku urzędowym doby dzisiejszej, zwłaszcza w sądownictwie. (Odczyt publiczny, wygłoszony 6 marca 1925 r, w auli Uniwersytetu Warszawskiego). (Warszawa, 1925) [dostępny w zasobach ŚBC]
  • Jan Karłowicz (1836-1903). Zarys życia i prac. (Warszawa, 1923) [dostępny w zasobach ŚBC
  • W 1874 zaczął wydawać w Warszawie „Prace Filologiczne” wespół z Baudouinem de Courtenay, Janem Karłowiczem i L. Malinowskim. W okresie tym opublikował
    • Powieść o papieżu Urbanie z 1514
    • Przegląd bibljograficzny prac naukowych o jęz. polskim (z K. Appelem) [dostępna w zasobach ŚBC]
    • O aoryście w jęz. polskim
    • Postaci osobliwe przysłówków
    • Głosy w dziele B. Opecia z 1522 pt. Żywot Pana Jezu Krysta
    • Żywot św. Eupraksji z 1524
    • Wyjaśnienie kilku pytań z zakresu pisowni
    • Z historji wyrazów
  • O deklinacji polskiej (w Przeglądzie pedagogicznym) (1887/1888)
  • Język polski (1899 w Poradniku dla samouków)
  • szereg artykułów z działu językoznawstwa w Wielkiej Encyklopedji Ilustrowanej

Kryński był również jednym z redaktorów Słownika języka polskiego i autorem licznych życiorysów językoznawców.

Przypisy

  1. Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 80 z 6 kwietnia 1935. 
  2. Kronika. Odznaczenia. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 238 z 16 października 1928.