Adam Loret

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Adam Loret
Ilustracja
Głaz z tablicą pamiątkową ku czci Adama Loreta w Białowieży
Data i miejsce urodzenia 26 grudnia 1884
Jasło
Data i miejsce śmierci listopad 1939
koło Wołożyna
Przebieg służby
Lata służby 1921-1939
Formacja 2014-lasy-orzelek.jpg Służba Leśna
Stanowiska 1934-1939
Dyrektor Naczelny Lasów Państwowych

Adam Loret (ur. 26 grudnia 1884 w Jaśle - zm. w listopadzie 1939 na Białorusi, w okolicach Wołożyna) - polski leśnik, ofiara sowieckich represji w roku 1939.

Studia i praca w leśnictwie[edytuj | edytuj kod]

Ukończył Gimnazjum w Jaśle, a następnie studiował leśnictwo w Krajowej Szkole Gospodarstwa Lasowego we Lwowie. Specjalista z zakresu urządzania lasu. Po studiach przez 10 lat pracował w lasach majątku Branickich w Suchej koło Żywca. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości związał się z państwową administracją leśną. W 1921[1] roku został naczelnikiem Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w Warszawie, a w 1925 r. dyrektorem Warszawskiej Dyrekcji Lasów Państwowych. W roku 1934 został mianowany pierwszym dyrektorem naczelnym Lasów Państwowych. Loret zintegrował i uporządkował strukturę administracyjną Lasów Państwowych i przeprowadził pierwszą inwentaryzację zasobów leśnych Polski. Był współorganizatorem nowoczesnego przemysłu drzewnego. Opracował koncepcję samowystarczalności ekonomicznej Lasów Państwowych[2].

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu II wojny światowej ewakuował się wraz z najbliższymi współpracownikami na wschód, zabierając archiwa Lasów Państwowych. Kolumna samochodów, którymi się poruszali została w dniu 17 września zatrzymana przez sowieckie wojska. Loret został osadzony przez władze sowieckie w więzieniu w Wołożynie.

W 2003 roku w Jaśle, w archiwum rodzinnym dr Ewy Skalnej, znaleziono 20-stronicowy maszynopis autorstwa Bolesława Zmitrowicza, będący zapisem relacji gajowego Franciszka Dubickiego, aresztowanego wraz z Loretem. Opisuje ona okoliczności śmierci Adama Loreta[3]. Na przełomie października i listopada 1939 roku, dyrektor wraz z kilkoma współwięźniami zostali zabrani do pracy w lesie. Mieli ładować drewno na wozy. Zostali ostrzeżeni, że przy próbie ucieczki będą zabici. Sześciu więźniów pilnowało 15 żołnierzy NKWD. Wywieziono ich 10 km od Wołożyna, do lasów majątku Pierszaje hr. Benedykta Tyszkiewicza. Na miejscu wprowadzono atmosferę terroru, zakazując więźniom nawet odwracania się podczas pracy. W pewnym momencie, około godz. 14. padł strzał, od którego zginął dyrektor Loret. Oprawcy ściągnęli z zabitego ubranie i buty, ciało pozostawiając w lesie. Wobec protestów innych więźniów, zwłoki zabrano i pochowano w Wołożynie, przy ul. Wileńskiej, nieopodal pomnika Niepodległości.

Ta wersja zdarzeń okazała się mieć dużo nieścisłości i badania wykazały, że została wymyślona[4].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Osobie Adama Loreta poświęcony jest film dokumentalny Szkic do portretu z 2006 roku, zrealizowany przez Tomasza Lengrena według scenariusza Jacka Frankowskiego[5].

Artysta rzeźbiarz, prof. Mariusz Białecki (ASP w Gdańsku) wykonał posąg z brązu przedstawiający Adama Loreta[6]. Rzeźba miała stanąć w Warszawie przed budynkiem Dyrekcji Lasów Państwowych. Od 2009 roku nie odebrano jej z zakładów odlewniczych w Poznaniu. Rozważana jest jego nowa lokalizacja w Gołuchowie.

W 2017 r. Rada Warszawy zgodziła się na ustawienie pomnika przed siedzibą Lasów Państwowych przy ul. Grójeckiej 127. Jedna z radnych zagłosowała przeciw, w proteście przeciwko formie rzeźby, przedstawiającej, według niej, dyrektora obok ściętego drzewa. "To jest idea działalności Lasów Państwowych? Ścięte drzewo?" - pytała. "Pomnik nie przedstawia dyrektora Loreta przed ściętym drzewem. To jest drzewo powalone przez wiatr" - odpowiadał Walerian Żyndul, naczelnik wydziału logistyki Lasów Państwowych[7].

Osobę Adama Loreta upamiętnia także Nagroda Lasów Państwowych jego imienia, ustanowiona w 2005 roku[8]. Od roku 2004 imię Adama Loreta nosi Gimnazjum przy Zespole Szkół w Łęczycach, a od 2013 roku również Technikum Leśne w Tucholi. W maju 2015 roku wybudowano w Jaśle w parku miejskim pomnik ku czci Adama Loreta.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Loret Adam - Encyklopedia Leśna, www.encyklopedialesna.pl [dostęp 2020-03-30].
  2. Grzegorz Lenart: Śladami Adama Loreta. W: Lasy Państwowe [on-line]. 2007-01-03. [dostęp 2011-06-04].
  3. Na ołtarzu Ojczyzny (pol.).
  4. A. Grzywacz, Adam Loret: Pierwszy dyrektor naczelny Lasów Państwowych, 2010, [za] D. Kamiński, "Adam Loret (1884 - ok. 1941). Dyrektor Lasów Państwowych", Warszawa 2014, s. 53.
  5. Szkic do portretu w bazie filmpolski.pl
  6. Jacek Leszewski: Pomnik Adama Loreta opuścił pracownię artysty rzeźbiarza.. W: Lasy Państwowe [on-line]. 2009-04-16. [dostęp 2011-06-04].
  7. Michał Wojtczuk, warszawa.wyborcza.pl, 6 lipca 2017.
  8. BI. LP. Nr 11, poz. 78.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]