Adam Münchheimer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Adam Münchheimer
Adam Minchejmer
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 23 grudnia 1830
Warszawa
Data i miejsce śmierci 28 stycznia 1904
Warszawa
Narodowość polska
Dziedzina sztuki muzyka poważna
Ważne dzieła
  • balet Figle szatana
  • opery Mazepa
  • Mściciel
Adam Münchheimer, portret
nagrobek kompozytora na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Adam Münchheimer także[a]: Adam Minchejmer[b], Adam Minchheimer[1], Adam Münchejmer[2] (ur. 23 grudnia 1830 w Warszawie, zm. 28 stycznia[c][3] 1904 tamże) – polski kompozytor, dyrygent, skrzypek, pedagog, dyrektor warszawskiej opery.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Marii i Karola Zygmunta[4], wnuk znanego grawera i pieczątkarza Abrahama Münchheimera[1], pochodził z rodziny związanej ze znaną Fabryką guzików, wyrobów pieczętarskich i metalowych[5][6]. Uczeń J. Hornziela – skrzypce i A. Freyera w Warszawie oraz A. B. Marxa – kompozycja w Berlinie. Od 1850 skrzypek orkiestry, od 1858 dyrektor muzyczny, w latach 1864–91 dyrygent, a od 1872[1] - po śmierci Stanisława Moniuszki dyrektor Teatru Wielkiego w Warszawie. W latach 1861–1863 profesor w Instytucie Muzycznym i w Instytucie Aleksandryjsko-Maryjskim Wychowania Panien[3]. Od 1890 dyrygent w Warszawskim Towarzystwie Muzycznym, w latach 1895–1902 dyrektor Szkoły Muzycznej.

Skomponował muzykę do 4[7] oper: Otton łucznik (1864), Stradyota (Stradiota)[2] (1876), Mazepa (1885) oraz Mściciel (Il vendicatore) (1897, prawykonanie 1910[8]), 3 msze, Requiem, muzykę do 3 obrazów do baletu Figle szatana (1870) wraz ze Stanisławem Moniuszką (partytura baletu zaginęła podczas II wojny światowej[9][d][8], rekonstrukcja muzyki – Rafał Augustyn[10], 1984–85[11] 1988[e][12]), utwory kameralne, pieśni m.in.:
Czarny krzyżyk (1889?)[13] – słowa Brunona Bielawskiego – inna wersja muzyki: Stanisław Moniuszko (1865?)[13][14],
Z nową wiosną (1890?)[13] – słowa Czesława Jankowskiego – inna wersja muzyki: Mieczysław Karłowicz (1895).
Opracował Bogurodzicę (1860).

Był jednym z założycieli Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego w 1871. W 1872 zorganizował pogrzeb Stanisława Moniuszki komponując specjalnie na tę uroczystość Marsz żałobny oparty motywach utworów zmarłego[1]. W 1893 zdobył nagrodę[15] za Mszę na konkursie kompozycji w Belgii.

Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie w kwaterze 18[16].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. oprócz niemieckiej pisowni nazwiska stosowano różne warianty polonizacji jego pisowni
  2. napis na nagrobku na Cmentarzu Powązkowskim.
  3. 28 stycznia data śmierci na nagrobku kompozytora na Cmentarzu Powązkowskim, spotykana w opracowaniach inna data śmierci – 27 stycznia 1904.
  4. we wrześniu 1939 podczas bombardowania Filharmonii Narodowej - mieszczącej archiwum Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego
  5. 27 maja 1988 Teatr Wielki w Warszawie odbyła się prapremiera zrekonstruowanego baletu przez Rafała Augustyna.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Marian Fuks. Polskie opery. „Rzeczpospolita”, 2008-07-13. Warszawa: Presspublica sp. z o.o.. ISSN 0208-9130. 
  2. a b Sęp. Z Warszawy (Pan Münchejmer). „Biesiada Literacka”. III (Nr 60), s. 2, 1877-02-11 (23). Warszawa: Gracyan Unger. 
  3. a b Adam Münchheimer – biogram (pol.). Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki. [dostęp 2011-06-22].
  4. Marian Fuks, Księga sławnych muzyków pochodzenia żydowskiego, Poznań: Sorus, 2003, s. 249, ISBN 83-87133-93-0, ISBN 978-83-87133-93-1, ISBN 83-85888-95-0, ISBN 978-83-85888-95-6, ISBN 83-7063-364-1, ISBN 978-83-7063-364-6, OCLC 55005692.
  5. Fabryka guzików i wyrobów metalowych Minchejmera (pol.). warsawa1939.pl. [dostęp 2011-07-02].
  6. Polskie guziki wojskowe Królestwa Kongresowego
  7. a b c d e Adam Münchheimer (niem.). operone.de. [dostęp 2011-06-28].
  8. a b c Historia WTM (pol.). Warszawskie Towarzystwo Muzyczne im. Stanisława Moniuszki. [dostęp 2011-06-21].
  9. Katarzyna Wachowiak: Wrocław. Baletowe figle wyobraźni w Operze Wrocławskiej (pol.). W: "Figle wyobraźni" [on-line]. Polska Gazeta Wrocławska nr 275, 2007-11-24. [dostęp 2011-06-28].
  10. Rafał Augustyn: Figle szatana. Stanisław Moniuszko, Adam Münchheimer. PWM.
  11. Rafał Augustyn – Warsaw Autum 2004 (ang.). www.warsaw-autumn.art.pl. [dostęp 2011-06-23].
  12. Ewa Obniska (red.): Figle Szatana – Stanisław Moniuszko, Adam Münchheimer, Rafał Augustyn: 1 aktowa wersja baletu Virgiliusa Caloriego z 1870 r.; Libretto Janina Pudełek, oprac. partytury: Rafał Augustyn, insc. i choreogr. Witold Gruca, kier. muz. Bogdan Hoffmann, scen. Małgorzata Treutler. Prapremiera: Teatr Wielki w Warszawie, 27 i 28 maja 1988. Warszawa: Teatr Wielki, 1988.
  13. a b c przypuszczalny rok publikacji
  14. Stanisław Moniuszko: Śpiew łabędzi: sześć piosnek ofiarowane Stefanowi Kowerskiemu. No 6, Czarny krsyżyk (!) prawidłowo: Czarny krzyżyk. nakładem Gustawa Sennewalda, przypuszczalnie 1865 ?, s. 5.
  15. Włodzimierz Poźniak: Echo muzyczne, 1877–1882 ; Echo muzyczne, teatralne i. artystyczne, 1883–1907. T. 1. PWN, 1965, s. 53. OCLC 2455715.
  16. Stanisław Szenic, Cmentarz Powązkowski: 1891–1918; zmarli i ich rodziny, Warszawa: PIW, 1983, s. 170–180, ISBN 83-06-00921-5, ISBN 978-83-06-00921-7, OCLC 11676051.
  17. Kurier Warszawski 10 listopada 1859. „Kurier Warszawski”. 298 (1859), s. 2, 1859-11-10 (1859-10-29). Warszawa. 

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Mała encyklopedia muzyki. Warszawa: PWN, 1970, s. 674.
  • Bogdan M Jankowski: Adam Münchheimer – działacz muzyczny i kompozytor (Praca magisterska wykonana w Katedrze Muzyki Polskiej Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego pod kier. prof. dr Hieronima Feichta w 1961 r.). Warszawa: Jerzy Moraś Wydawnictwo Szachowe "Penelopa", 2007, s. 160. ISBN 83-86407-48-4. OCLC 189644928.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]