Adam Słodowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Adam Słodowy
Ilustracja
Adam Słodowy kultowym wskaźnikiem-strzałką wskazuje elementy odkurzacza (1975)
major major
Data i miejsce urodzenia

3 grudnia 1923
Czarnków

Data i miejsce śmierci

10 grudnia 2019
Warszawa

Przebieg służby
Lata służby

1944–1958

Siły zbrojne

Orzeł LWP.jpg Ludowe Wojsko Polskie

Odznaczenia
Order Uśmiechu

Adam Stanisław Słodowy (ur. 3 grudnia 1923 w Czarnkowie, zm. 10 grudnia 2019 w Warszawie) – polski popularyzator majsterkowania, autor i prowadzący programu telewizyjnego Zrób to sam (1959–1983), autor książek i scenariuszy, major Ludowego Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Czarnkowie nad Notecią[1] w Wielkopolsce[2], gdzie uczęszczał do szkoły powszechnej w latach 1930–1937[3]. Podczas okupacji niemieckiej w latach 1939–1944 pracował w fabryce maszyn w Baczkach, 60 km od stolicy[4]. W 1944 r. zgłosił się na ochotnika do wojska, wojnę ukończył w Szczecinie jako oficer artylerii[4]. Od 1950 do 1958 wykładał w Oficerskiej Szkole Artylerii Przeciwlotniczej w Koszalinie[5], po czym w Wojskowej Akademii Technicznej. Odchodził ze służby w stopnia majora[6].

Po opuszczeniu wojska zajął się popularyzacją majsterkowania. W 1958 na wystawie motoryzacyjnej zorganizowanej przez Wydawnictwa Komunikacyjne na Placu Konstytucji w Warszawie zaprezentował własnoręcznie wykonany[7][8] w Czarnkowie[6] samochód[9][4]. Od 1959 r. pracował w TVP, gdzie początkowo konstruował urządzenia sceno-techniczne. Dla Teatru Telewizji przygotował obrotową scenę[10]. Dla stacji wymyślił ponad 60 urządzeń usprawniających pracę[2]. W latach 1961–1978 był redaktorem Naczelnej Redakcji Programów Oświatowych i Dziecięcych TVP[11]. Znany był jako prezenter programu Zrób to sam. Był on częścią czwartkowego Ekranu z bratkiem, a potem niedzielnego Teleranka[10]; Adam Słodowy prezentował w nim osobiście, jak z ogólnie dostępnych rzeczy (np. zużytych opakowań) można zrobić zabawki i przedmioty użytkowe. Program był nadawany przez 24 lata od 1959 r. do 1983 r., łącznie wyemitowano 505 odcinków[4]. Prowadził też program telewizyjny Adam Słodowy w domowym warsztacie (Program II, 1979)[12]. W 1983 r. przeszedł na emeryturę[13][4].

Napisał ponad 10 książek poświęconych samodzielnemu majsterkowaniu, które bywały wznawiane, w tym Lubię majsterkować, przeznaczoną dla starszych odbiorców, zamieszczając niektóre informacje prezentowane wcześniej w telewizji, a także projekty nowych zabawek i urządzeń. Książka została przetłumaczona na języki obce, a jej łączny nakład wyniósł ponad 560 000 egzemplarzy[14]. Napisał także książki o samochodach, dotyczące głównie obsługi i napraw pojazdów marki Škoda. Szacuje się, że łączny nakład publikacji książkowych Słodowego o majsterkowaniu wynosi 2,5 mln egzemplarzy[4].

Artykuły o majsterkowaniu publikował również w prasie, np. w miesięczniku Horyzonty Techniki dla dzieci, podpisując je inżynier Adam Słodowy[15][4].

Był autorem projektu witraży dla starostwa powiatowego w rodzinnej miejscowości[6].

Słodowy wraz z Romanem Huszczo był autorem scenariusza do serii dwudziestu filmów animowanych dla dzieci Pomysłowy Dobromir (1973–1975) i Pomysłowy wnuczek (1984–1988), a także filmu Śrubokręt i spółka (1976). Zagrał (przebrany za kobietę) w filmie Seksmisja epizodyczną rolę, w ramach której prowadził program telewizyjny ucząc o robieniu na drutach[16].

Jako senior wystąpił w kampanii reklamowej dla firmy rozprowadzającej artykuły budowlane, w 2004 w Zielonej Górze[17] i w 2006 w Skierniewicach[18] był gościem honorowym podczas otwarcia supermarketów budowlanych. Był konsultantem przy publikacji wydawnictw książkowych. Współuczestniczył w budowie samolotu w USA[4].

Na wniosek dzieci 21 marca 1974 r. został Kawalerem Orderu Uśmiechu; ceremonia wręczenia odznaczenia odbyła się dwa lata później[19], 13 marca 1976 r. w Pałacu Młodzieży w Warszawie – otrzymał legitymację z numerem 107. Od premiera otrzymał nagrodę „za twórczość artystyczną dla dzieci i młodzieży oraz za działalność popularyzatorską w dziedzinie politechnizacji”[20]. W 1983 r. dostał nagrodę literacką Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich jako autor najpoczytniejszych książek w bibliotekach publicznych[21][4]. Pozytywnie o twórczości Słodowego wypowiadały się osoby spoza branży księgarskiej[22][6].

Profesor Piotr Gliński, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, na wieść o śmierci prezentera stwierdził: „...Zamyka się pewien rozdział historii TV”[23][24].

W kulturze[edytuj | edytuj kod]

Działalność popularyzatorską Słodowego satyryk Ludwik Jerzy Kern utrwalił w swojej poezji opublikowanej w tygodniku Przekrój, a tygodnik Radio i Telewizja zamieścił parodię dotyczącą telewizyjnego programu[4]. Osoba Adama Słodowego pojawiła się w dowcipach politycznych.

10 września 2021 w Szkole Podstawowej nr 1 w Czarnkowie, do której uczęszczał, otwarto klasę – Pracownię Techniki im. Adama Słodowego, w której zgromadzono narzędzia i pamiątki po konstruktorze[25][3][26].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Pradziadek Adama był stelmachem[27], budował powozy konne[4]. Ojciec Adama Słodowego – Antoni, był urzędnikiem skarbowym oraz autorem książki o historii okolicy Czarnkowa: Krótki zarys dziejów powiatu czarnkowskiego i miasta Czarnkowa z roku 1926[28][29]. Adam miał siostrę[30]. W 1928 rodzina przeprowadziła się do nowo wybudowanego domu[31].

Pierwszą żoną Słodowego była Jadwiga (1925–1968)[32][28][33], mieli dwóch synów, pochodzących z Czarnkowa[31], którzy osiedlili się poza Polską: starszy – Piotr, matematyk i fizyk, mieszka w Australii w Melbourne[34], a młodszy – Wojciech, lekarz – w USA w Chicago[4]. Drugą żoną została Bożenna Kwiatkowska-Słodowy[4][3]. Małżeństwo mieszkało w Warszawie w mieszkaniu M3[4] i unikało medialnego rozgłosu[34].

W 2015 redaktor przeszedł udar[35][36][37]. W lipcu 2019 media opublikowały nieprawdziwą informację o jego śmierci[38].

Adam Słodowy zmarł wieczorem 10 grudnia 2019 r., w wieku 96 lat[39][40]. Został skremowany i pochowany na cmentarzu Powązkowskim 17 stycznia 2020[32][33] (kwatera 76-1-25).

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Grób Adama Słodowego na cmentarzu Powązkowskim

Książki[edytuj | edytuj kod]

na temat majsterkowania i motoryzacji
  • Budowa samochodu amatorskiego 1958, Wydawnictwa Komunikacyjne
  • Podręcznik kierowcy amatora 1959, 1960, 1962, 1963, 1964, 1966
  • To wcale nie jest trudne 1963 Wydawnictwa Naukowo-Techniczne
  • Umiem majstrować 1964, Nasza Księgarnia
  • Budujemy przyczepki campingowe 1965, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności
  • Samochód bez tajemnic 1966, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności
  • Usprawniam własny samochód, 1971, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności
  • Lubię majsterkować 1973
  • Jeżdżę samochodem Skoda S-100 i 1000 MB : technika jazdy, obsługa i usprawnienia, 1973, Wydawnictwa Komuinikacji i Łączności
  • Majsterkowanie dla każdego 1976, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne
  • Majsterkuję narzędziami EMA-COMBI 1980, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne
  • Sam obsługuję samochód 1969, 1972, 1978
proza

Scenariusze[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Grupa Wirtualna Polska, Adam Słodowy nie żyje. Informację potwierdził krewny, o2.pl, 11 grudnia 2019 [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  2. a b Nie żyje Adam Słodowy, twórca kultowego programu „Zrób to sam” – Wiadomości – polskieradio24.pl, polskieradio24.pl [dostęp 2022-10-22].
  3. a b c TV ASTA: klasa imienia Adama Słodowego w Czarnkowie. [dostęp 2022-10-24].
  4. a b c d e f g h i j k l m n Helena Kowalik, Nazywali go Pan Zrób to Sam, tygodnikprzeglad.pl, 2004 [dostęp 2022-10-22].
  5. Zmarł Adam Słodowy. Twórca programu „Zrób to sam” miał 96 lat, prk24.pl [dostęp 2022-10-24].
  6. a b c d Popularyzator nauki i majsterkowania Adam Słodowy spoczął na Powązkach, dzieje.pl [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  7. Adam Słodowy, Motor (tygodnik) [dostęp 2022-10-23].
  8. Redakcja, SAM, czyli "Samochód Amatorski Motoru", Motofakty, 13 czerwca 2012 [dostęp 2022-10-23] (pol.).
  9. Adam Słodowy i fenomen programu „Zrób to Sam”, film.interia.pl [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  10. a b Zrób to sam, www.nostalgia.pl [dostęp 2022-10-22].
  11. Adam Słodowy | Życie i twórczość | Artysta, Culture.pl [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  12. Dziennik Popularny (nr 128): Program TV. bc.wbp.lodz.pl (Biblioteka Cyfrowa Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi), 1979-06-09. s. 9. [dostęp 2022-10-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-12-12)].
  13. Nie żyje Adam Słodowy. Wspomnienie, www.wirtualnemedia.pl [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  14. MS, Adam Słodowy nie żyje. Prowadzący kultowego programu „Zrób to sam” miał 96 lat, Newsweek, 11 grudnia 2019 [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  15. Adam Słodowy, Pralka dla lalek, „Horyzonty Techniki dla Dzieci”, Warszawa: Wydawnictwa Czasopism Technicznych NOT, czerwiec 1968, s. 20–21.
  16. 10 sekretów „Seksmisji”, kobieta.interia.pl [dostęp 2021-06-24] (pol.).
  17. Adam Słodowy nie żyje. W 2004 roku otwierał Castoramę w Zielonej Górze. Twórca programu „Zrób to sam” zmarł w wieku 96 lat, Gazeta Lubuska, 11 grudnia 2019 [dostęp 2022-10-23] (pol.).
  18. Adam Słodowy nie żyje. 13 lat temu otwierał skierniewicką Castoramę, eglos.pl [dostęp 2022-10-24] (pol.).
  19. Adam Słodowy nie żyje. Twórca „Zrób to sam” miał 96 lat, Rzeczpospolita [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  20. Adam Słodowy, [w:] Witryna WWW mieszkaniec.pl, 24 sierpnia 2016 [dostęp 2022-10-22].
  21. Redakcja, Adam Słodowy nie żyje. Miał 96 lat, www.polityka.pl, 2019 [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  22. Adam Słodowy i fenomen programu „Zrób to Sam”, film.interia.pl [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  23. Nie żyje Adam Słodowy. Miał 96 lat – Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu – Archiwum – Portal Gov.pl, Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu – Archiwum [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  24. Adam Słodowy nie żyje. Autor „Zrób to sam” zmarł w wieku 96 lat, „Portal i.pl”, 11 grudnia 2019 [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  25. h, W Czarnkowie powstała Pracownia im. Adama Słodowego, GłosOnline, 22 września 2021 [dostęp 2022-10-24] (pol.).
  26. Upamiętnili Adama Słodowego - Portal asta24.pl - Piła - informacje i wydarzenia, www.asta24.pl [dostęp 2022-10-24] (pol.).
  27. Wyborcza.pl, poznan.wyborcza.pl, 11 grudnia 2019 [dostęp 2022-10-22].
  28. a b Popularyzator nauki i majsterkowania Adam Słodowy spoczął na Powązkach, dzieje.pl [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  29. Krótki zarys dziejów powiatu czarnkowskiego i miasta Czarnkowa, katalogi.bn.org.pl, Czarnków nad Notecią 1926, OCLC 837266134 [dostęp 2022-10-23].
  30. Grupa Wirtualna Polska, Adam Słodowy nie żyje. Informację potwierdził krewny, o2.pl, 11 grudnia 2019 [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  31. a b Piotr Szlanga, Ostatnie pożegnanie Adama Słodowego 2020, MCK Czarnków, 17 czerwca 2020 [dostęp 2022-10-24] (pol.).
  32. a b Pogrzeb Adama Słodowego po 5 tygodniach od śmierci. wp.pl. [dostęp 2022-10-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-01-17)].
  33. a b Adam Słodowy, twórca programu „Zrób to sam” spoczął na Powązkach, wiadomosci.dziennik.pl, 17 stycznia 2020 [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  34. a b Żona zmarłego Adama Słodowego. Para trzymała się z daleka od mediów, OnetKobieta, 11 grudnia 2019 [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  35. Nie żyje twórca programu „Zrób to sam” Adam Słodowy, Viva.pl [dostęp 2022-10-24] (pol.).
  36. Nie żyje Adam Słodowy. Przypominamy jego najciekawsze „wynalazki” z programu „Zrób to sam”, nextgazetapl, 11 grudnia 2019 [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  37. Monika Majko, Tajemnica pochówku Adama Słodowego wyszła na jaw. Żona chciała jednego, Goniec.pl, 12 kwietnia 2022 [dostęp 2022-10-24] (pol.).
  38. Adam Słodowy żyje. Fake news zdementowała rodzina, konkret24.tvn24.pl [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  39. Adam Słodowy nie żyje. Był autorem popularnego programu „Zrób to sam”. rmf24.pl. [dostęp 2019-12-11]. (pol.).
  40. Adam Słodowy nie żyje. „Zamyka się pewien rozdział TV”. pinbook.pl. [dostęp 2019-12-11].
  41. Adam Słodowy w bazie filmpolski.pl

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]