Przejdź do zawartości

Adam Słodowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Adam Słodowy
Ilustracja
Adam Słodowy z kultowym wskaźnikiem-strzałką wskazuje elementy odkurzacza (1975)
major major
Data i miejsce urodzenia

3 grudnia 1923
Czarnków

Data i miejsce śmierci

10 grudnia 2019
Warszawa

Przebieg służby
Lata służby

1944–1958

Siły zbrojne

Ludowe Wojsko Polskie

Odznaczenia
Medal Komisji Edukacji Narodowej Złoty Krzyż „Za Zasługi dla ZHP” Order Uśmiechu
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Adam Stanisław Słodowy (ur. 3 grudnia 1923 w Czarnkowie, zm. 10 grudnia 2019 w Warszawie) – polski popularyzator majsterkowania, autor i prowadzący program telewizyjny Zrób to sam (1959–1983), autor książek i scenariuszy, major Wojska Polskiego.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Czarnkowie nad Notecią[1] w Wielkopolsce[2], w rodzinie Antoniego i Zofii z Winieckich[3][4]. W rodzinnej miejscowości, w latach 1930–1937, uczęszczał do szkoły powszechnej[5]. Następnie uczył się w gimnazjum w Bydgoszczy, gdzie kontynuował rozpoczętą jeszcze w Czarnkowie działalność harcerską[4].

Podczas okupacji niemieckiej w latach 1939–1944 pracował jako ślusarz w Fabryce Maszyn Rolniczych w Baczkach, 60 km od stolicy[6]. W 1944 r. zgłosił się na ochotnika do wojska, wojnę ukończył w Szczecinie jako oficer artylerii[6].

W latach 1946–1949 był kierownikiem referatu w Starostwie Powiatowym w Czarnkowie. Od 1950 do 1958 wykładał w Oficerskiej Szkole Artylerii Przeciwlotniczej w Koszalinie[7], po czym w Wojskowej Akademii Technicznej. Odszedł ze służby w stopniu majora[8].

Po opuszczeniu wojska zajął się popularyzacją majsterkowania. W 1958 na wystawie motoryzacyjnej zorganizowanej przez Wydawnictwa Komunikacyjne na Placu Konstytucji w Warszawie zaprezentował własnoręcznie wykonany[9][10] w Czarnkowie[8] samochód[11][6]. Od 1959 r. pracował w TVP, gdzie początkowo konstruował urządzenia sceno-techniczne. Dla Teatru Telewizji przygotował obrotową scenę[12]. Dla stacji wymyślił ponad 60 urządzeń usprawniających pracę[2]. W latach 1961–1978 był redaktorem Naczelnej Redakcji Programów Oświatowych i Dziecięcych TVP[13]. Znany był jako prezenter programu Zrób to sam. Był on częścią czwartkowego Ekranu z bratkiem, a potem niedzielnego Teleranka[12]; Adam Słodowy prezentował w nim osobiście, jak z ogólnie dostępnych rzeczy (np. zużytych opakowań) można zrobić zabawki i przedmioty użytkowe. Program był nadawany przez 24 lata od 1959 r. do 1983 r., łącznie wyemitowano 505 odcinków[6]. Prowadził też program telewizyjny Adam Słodowy w domowym warsztacie (Program II, 1979)[14]. W 1983 r. przeszedł na emeryturę[15][6].

Napisał ponad 10 książek poświęconych samodzielnemu majsterkowaniu, które bywały wznawiane, w tym Lubię majsterkować, przeznaczoną dla starszych odbiorców, zamieszczając niektóre informacje prezentowane wcześniej w telewizji, a także projekty nowych zabawek i urządzeń. Książka została przetłumaczona na języki obce, a jej łączny nakład wyniósł ponad 560 000 egzemplarzy[16]. Napisał także książki o samochodach, dotyczące głównie obsługi i napraw pojazdów marki Škoda. Szacuje się, że łączny nakład publikacji książkowych Słodowego o majsterkowaniu wynosi 2,5 mln egzemplarzy[6].

Artykuły o majsterkowaniu publikował również w prasie, np. w miesięczniku Horyzonty Techniki dla dzieci, podpisując je inżynier Adam Słodowy[17][6].

Był autorem projektu witraży dla starostwa powiatowego w rodzinnej miejscowości[8].

Słodowy wraz z Romanem Huszczo był autorem scenariusza do serii dwudziestu filmów animowanych dla dzieci Pomysłowy Dobromir (1973–1975) i Pomysłowy wnuczek (1984–1988), a także filmu Śrubokręt i spółka (1976). Zagrał (przebrany za kobietę) w filmie Seksmisja epizodyczną rolę, w ramach której prowadził program telewizyjny ucząc o robieniu na drutach[18].

Jako senior wystąpił w kampanii reklamowej dla firmy rozprowadzającej artykuły budowlane, w 2004 w Zielonej Górze[19] i w 2006 r. w Skierniewicach[20] był gościem honorowym podczas otwarcia supermarketów budowlanych. Był konsultantem przy publikacji wydawnictw książkowych. Współuczestniczył w budowie samolotu w USA[6].

Pozytywnie o twórczości Słodowego wypowiadały się osoby spoza branży księgarskiej[11][8].

Profesor Piotr Gliński, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, na wieść o śmierci prezentera stwierdził: „...Zamyka się pewien rozdział historii TV”[21][22].

W kulturze

[edytuj | edytuj kod]

Działalność popularyzatorską Słodowego satyryk Ludwik Jerzy Kern utrwalił w swojej poezji opublikowanej w tygodniku Przekrój, a tygodnik Radio i Telewizja zamieścił parodię dotyczącą telewizyjnego programu[6]. Osoba Adama Słodowego pojawiła się w dowcipach politycznych.

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]

Pradziadek Adama był stelmachem[23], budował powozy konne[6]. Ojciec Adama Słodowego – Antoni, był naczelnikiem Urzędu Skarbowego oraz autorem książki o historii okolicy Czarnkowa: Krótki zarys dziejów powiatu czarnkowskiego i miasta Czarnkowa z roku 1926[8][24]. Adam miał siostrę[1]. W 1928 rodzina przeprowadziła się do nowo wybudowanego domu[25].

Pierwszą żoną Słodowego była Jadwiga z Komosińskich (1925–1968)[26][8][27], mieli dwóch synów, pochodzących z Czarnkowa[25], którzy osiedlili się poza Polską: starszy – Piotr, matematyk i fizyk, mieszka w Australii w Melbourne[28], a młodszy – Wojciech, lekarz – w USA w Chicago[6]. Po śmierci Jadwigi, drugą żoną została Bożenna z Kwiatkowskich[6][5], która pracowała jako operator światła w TVP[4]. Małżeństwo mieszkało w Warszawie w mieszkaniu M3[6] i unikało medialnego rozgłosu[28].

W 2015 redaktor przeszedł udar[29][30][31]. W lipcu 2019 media opublikowały nieprawdziwą informację o jego śmierci[32].

Adam Słodowy zmarł wieczorem 10 grudnia 2019 r., w wieku 96 lat[33][34]. Został skremowany i 17 stycznia 2020 pochowany na cmentarzu Powązkowskim[26][27] (kwatera 76-1-25)[35].

Twórczość

[edytuj | edytuj kod]
Grób Adama Słodowego na cmentarzu Powązkowskim

Książki

[edytuj | edytuj kod]
na temat majsterkowania i motoryzacji
  • Budowa samochodu amatorskiego 1958, Wydawnictwa Komunikacyjne
  • Podręcznik kierowcy amatora 1959, 1960, 1962, 1963, 1964, 1966
  • To wcale nie jest trudne 1963 Wydawnictwa Naukowo-Techniczne
  • Umiem majstrować 1964, Nasza Księgarnia
  • Budujemy przyczepki campingowe 1965, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności
  • Samochód bez tajemnic 1966, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności
  • Usprawniam własny samochód, 1971, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności
  • Lubię majsterkować 1973
  • Jeżdżę samochodem Skoda S-100 i 1000 MB: technika jazdy, obsługa i usprawnienia, 1973, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności
  • Majsterkowanie dla każdego 1976, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne
  • Majsterkuję narzędziami EMA-COMBI 1980, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne
  • Sam obsługuję samochód 1969, 1972, 1978
proza

Scenariusze

[edytuj | edytuj kod]

Nagrody i wyróżnienia

[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie

[edytuj | edytuj kod]

10 września 2021 w Szkole Podstawowej nr 1 w Czarnkowie, do której uczęszczał, otwarto klasę – Pracownię Techniki im. Adama Słodowego, w której zgromadzono narzędzia i pamiątki po konstruktorze[45][5][46].

25 października 2024 przy skrzyżowaniu ulic Tadeusza Kościuszki i Kościelnej w Czarnkowie uroczyście odsłonięto ławeczkę Adama Słodowego[42].

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 Grupa Wirtualna Polska, Adam Słodowy nie żyje. Informację potwierdził krewny [online], o2.pl, 11 grudnia 2019 [dostęp 2022-10-22] [zarchiwizowane z adresu 2019-12-12] (pol.).
  2. 1 2 Nie żyje Adam Słodowy, twórca kultowego programu „Zrób to sam” – Wiadomości – polskieradio24.pl [online], polskieradio24.pl [dostęp 2022-10-22].
  3. ↑ Adam Słodowy (1923-2019). Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2024-12-03]. (pol.).
  4. 1 2 3 Adam Słodowy i jego rodzina [online], Adam Słodowy i jego rodzina – Rody i Rodziny Mazowsza – Radio dla Ciebie [dostęp 2025-06-04].
  5. 1 2 3 TV ASTA: klasa imienia Adama Słodowego w Czarnkowie. [dostęp 2022-10-24].
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Helena Kowalik, Nazywali go Pan Zrób to Sam [online], tygodnikprzeglad.pl, 2004 [dostęp 2022-10-22].
  7. ↑ Zmarł Adam Słodowy. Twórca programu „Zrób to sam” miał 96 lat [online], prk24.pl [dostęp 2022-10-24].
  8. 1 2 3 4 5 6 Popularyzator nauki i majsterkowania Adam Słodowy spoczął na Powązkach [online], dzieje.pl [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  9. ↑ Adam Słodowy, Chcesz samochód? „Zrób to sam!” [online], Motor [dostęp 2022-10-23].
  10. ↑ Redakcja, SAM, czyli „Samochód Amatorski Motoru” [online], Motofakty, 13 czerwca 2012 [dostęp 2022-10-23] (pol.).
  11. 1 2 Adam Słodowy i fenomen programu „Zrób to Sam” [online], film.interia.pl [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  12. 1 2 Zrób to sam [online], www.nostalgia.pl [dostęp 2022-10-22].
  13. ↑ Adam Słodowy | Życie i twórczość | Artysta [online], Culture.pl [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  14. ↑ Dziennik Popularny (nr 128): Program TV. bc.wbp.lodz.pl (Biblioteka Cyfrowa Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi), 1979-06-09. s. 9. [dostęp 2022-10-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-12-12)].
  15. ↑ Nie żyje Adam Słodowy. Wspomnienie [online], www.wirtualnemedia.pl [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  16. ↑ MS, Adam Słodowy nie żyje. Prowadzący kultowego programu „Zrób to sam” miał 96 lat [online], Newsweek, 11 grudnia 2019 [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  17. ↑ Adam Słodowy, Pralka dla lalek, „Horyzonty Techniki dla Dzieci”, Warszawa: Wydawnictwa Czasopism Technicznych NOT, czerwiec 1968, s. 20–21.
  18. ↑ 10 sekretów „Seksmisji” [online], kobieta.interia.pl [dostęp 2021-06-24] (pol.).
  19. ↑ Adam Słodowy nie żyje. W 2004 roku otwierał Castoramę w Zielonej Górze. Twórca programu „Zrób to sam” zmarł w wieku 96 lat [online], Gazeta Lubuska, 11 grudnia 2019 [dostęp 2022-10-23] (pol.).
  20. ↑ Adam Słodowy nie żyje. 13 lat temu otwierał skierniewicką Castoramę [online], eglos.pl [dostęp 2022-10-24] (pol.).
  21. ↑ Nie żyje Adam Słodowy. Miał 96 lat – Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu – Archiwum – Portal Gov.pl [online], Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu – Archiwum [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  22. ↑ Adam Słodowy nie żyje. Autor „Zrób to sam” zmarł w wieku 96 lat, „Portal i.pl”, 11 grudnia 2019 [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  23. ↑ Wyborcza.pl [online], poznan.wyborcza.pl, 11 grudnia 2019 [dostęp 2022-10-22].
  24. ↑ Krótki zarys dziejów powiatu czarnkowskiego i miasta Czarnkowa, katalogi.bn.org.pl, Czarnków nad Notecią 1926, OCLC 837266134 [dostęp 2022-10-23].
  25. 1 2 Piotr Szlanga, Ostatnie pożegnanie Adama Słodowego 2020 [online], MCK Czarnków, 17 czerwca 2020 [dostęp 2022-10-24] (pol.).
  26. 1 2 Pogrzeb Adama Słodowego po 5 tygodniach od śmierci. wp.pl. [dostęp 2022-10-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-01-17)].
  27. 1 2 Adam Słodowy, twórca programu „Zrób to sam” spoczął na Powązkach [online], wiadomosci.dziennik.pl, 17 stycznia 2020 [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  28. 1 2 Żona zmarłego Adama Słodowego. Para trzymała się z daleka od mediów [online], OnetKobieta, 11 grudnia 2019 [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  29. ↑ Nie żyje twórca programu „Zrób to sam” Adam Słodowy [online], Viva.pl [dostęp 2022-10-24] (pol.).
  30. ↑ Nie żyje Adam Słodowy. Przypominamy jego najciekawsze „wynalazki” z programu „Zrób to sam” [online], nextgazetapl, 11 grudnia 2019 [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  31. ↑ Adam Słodowy nie żyje. Był autorem popularnego programu „Zrób to sam” [online], Goniec.pl, 11 grudnia 2019 [dostęp 2025-10-30] (pol.).
  32. ↑ Adam Słodowy żyje. Fake news zdementowała rodzina [online], konkret24.tvn24.pl [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  33. ↑ Adam Słodowy nie żyje. Był autorem popularnego programu „Zrób to sam”. rmf24.pl. [dostęp 2019-12-11]. (pol.).
  34. ↑ Adam Słodowy nie żyje. „Zamyka się pewien rozdział TV”. pinbook.pl. [dostęp 2019-12-11].
  35. ↑ Cmentarz Stare Powązki: JADWIGA SŁODOWA, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2025-06-04].
  36. ↑ Adam Słodowy w bazie filmpolski.pl
  37. ↑ Adam Słodowy, [w:] Witryna WWW mieszkaniec.pl, 24 sierpnia 2016 [dostęp 2022-10-22].
  38. 1 2 Adam Słodowy M.J. Minakowska, Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego [dostęp 2025-06-04].
  39. ↑ Andrzej Piechota, Setna rocznica urodzin Adama Słodowego Miasto Czarnków [dostęp 2025-06-04].
  40. ↑ Adam Słodowy nie żyje. Twórca „Zrób to sam” miał 96 lat [online], Rzeczpospolita [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  41. ↑ Ceremonia wręczenia odznaczenia odbyła się dwa lata później, 13 marca 1976 r. w Pałacu Młodzieży w Warszawie – otrzymał legitymację z numerem 107.
  42. 1 2 Uroczyste odsłonięcie ławeczki Adama Słodowego – 25 października, godz. 11:00 Miasto Czarnków [dostęp 2025-06-04].
  43. ↑ Redakcja, Adam Słodowy nie żyje. Miał 96 lat [online], www.polityka.pl, 2019 [dostęp 2022-10-22] (pol.).
  44. ↑ Laureaci Nagród ZAiKS-u [online], www.zaiks.org.pl [dostęp 2025-06-04].
  45. ↑ h, W Czarnkowie powstała Pracownia im. Adama Słodowego [online], GłosOnline, 22 września 2021 [dostęp 2022-10-24] (pol.).
  46. ↑ Upamiętnili Adama Słodowego – Portal asta24.pl – Piła – informacje i wydarzenia [online], www.asta24.pl [dostęp 2022-10-24] (pol.).

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Adam_Słodowy&oldid=79966450”