Adolf Juzwenko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Adolf Juzwenko
Wikimedia Polska Conference 2011 Adolf Juzwenko 2.jpg
Adolf Juzwenko w trakcie Konferencji Wikimedia Polska 2011
Data i miejsce urodzenia 1939
Lisowce
dyrektor
Przynależność Biblioteka Ossolineum
Okres urzędowania od 1990
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Adolf Juzwenko (po prawej)
i prof. Zieliński, 1981

Adolf Juzwenko (ur. 7 marca 1939 w Lisowcach) – polski historyk, doktor nauk humanistycznych, od 1990 dyrektor Biblioteki Ossolineum, następnie Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu. Jest autorem prac naukowych i innych publikacji, szczególnie na temat stosunków polsko-rosyjskich.

Życiorys[edytuj]

Urodzony 7 marca 1939 w Lisowcach na zachodnim Podolu na Kresach Wschodnich[1]. Po wojnie, w wyniku zmiany granic, wraz z rodzicami, przyjechał w 1946 roku na Ziemie Zachodnie i zamieszkał na wsi pod Sobótką[2]; do Wrocławia przeprowadził się natomiast w 1956 roku[3]. Studiował historię na Uniwersytecie Wrocławskim, gdzie doktoryzował się u prof. Henryka Zielińskiego. W latach 1961–1990, jako pracownik naukowo-dydaktyczny Instytutu Historycznego, specjalizował się w dziejach polskiego ruchu niepodległościowego, zajmował się też historią Rosji i stosunkami polsko-rosyjskimi w XIX i XX wieku.

Działacz opozycji demokratycznej od lat 70. prowadził wykłady, odczyty i prelekcje tak w ramach Wrocławskich Czwartków Naukowych Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego, jak również w Klubach Inteligencji Katolickiej i Wszechnicach „Solidarności”. Działacz i doradca NSZZ „Solidarność”, przewodniczący delegacji Zarządu Regionu Dolny Śląsk na I Krajowy Zjazd „Solidarności” (jesień 1981).

Przed wyborami do Sejmu kontraktowego wyznaczonymi na 4 czerwca 1989, w kwietniu powołany przez Związek na przewodniczącego Wrocławskiego Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”; funkcję tę pełnił do września 1989.

W 1990 powierzono mu funkcję dyrektora Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich PAN. Dzięki m.in. jego zabiegom 5 stycznia 1995 Sejm przyjął uchwałę nadającą Zakładowi Narodowemu im. Ossolińskich status fundacji prawa publicznego. Rada Kuratorów Ossolineum powierzyła mu w tym samym roku stanowisko dyrektora Zakładu im. Ossolińskich, które pełni do dziś[4]. W styczniu 2007 Senat Uniwersytetu Wrocławskiego uhonorował Adolfa Juzwenkę – „za konsekwencję działania i perspektywiczność myślenia” oraz za doprowadzenie do restytucji fundacji – Złotym Medalem Uniwersytetu Wrocławskiego.

W 1999 Juzwenko wynegocjował z braćmi Janem i Pawłem Tarnowskimi, właścicielami oryginalnego rękopisu Pana Tadeusza Adama Mickiewicza, cenę 200 000 USD za to dzieło – 1/3 szacowanej wówczas jego wartości[5]. Kwotę tę zapłaciło miasto, a rękopis przechowywany jest w skarbcu Biblioteki Ossolineum. Z inicjatywy dyrektora Juzwenki i prezydenta miasta w 2016 powstało we Wrocławiu Muzeum „Pana Tadeusza”.

Od 1994 jest członkiem Polsko-Ukraińskiej Komisji do spraw Wspólnego Dziedzictwa Kulturalnego, a od 2001 przewodniczącym Rady Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu. W 2005 był członkiem Honorowego Komitetu Poparcia Lecha Kaczyńskiego w wyborach prezydenckich. W 2008 przystąpił do stowarzyszenia Dolny Śląsk XXI. Od 2009 członek Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa (SKOZK). Jest także członkiem Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego.

18 stycznia 2016 zasiadł w Radzie Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa[6].

Został członkiem jury Nagrody Historycznej im. Kazimierza Moczarskiego[7].

Nagrody i odznaczenia[edytuj]

W 1989 został odznaczony przez prezydenta RP na uchodźstwie Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[8]. W listopadzie 2007 otrzymał Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[9]. Postanowieniem Prezydenta RP z dnia 30 czerwca 2009 za wybitne zasługi w propagowaniu wiedzy o wspólnym dziedzictwie historycznym narodów tworzących Rzeczpospolitą Obojga Narodów został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[10]. W 2016 Rada Miejska Wrocławia przyznała mu tytuł Honorowego Obywatela Wrocławia[11]

Dzieła wybrane[edytuj]

Przypisy

  1. Opozycja w PRL. Słownik biograficzny 1956–1989. Tom 3, wyd. Ośrodek KARTA, Warszawa 2006.
  2. Przemysław Kucharczak, Wagony zamieniają się w sale wystawowe 03.10.2007, GN 39/2007
  3. Jacek Antczak: Wrocławianie: 30 rozmów. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2008, s. 139–140. ISBN 978-83-245-8737-7.
  4. Aktualne w marcu 2011.
  5. W ten sposób bracia Tarnowscy, których przodkowie kupili Pana Tadeusza od Władysława Mickiewicza, syna poety, stali się głównymi ofiarodawcami dzieła.
  6. Członkowie Rady Ochrony Walk i Męczeństwa w kadencji 2013-2017. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. [dostęp 2016-03-03].
  7. Nagroda Historyczna Moczarskiego 2017. Dziesięć nominowanych książek. wyborcza.pl, 13 października 2017. [dostęp 2017-10-15].
  8. Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 99, Nr 6 z 15 grudnia 1989. 
  9. Szef Ossolineum odznaczony medalem Gloria Artis. m.onet.pl, 8 listopada 2007. [dostęp 2013-01-14].
  10. M.P. z 2009 r. Nr 78, poz. 974 – pkt 1.
  11. Święto Wrocławia. Honorowi Obywatele odebrali tytuły. www.gazetawroclawska.pl. [dostęp 2016-06-24].

Bibliografia[edytuj]