Afera podsłuchowa w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Warszawska restauracja Sowa & Przyjaciele przy ul. Gagarina 2 (róg Czerniakowskiej) – jedno z miejsc, w których nagrywano polityków

Afera podsłuchowa (taśmowa) w Polsceafera polityczna, która wybuchła 14 czerwca 2014 po publikacji w tygodniku „Wprost” stenogramów z nielegalnie podsłuchanych rozmów polityków. Nagrań dokonywano od lipca 2013 do czerwca 2014 w kilku warszawskich restauracjach, a wśród kilkudziesięciu[1] podsłuchiwanych byli m.in. urzędujący i byli ministrowie, przedsiębiorcy oraz prezesi NBP i NIK.

Rozmowy zostały podsłuchane w restauracjach Sowa & Przyjaciele (należącej do Roberta Sowy)[2][3], Amber Room w pałacyku Sobańskich oraz Osteria[4][5]. Do nagrań jako pierwszy dotarł dziennikarz śledczy Piotr Nisztor[6].

Przebieg afery[edytuj | edytuj kod]

Afera w 2014[edytuj | edytuj kod]

Publikacja pierwszych nagrań[edytuj | edytuj kod]

14 czerwca 2014 na stronie internetowej „Wprost” zostały ujawnione fragmenty nagrań dwóch podsłuchanych rozmów. Dwa dni później stenogramy z nagrań zostały opublikowane w papierowym wydaniu tygodnika. Wśród podsłuchanych osób był minister spraw wewnętrznych Bartłomiej Sienkiewicz, prezes NBP Marek Belka, były minister transportu Sławomir Nowak i były wiceminister finansów Andrzej Parafianowicz[7].

W kolejnych dniach prokuratura wszczęła śledztwo w sprawie treści rozmów Sienkiewicza i Belki[8] (umorzone we wrześniu 2014[9]) oraz Nowaka i Parafianowicza[10] (umorzone w grudniu 2014[11]).

Akcja prokuratury w siedzibie „Wprost”[edytuj | edytuj kod]

18 czerwca 2014 do siedziby tygodnika „Wprost” wkroczył prokurator wraz z funkcjonariuszami ABW w celu uzyskania nośników zawierających nagrania podsłuchanych rozmów. Redaktor naczelny „Wprost” Sylwester Latkowski odmówił wydania komputera z nagraniami powołując się na konieczność zachowania tajemnicy dziennikarskiej. Funkcjonariusze podjęli próbę siłowego przejęcia nagrań, ale ostatecznie opuścili budynek bez nośników[12]. Sposób przeprowadzenia akcji został skrytykowany przez media, Helsińską Fundację Praw Człowieka[13], OBWE[14] oraz Ministerstwo Sprawiedliwości[15]. 21 czerwca 2014 pełnomocnik „Wprost” przekazał prokuraturze nośnik ze wszystkimi nagraniami[16].

Wotum nieufności dla rządu Donalda Tuska[edytuj | edytuj kod]

Krótko po wybuchu afery politycy opozycyjni do rządu Donalda Tuska zażądali dymisji premiera i prezesa NBP. Prezes Prawa i Sprawiedliwości Jarosław Kaczyński zapowiedział, że jeśli rząd nie poda się do dymisji, to w Sejmie zostanie złożone wotum nieufności[17]. Z kolei Janusz Palikot, lider partii Twój Ruch zapowiedział, że jego klub poselski złoży projekt uchwały o skróceniu kadencji Sejmu[18]. Ruch Narodowy wezwał do protestów pod urzędami wojewódzkimi[19].

Premier Donald Tusk stwierdził, że nie zdymisjonuje ministrów, ponieważ byłoby to działanie pod dyktando przestępców, którzy chcą zdestabilizować polskie państwo[20].

25 czerwca 2014 Donald Tusk złożył w Sejmie wniosek o wyrażenie wotum zaufania dla rządu. Po kilkugodzinnej debacie Sejm w głosowaniu udzielił rządowi wotum zaufania (237 głosów za, 203 przeciw)[21]. Następnego dnia klub parlamentarny PiS złożył wniosek o konstruktywne wotum nieufności dla rządu Donalda Tuska, wskazując Piotra Glińskiego jako kandydata na premiera[22]. 11 lipca 2014 Sejm odrzucił wnioski o wotum nieufności dla rządu i dla ministra spraw wewnętrznych Bartłomieja Sienkiewicza[23].

Afera w 2015[edytuj | edytuj kod]

Upublicznienie akt sprawy[edytuj | edytuj kod]

W dniach 8–9 czerwca 2015 biznesmen Zbigniew Stonoga opublikował na Facebooku ponad 3 tysiące zdjęć fotokopii akt z postępowania ws. afery podsłuchowej[24]. W Internecie znalazły się zeznania świadków i wyjaśnienia podejrzanych, dowody w śledztwie (m.in. fotografie sprzętu podsłuchowego), a także dane osobowe, adresy i numery PESEL (m.in. szefa CBA Pawła Wojtunika)[25]. Dziennikarze ustalili, że zgodę na wykonywanie fotokopii akt miało co najmniej kilka osób, w tym podejrzani oraz poszkodowani, a także pracownicy prokuratury i ABW[26].

Dymisje w rządzie Ewy Kopacz[edytuj | edytuj kod]

10 czerwca 2015 premier Ewa Kopacz ogłosiła, że w związku z aferą do dymisji podali się: minister zdrowia Bartosz Arłukowicz, minister sportu i turystyki Andrzej Biernat, minister skarbu państwa Włodzimierz Karpiński, wiceministrowie Tomasz Tomczykiewicz, Rafał Baniak i Stanisław Gawłowski, koordynator służb specjalnych Jacek Cichocki oraz szef Zespołu Doradców Politycznych Prezesa Rady Ministrów Jacek Rostowski[27]. Wszystkie dymisje zostały przyjęte. Tego samego dnia rezygnację z funkcji marszałka Sejmu zapowiedział Radosław Sikorski[28] (zrezygnował 23 czerwca 2015[29]).

Postępowanie karne[edytuj | edytuj kod]

Marek Falenta

W związku z aferą prokuratura zatrzymała cztery osoby[30], w tym przedsiębiorcę Marka Falentę[31]. Osobom tym postawiono zarzuty założenia nielegalnych podsłuchów[32].

29 grudnia 2016 Sąd Okręgowy w Warszawie skazał Marka Falentę na karę 2,5 roku bezwzględnego pozbawienia wolności. Kelnerzy Konrad Lassota i Krzysztof Rybka zostali skazani na kary 10 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na 3 lata oraz na kary grzywny. W przypadku czwartego z oskarżonych (którego tożsamość nie została podana do publicznej wiadomości) sąd odstąpił od wymierzenia kary i zobowiązał oskarżonego do wpłaty 50 tysięcy złotych na cel społeczny[33]. 23 maja 2018 Marek Falenta otrzymał wezwanie do stawienia się do odbycia kary w zakładzie penitencjarnym na warszawskim Grochowie[34].

We wrześniu 2018 śledztwo dziennikarskie ujawniło powiązania Marka Falenty z rosyjskimi służbami, w tym z ludźmi z otoczenia Władimira Putina[35].

Lista podsłuchanych osób i opublikowanych nagrań[edytuj | edytuj kod]

Lista podsłuchanych osób[edytuj | edytuj kod]

Lista osób, których rozmowy zostały podsłuchane i opublikowane. Podano funkcje pełnione w okresie prowadzenia podsłuchów lub w momencie ujawnienia nagrań.

Nagrania opublikowane w 2014[edytuj | edytuj kod]

Nagrania opublikowane 14–16 czerwca 2014[edytuj | edytuj kod]

Nagrania opublikowane przez tygodnik „Wprost” w dniach 14–16 czerwca 2014.

Pierwsza rozmowa odbyła się w lipcu 2013 pomiędzy Bartłomiejem Sienkiewiczem a Markiem Belką. W dyskusji brał też udział Sławomir Cytrycki[37]. Przedmiotem rozmowy było finansowanie deficytu budżetowego przez NBP i odwołanie ówczesnego ministra finansów Jacka Rostowskiego[51]. 19 czerwca 2014 „Wprost” opublikował na swojej stronie internetowej nagranie z całej rozmowy.

Druga rozmowa odbyła się w lutym 2014 pomiędzy Sławomirem Nowakiem a Andrzejem Parafianowiczem. W dyskusji brał też udział Dariusz Zawadka. Przedmiotem rozmowy była m.in. kontrola skarbowa prowadzona u żony Nowaka[49].

Nagrania opublikowane 22–23 czerwca 2014[edytuj | edytuj kod]

22 czerwca 2014 w różnych mediach zaczęły być ujawniane fragmenty nagrań kolejnych rozmów pomiędzy politykami. 23 czerwca 2014 „Wprost” opublikował stenogramy z tych rozmów.

W pierwszej rozmowie brał udział Radosław Sikorski i Jacek Rostowski. W trakcie dyskusji Sikorski wypowiadał się krytycznie o polsko-amerykańskiej współpracy, dającej według niego fałszywe poczucie bezpieczeństwa[50].

Druga rozmowa odbyła się w lutym 2014 pomiędzy Pawłem Grasiem a Dariuszem Jackiem Krawcem. Rozmowa dotyczyła między innymi planów obchodów rocznicy wyborów parlamentarnych w 1989, a także ewentualnego kandydowania Donalda Tuska na stanowiska w Unii Europejskiej[40].

W trzeciej rozmowie brał udział Dariusz Jacek Krawiec, Włodzimierz Karpiński i Zdzisław Gawlik. Czwarta rozmowa odbyła się pomiędzy Piotrem Wawrzynowiczem a Stanisławem Gawłowskim. Ponadto „Wprost” ujawnił nowe fragmenty stenogramów z rozmowy Nowaka z Parafianowiczem i Zawadką[39].

Nagrania opublikowane w 2015[edytuj | edytuj kod]

Nagranie opublikowane 17–18 maja 2015[edytuj | edytuj kod]

17 maja 2015 dziennikarze tygodnika „Do Rzeczy” podali na stronie internetowej czasopisma, że są w posiadaniu nagrania z 5 czerwca 2014 między Elżbietą Bieńkowską a Pawłem Wojtunikiem[38]. Następnego dnia fragmenty rozmowy zostały opublikowane w papierowym wydaniu tygodnika. Rozmowa Bieńkowskiej z Wojtunikiem została nagrana w restauracji Sowa & Przyjaciele[52] i wg części komentatorów wskazywała na zlecenie przez ministra spraw wewnętrznych Bartłomieja Sienkiewicza podpalenia budki policyjnej przy ambasadzie Rosji podczas Marszu Niepodległości (11 listopada 2013)[52][53]. Rzecznik CBA Jacek Dobrzyński taką interpretację nazwał manipulacją stwierdzając, że w przytaczanej części rozmowy chodzi o koncepcję zabezpieczenia Marszu Niepodległości[54]. Ponadto Wojtunik oferował nocleg w ośrodku konferencyjnym w Lucieniu po preferencyjnych cenach[52].

Nagranie opublikowane 5–6 lipca 2015[edytuj | edytuj kod]

5 lipca 2015 tygodnik „Do Rzeczy” opublikował na swojej stronie internetowej fragmenty rozmowy z 6 października 2013, która odbyła się w restauracji Sowa & Przyjaciele między Aleksandrem Kwaśniewskim, Ryszardem Kaliszem i dwoma innymi mężczyznami. Następnego dnia tygodnik opublikował obszerniejsze fragmenty nagrań w wersji papierowej. W podsłuchanej dyskusji Kalisz sugerował, że ma informacje od ówczesnego szefa SKW Janusza Noska na temat sprawy korupcyjnej, w którą mógł być zamieszany minister obrony narodowej Tomasz Siemoniak[44].

SKW wydało oświadczenie, że Nosek nie przekazywał Kaliszowi żadnych informacji[55].

Nagrania opublikowane 21 października 2015[edytuj | edytuj kod]

21 października 2015 Telewizja Republika opublikowała stenogramy z kilku rozmów między Janem Kulczykiem a Krzysztofem Kwiatkowskim, Radosławem Sikorskim i Piotrem Wawrzynowiczem. Przedmiotem rozmów była m.in. sprawa prywatyzacji spółki Ciech S.A.[45]. O nagraniu rozmowy Kulczyka z Kwiatkowskim wcześniej informował „Wprost” (w czerwcu 2014). 17 czerwca 2014 Kwiatkowski zawiadomił Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego o treści swojej rozmowy z Kulczykiem[56].

Nagranie opublikowane 17 listopada 2015[edytuj | edytuj kod]

17 listopada 2015 Radio Zet opublikowało stenogram z rozmowy między Mateuszem Morawieckim, Zbigniewem Jagiełło, Krzysztofem Kilianem i Bogusławą Matuszewską. Rozmowa została nagrana w kwietniu 2013 i dotyczyła m.in. państwowego wsparcia finansowego dla Polskich Linii Lotniczych LOT[57].

Nagrania opublikowane w latach 2016–2018[edytuj | edytuj kod]

Nagranie opublikowane 25 kwietnia 2016[edytuj | edytuj kod]

25 kwietnia 2016 tygodnik „Do Rzeczy” opublikował stenogram z rozmowy Pawła Grasia z Janem Kulczykiem. Rozmowa miała miejsce w Pałacyku Sobańskich w kwietniu 2014 i dotyczyła m.in. gazety „Fakt” i jej ówczesnego redaktora naczelnego Grzegorza Jankowskiego[58].

Nagrania opublikowane w 2017[edytuj | edytuj kod]

9 czerwca 2017 kanał informacyjny TVP Info opublikował nagrania i stenogramy z kilku rozmów, w których brali udział: Paweł Graś, Włodzimierz Karpiński, Marian Janicki, Jerzy Mazgaj i Kazimierz Sowa. Rozmowy miały miejsce w restauracji „Sowa & Przyjaciele” w lutym 2014[41].

8 i 23 sierpnia 2017 kanał TVP Info opublikował stenogramy z rozmowy, która miała miejsce w lutym 2014 pomiędzy Radosławem Sikorskim i Dariuszem Jackiem Krawcem[59][60].

Nagrania opublikowane w 2018[edytuj | edytuj kod]

2 października 2018 portal internetowy Onet.pl opublikował nagranie z całej rozmowy, której fragmenty pojawiały się w mediach od 2015. Rozmowa miała miejsce w 2013, a brali w niej udział: Mateusz Morawiecki, Zbigniew Jagiełło, Krzysztof Kilian oraz Bogusława Matuszewska[43].

4 i 8 października 2018 kanał informacyjny TVP Info opublikował nagrania z rozmowy, w której uczestniczył Sławomir Nowak oraz Szymon Milczanowski[47][61]. W kolejnych dniach TVP Info opublikował też nagrania z rozmowy Bartosza Arłukowicza, Olgierda Geblewicza i Krzysztofa Kwapisza[36].

5 listopada 2018 TVP Info opublikował treść rozmowy pomiędzy Aleksandrem Kwaśniewskim a Leszkiem Millerem[46], o istnieniu której w 2015 informował „Wprost”[62]. 17 listopada 2018 TVP Info opublikował rozmowę z 8 września 2013, w której brali udział: Paweł Graś, Tomasz Misiak, Jacek Protasiewicz i Maciej Witucki[48].

Inne rozmowy[edytuj | edytuj kod]

W lutym 2015 CBA przekazało prokuraturze płytę z 11 wcześniej nieznanymi podsłuchanymi rozmowami[63]. W sierpniu 2015 „Gazeta Wyborcza” podała, że sprawcy mogli podsłuchać rozmowę ówczesnego premiera Donalda Tuska z Janem Kulczykiem[64].

Afera podsłuchowa w kulturze masowej[edytuj | edytuj kod]

Afera podsłuchowa jest tematem piosenek „Coś się nagrało” zespołu Babilon[65] oraz „Rozmowy u Sowy” autorstwa Pawła Kukiza (album Zakazane piosenki)[66]. O aferze podsłuchowej powstały dwie książki: „Afera podsłuchowa. Taśmy Wprost” Sylwestra Latkowskiego i Michała Majewskiego oraz „Jak rozpętałem aferę taśmową” Piotra Nisztora[67].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Prokuratura: podsłuchiwanych było kilkadziesiąt osób (pol.). tvn24.pl, 26 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-26].
  2. Sowa & Przyjaciele sp. z o.o.. krs-online.com.pl. [dostęp 30 czerwca 2014].
  3. Robert Sowa wydał oświadczenie ws. taśm „Wprost”. wp.pl, 15 czerwca 2014. [dostęp 30 czerwca 2014].
  4. Spisek kelnerów trzęsie Polską. Czyli tajemnica afery podsłuchowej (pol.). wyborcza.pl, 23 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-26].
  5. Mafia węglowa, spisek kelnerów? Kto w tej aferze pociąga za sznurki?. tvp.info, 23 czerwca 2014. [dostęp 30 czerwca 2014].
  6. Jacek Gądek: Kim jest Piotr Nisztor – człowiek, który „odpalił” aferę podsłuchową (pol.). wiadomosci.onet.pl. [dostęp 2014-07-10].
  7. Afera podsłuchowa (pol.). wprost.pl, 14 czerwca 2014. [dostęp 2017-06-10].
  8. Rozmowa Belka–Sienkiewicz. Ziobro doniósł, Tuska prześwietlają (pol.). wyborcza.pl, 12 sierpnia 2014. [dostęp 2014-09-16].
  9. Prokuratura umorzyła śledztwo ws. nagranych polityków (pol.). tvn24.pl, 16 września 2014. [dostęp 2014-09-16].
  10. Śledztwo ws. rozmowy Nowaka i Parafianowicza. ABW ma nazwiska i adresy, trwają przeszukania (pol.). tvn24.pl, 16 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-16].
  11. Nowak nie podżegał, Parafianowicz nie wpływał na kontrolę firmy żony Nowaka. Śledztwo umorzone (pol.). tvp.info, 17 grudnia 2014. [dostęp 2015-06-12].
  12. Wielogodzinna batalia, służby wychodzą bez laptopa (pol.). tvn24.pl, 19 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-19].
  13. Helsińska Fundacja Praw Człowieka: Redakcja, wydając nośniki identyfikujące informatora, złamałaby prawo (pol.). gazeta wyborcza.pl, 18 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-22].
  14. „Metody nie do zaakceptowania”. OBWE zaniepokojona akcją w redakcji „Wprost” (pol.). tvn24.pl, 19 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-20].
  15. Raport dla premiera: to, co wydarzyło się w redakcji „Wprost”. nie powinno mieć miejsca (pol.). tvn24.pl, 20 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-20].
  16. Pełnomocnik „Wprost” przekazał prokuraturze nagrania z podsłuchów (pol.). rp.pl, 21 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-26].
  17. Kaczyński ws. taśm „Wprost” (pol.). gazeta.pl, 16 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-16].
  18. Janusz Palikot: rząd do dymisji, rozwiązać sejm (pol.). wp.pl, 16 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-18].
  19. polskieradio.pl: Protesty narodowców w całym kraju. „Rząd do dymisji”. [dostęp 9 czerwca 2015].
  20. Donald Tusk: Dymisji i tak nie będzie. Polski rząd nie działa pod dyktando przestępców. (pol.). natemat.pl. [dostęp 31 grudnia 2014].
  21. Rząd dostał wotum zaufania. 237:203 (pol.). tvn24.pl, 25 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-26].
  22. PiS złożyło wniosek o odwołanie rządu. Ma kandydata na nowego premiera. tvn24.pl, 26 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-26].
  23. Sejm zdecydował: Sienkiewicz zostaje (pol.). tvn24.pl, 11 lipca 2014. [dostęp 2014-07-11].
  24. Zbigniew Stonoga publikuje akta ze śledztwa ws. afery podsłuchowej (pol.). rmf24.pl. [dostęp 2015-06-10].
  25. Afera podsłuchowa. Prokuratura zabrała głos ws. przecieków (pol.). wiadomosci.onet.pl, 9 czerwca 2015. [dostęp 2015-06-09].
  26. Zbigniew Stonoga opublikował akta ze śledztwa ws. afery podsłuchowej. Prokuratura szuka źródła wycieku (pol.). natemat.pl, 9 czerwca 2015. [dostęp 2015-06-09].
  27. Dymisje ministrów: Arłukowicza, Biernata, Karpińskiego. Odchodzą też Sikorski i Rostowski (pol.). rmf24.pl. [dostęp 2015-06-10].
  28. Polityczne trzęsienie w rządzie. Odchodzą Arłukowicz, Biernat, Karpiński. Rezygnuje też Sikorski. gazeta.pl, 10 czerwca 2015. [dostęp 2015-06-10].
  29. Sikorski zrezygnował. Dwójka kandydatów na fotel marszałka (pol.). tvn24.pl, 23 czerwca 2015. [dostęp 2015-09-30].
  30. Dwie kolejne osoby zatrzymane ws. afery podsłuchowej (pol.). rmf24.pl, 24 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-27].
  31. Afera podsłuchowa: Biznesmen Marek Falenta zatrzymany (pol.). polska.newsweek.pl, 24 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-27].
  32. Koniec śledztwa w sprawie afery podsłuchowej. Oskarżeni Falenta i kelnerzy. Brak dowodów wobec innych osób (pol.). tvn24.pl, 17 września 2015. [dostęp 2015-09-30].
  33. Są wyroki ws. afery podsłuchowej. Marek Falenta skazany na 2,5 roku więzienia (pol.). polskieradio.pl, 29 grudnia 2016. [dostęp 2017-06-10].
  34. Falenta idzie do więzienia, prezydent go nie ułaskawi. "Płacę za mój bezinteresowny patriotyzm i poświęcenie". wiadomosci.dziennik.pl, 07.05.2018. [dostęp 07.05.2018].
  35. Grzegorz Rzeczkowski. Rosyjski ślad na taśmach. „Polityka”. 36 (3176), s. 20-23, 2018-09-05. 
  36. a b c d Taśmy ujawnione przez Portal TVP.Info i TVP3 Szczecin. Publikujemy pełne nagranie rozmów (pol.). tvp.info. [dostęp 2018-11-19].
  37. a b c d akune, asl, mmik, pszl: Afera podsłuchowa? „Wprost”: nagrania kompromitują polityków (pol.). tvp.info. [dostęp 2014-06-14].
  38. a b c „Do Rzeczy”: kulisy rządu Tuska na taśmie Bieńkowskiej i Wojtunika (pol.). dorzeczy.pl. [dostęp 2015-07-09].
  39. a b c d e Nowe taśmy „Wprost”. Oto najmocniejsze i najciekawsze cytaty (pol.). gazeta.pl, 23 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-26].
  40. a b c Nowe fragmenty taśm „Wprost”. Rozmowa Grasia z Krawcem (pol.). fakty.interia.pl, 22 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-22].
  41. a b c d e f Ks. Sowa, Petru, Graś, Janicki... Kolejne taśmy prawdy ujrzały światło dzienne (pol.). tvp.info, 9 czerwca 2017. [dostęp 2017-06-10].
  42. a b Kulczyk i Graś usunęli naczelnego „Faktu”? „Do Rzeczy” publikuje nagrania (pol.). tvp.info, 25 kwietnia 2016. [dostęp 2017-06-10].
  43. a b c d e To mówi Morawiecki na taśmie z "Sowy i Przyjaciół" (pol.). wiadomosci.onet.pl, 2 października 2018. [dostęp 2018-10-08].
  44. a b c Podsłuchana rozmowa Kwaśniewskiego z Kaliszem (pol.). dorzeczy.pl, 5 lipca 2015. [dostęp 2015-07-06].
  45. a b c d e Taśmy z rozmów Kulczyka z Wawrzynowiczem, Sikorskim i Kwiatkowskim o Ciechu. (pol.). telewizjarepublika.pl, 21 października 2015. [dostęp 2015-10-22].
  46. a b c „Powinien zamęczyć ich zeznaniami”. Kwaśniewski o planie Tuska na komisję hazardową (pol.). tvp.info. [dostęp 2018-11-19].
  47. a b c Kolejne taśmy z Sowy i Przyjaciół: ministrowie dostali ochronę, żeby Arabski latał za darmo (pol.). tvp.info, 4 października 2018. [dostęp 2018-10-08].
  48. a b c d Paweł Graś o działaniach mafii VAT-owskiej za rządów PO. Nowe nagranie z Sowy i Przyjaciół (pol.). tvp.info. [dostęp 2018-11-19].
  49. a b c d Stenogram z rozmowy Nowaka z Parafianowiczem (pol.). wprost.pl, 15 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-16].
  50. a b c „Wprost” ujawnia nowe taśmy. Dotyczą Sikorskiego i Rostowskiego (pol.). rp.pl, 22 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-22].
  51. Handel głową Rostowskiego (pol.). wprost.pl, 14 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-16].
  52. a b c Cezary Gmyz. Kulisy rządu Tuska na taśmie Wojtunika i Bieńkowskiej. „Do Rzeczy”. 21/120, s. 16-20, 2015-05-18. Orle Pióro. ISSN 2299-8500 (pol.). 
  53. Kulisy rządu Tuska na taśmie Wojtunika i Bieńkowskiej (pol.). dorzeczy.pl. [dostęp 2015-06-07].
  54. CBA: Wojtunik nie twierdził, że Sienkiewicz kazał podpalić budkę, wiadomosci.wp.pl, 19 maja 2015 [dostęp 2018-11-08].
  55. „Gen. Nosek nie przekazywał informacji o SKW Kaliszowi” (pol.). fakty.interia.pl, 5 lipca 2015. [dostęp 2015-07-06].
  56. Prezes NIK zawiadamia ABW ws. rozmowy z Kulczykiem (pol.). tvn24.pl, 17 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-17].
  57. Wicepremier rządu PiS został nagrany. Mamy treść jego rozmowy (pol.). wiadomosci.radiozet.pl, 17 listopada 2015. [dostęp 2015-11-17].
  58. Kulczyk i Graś usunęli naczelnego „Faktu”? „Do Rzeczy” publikuje nagrania (pol.). tvp.info, 25 kwietnia 2016. [dostęp 2017-06-10].
  59. Wszystkie nagrania z restauracji „Sowa i Przyjaciele” ujawnione przez tvp.info (pol.). tvp.info, 8 sierpnia 2017. [dostęp 2017-09-11].
  60. Publikujemy zapis rozmowy Sikorskiego z Krawcem o uczelniach. Stenogramy (pol.). tvp.info, 23 sierpnia 2017. [dostęp 2017-09-11].
  61. Nowak o tym, jak poprawić notowania PO. „Może Niemców spytać?” (pol.). tvp.info, 8 października 2018. [dostęp 2018-10-08].
  62. Afera podsłuchowa. Kwaśniewski i Miller nagrani. Kelner: Ustalili wersję ws. więzień CIA. Że nic nie wiedzą (pol.). gazeta.pl, 15 marca 2015. [dostęp 2015-04-03].
  63. Są nowe nagrania w aferze podsłuchowej. Zapis 11 rozmów przekazało CBA prokuraturze (pol.). tvn24.pl, 4 marca 2015. [dostęp 2015-04-03].
  64. Przegląd prasy: Tajna notatka i „grupa wiedeńska”. Podsłuchali rozmowę Tuska z Kulczykiem? (pol.). tvn24.pl, 27 sierpnia 2015. [dostęp 2015-08-28].
  65. Babilon - Coś się nagrało (pol.). youtube.com, 1 lipca 2014. [dostęp 2015-03-18].
  66. Bartek Chaciński: Autocenzura? Recenzja płyty: Paweł Kukiz, „Zakazane piosenki”. polityka.pl, 16 marca 2015. [dostęp 19 marca 2015].
  67. Autorzy tekstu o aferze taśmowej napisali osobno dwie różne książki. press.pl, 30 września 2014. [dostęp 6 lipca 2015].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]