Agenderyzm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Agenderyzm (od „a-” – brak, zaprzeczenie; i gender(yzm) – rodzaj osobowy, płeć psychiczna, płeć społeczno-kulturowa) – postawa światopoglądowa odnosząca się krytycznie do pojęcia tożsamości płciowej i jej wpływu na kształtowanie kultury, reprezentowana przez osoby typu „agender”[1] (synonimy: genderless, gender neutral, non-gendered persons[2]).

Etymologia pojęcia[edytuj | edytuj kod]

Uzasadnienie dla posługiwania się owym terminem odnosi się do powstania w obrębie nauk społecznych (np. gender studies) kategorii opisowej pod nazwą gender, oznaczającej „płeć psychiczną”. Refleksja nad jej przejawami i doświadczaniem w różnych kulturach i społecznościach przyczyniła się do sformułowania stanowiska uznającego tego typu „płciowości” za wytwory wyobrażeniowe, fałszywe konstrukty[3][4][5], które jako role – ujęte w pewne ramy i oznaczone – nadano jednostkom do odegrania[6][7]. Odrzucenie przyjęcia tych ról, wraz z charakterystykami i nazewnictwem, odzwierciedla postawa agenderystyczna[8][9].

Krytyka płciowego wymiaru tożsamości[edytuj | edytuj kod]

Jednym z podstawowych wytycznych stanowiska „genderless” jest obranie specyficznego samookreślenia się względem kategorii biegunowej „kobieta–mężczyzna”[10]. Agenderyści wyrażają pogląd, iż w fakcie istnienia płci fizycznych nie ma autentycznego uzasadnienia dla dwoistego podziału ludzi w wymiarze psychiki (i jej cech), zachowań oraz rozmaitych elementów kultury[11][12]. Konsekwentnie, osoby te nie mają poczucia przynależności do żadnej, konkretnej tożsamości rodzajowej (genderowej)[13][14][15], i w takim sensie można je wpisać w wachlarz typów tożsamości objętych terminem transgender (dosł. bycie „poza[16] płciowością psychiczną”). W innych przypadkach próby klasyfikowania „agender”[17][18] jako jednego z typów identyfikacji płciowej jawią się jako bezpodstawne[19][20].

Przekonania agenderystów koncentrują się także w braku uznania dla – umotywowanego jedynie istnieniem cech płciowych – afektowanego i dysfunkcyjnego rozdzielenia przejawów rzeczywistości kulturowej na kategorie „męskie” i „kobiece”[21]. Stygmatyzację tą dostrzegają w sferach: tożsamości indywidualnej, osobowości[22], cielesności, samorealizacji, życia społecznego, języka i seksualności[23][24].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. por. post Silencio: Chyba nie jestem kobietą.... Forum SEA, 2011-12-27. [dostęp 2014-02-23].
  2. New Additions for the Transgender Community (ang.). w: GayAshevilleNc. [dostęp 2014-02-23]. Cytat: "Today we are seeing more individuals not wanting to label themselves as either male or female but gender neutral also referred to as agender - [...] without a gender (nongendered, genderless[...])"
  3. por. Joanna Plata: Sex i gender, czyli "jakiej jesteś płci?”. w: AEQUALITAS, nr.1, (2012); s. 1,10. [dostęp 2014-02-22].
  4. por. Anna Burzyńska: Gender i queer. w: Teorie literatury XX wieku, nr.1, rozdz.XIII, (2006); s. 443-446,456-457. [dostęp 2014-03-24].
  5. por. Małgorzata Brodzińska: Fizykalność ciała jako podstawa subiektywnej identyfikacji płci (pol.). 2010-06-04. [dostęp 2014-03-24].
  6. Krzysztof Gajewski: Gender i queer. Teorie tekstów kultury, Wykład 11, (2012); s. 5. [dostęp 2015-12-17].
  7. Magdalena Grabowska: Od „gender” do „transgender”: ewolucja kategorii płci społeczno-kulturowej w naukach społecznych i prawie międzynarodowym; s. 2,9. [dostęp 2014-02-22].
  8. por. Dorosłe dziecko: Czy jesteś męska lub kobiecy?. Forum SEA, 2007-11-08, 16:58. [dostęp 2014-02-22].
  9. por. post Silencio: Chyba nie jestem kobietą.... Forum SEA, 2011-12-27. [dostęp 2014-02-23].
  10. Emilia Łyczba: „Ubrani w płeć” – nowe podejście do płci w psychologii?. w: Młoda Psychologia, t.1, (2012); s. 550. [dostęp 2014-02-24].
  11. Dorosłe dziecko i Margot: Czy jesteś męska lub kobiecy?. Forum SEA, 2011-11-08, 18:56. [dostęp 2014-02-24].
  12. posty Silencio: Chyba nie jestem kobietą.... Forum SEA, 2011-12-27, 21:33 i 21:48. [dostęp 2014-02-24].
  13. Miller, S.: Why Schooling Must Move into a Trans*/Post-Trans* Era (ang.). University of Georgia, 2015. s. 14. [dostęp 2016-12-22].
  14. zob. Dorosłe Dziecko: Forum SEA. Czy jesteś męska lub kobiecy? (pol.). 12.11.2007. [dostęp 2014-02-24].
  15. por. post Silencio: Chyba nie jestem kobietą.... Forum SEA, 2011-12-27. [dostęp 2014-02-23].
  16. trans- – Słownik języka polskiego PWN, sjp.pwn.pl [dostęp 2017-11-21] (pol.).
  17. Wojciech Harpula: Transseksualiści przerywają milczenie. 2007-05-13. [dostęp 2014-02-24].
  18. por.Solaw: Gender – współczesny szamanizm naukowy na niemieckich uczelniach.. 2013-09-24. [dostęp 2014-02-24].
  19. por. Emilia Łyczba: „Ubrani w płeć” – nowe podejście do płci w psychologii?. w: Młoda Psychologia, t.1, (2012); s. 550. [dostęp 2014-02-24].
  20. por. posty Rezro: Apokalipsa (ta pre i ta post) wpierw zaczyna się w umysłach.... Trzynasty Schron. Forum Newsowe, 2013/2014. [dostęp 2014-02-24].
  21. Dorosłe dziecko: Czy jesteś męska lub kobiecy?. Forum SEA, 2007-11-21, 18:56. [dostęp 2014-02-22].
  22. por. post Silencio: Chyba nie jestem kobietą.... Forum SEA, 2011-12-27. [dostęp 2014-02-23].
  23. Dorosłe dziecko: Chyba nie jestem kobietą.... Forum SEA, 2007-05-25. [dostęp 2014-02-24].
  24. por. Dorosłe dziecko i Margot: Czy jesteś męska lub kobiecy?. Forum SEA, 2011-11-08, 18:56. [dostęp 2014-02-24].