Agnieszka Duczmal

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Agnieszka Duczmal
Ilustracja
Agnieszka Duczmal, 10 lipca 2009 r.
Data i miejsce urodzenia 7 stycznia 1946
Polska Krotoszyn, Polska
Pochodzenie  Polska
Instrument fortepian
Gatunek muzyka poważna, muzyka kameralna
Zawód dyrygent
Aktywność 1968obecnie
Zespół
Orkiestra Kameralna Polskiego Radia „Amadeus”
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Oficer Orderu Krzyża Południa (Brazylia)
Strona internetowa
Autograf Agnieszki Duczmal

Agnieszka Duczmal (ur. 7 stycznia 1946 w Krotoszynie)[1] – polska dyrygentka, założycielka i dyrygentka orkiestry Kameralnej Polskiego Radia Amadeus, w przeszłości także występująca z innymi orkiestrami symfonicznymi w kraju i za granicą. Jako pierwsza kobieta-dyrygent wystąpiła na scenie mediolańskiej La Scali[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w Krotoszynie, gdzie spędziła pierwszych 9 lat swojego życia. Zanim przyszła na świat jej rodzice mieszkali w Poznaniu, skąd z początkiem wojny zostali wywiezieni do Generalnej Guberni. Tu urodził się brat Agnieszki – Wojciech (profesor nauk chemicznych). Później Duczmalowie trafili na front wojenny w okolice Berlina, a stąd przyjechali do Krotoszyna, gdzie 7 stycznia 1946 przyszła na świat Agnieszka. W Krotoszynie mieszkali aż do 1949[3].

Naukę gry na fortepianie rozpoczęła jako 5,5-latka. Będąc w drugiej klasie szkoły podstawowej, po wysłuchaniu koncertu w Filharmonii Poznańskiej - poematu symfonicznego "Figle Dyla Sowizdrzała" Ryszarda Straussa postanawia zostać dyrygentką[4].

Moje postanowienie by zostać dyrygentem zrodziło się gdy miałam osiem lat. Wtedy uznałam, że orkiestra to najcudowniejszy muzyczny instrument.

— Agnieszka Duczmal

Uczęszczała do dwóch szkół: V Liceum Ogólnokształcącego im. Klaudyny Potockiej oraz Średniej Szkoły Muzycznej w Poznaniu. Jej pierwszym nauczycielem, jeszcze w średniej szkole, był prof. Stanisław Kulczyński, chórmistrz. Po ukończeniu liceum, pochodząca z rodziny o tradycjach muzycznych Agnieszka Duczmal podjęła w 1966 studia w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Poznaniu. Studiowała dyrygenturę pod kierunkiem Witolda Krzemieńskiego – znakomitego skrzypka, altowiolisty i dyrygenta, absolwenta słynnego Konserwatorium Polskiego Towarzystwa Muzycznego we Lwowie. W czasie studiów utworzyła w 1968 orkiestrę kameralną Pro Musica[5]. Po skończeniu studiów, w latach 1971–1972 pracowała jako asystent dyrygenta w Filharmonii Poznańskiej, a od 1972 w Teatrze Wielkim w Poznaniu, gdzie przygotowała m.in. polską prapremierę opery Benjamina Brittena "Sen nocy letniej", premierę opery "Rigoletto" Giuseppe Verdiego oraz baletu "Romeo i Julia" Siergieja Prokofjewa[6].

W 1977 utworzona i kierowana przez nią orkiestra kameralna Pro Musica została przekształcona w etatowy zespół Polskiego Radia i Telewizji, który od 1988 występuje pod nazwą Orkiestra Kameralna Polskiego Radia "Amadeus"[7][8]. Agnieszka Duczmal w dalszym ciągu jest jej dyrektorem i kierownikiem artystycznym[9][10], koncertując z nią podczas tournées po świecie i biorąc udział w licznych festiwalach europejskich (m.in. Warszawska Jesień)[11].

Agnieszkę Duczmal pamiętam właściwie od zarania jej działalności dyrygenckiej. Jej orkiestra, która dziś cieszy się rozgłosem międzynarodowym, była wtedy początkującym zespołem, rozwijającym swe skrzydła. Już wtedy zauważyłem, że podczas próby »Simple Symphony « Brittena było w osobowości młodej dyrygentki coś, co przykuwało moją uwagę - fascynacja muzyką, która stanowiła dla niej żywioł naturalny.

— Jan Weber, Księga Jubileuszowa z okazji piętnastolecia Amadeusa

Ze swoją orkiestrą koncertowała z wieloma wybitnymi solistami m.in.[12] z pianistką argentyńską Marthą Argerich, wiolonczelistą Mischą Maiskym, skrzypkami: Henrykiem Szeryngiem, Vadimem Brodskim i Konstantym Andrzejem Kulką, grającym na fletni Pana Gheorghe Zamfirem, pianistą Jeremym Menuhinem, kontrabasistą Garym Karre[13], litewskim wiolonczelistą Davidem Geringasem[14] czy gitarzystą jazzowym Al Di Meola[15][16]. Współpracowała z wieloma rozgłośniami radiowymi (polskimi, niemieckimi, belgijskimi, angielskimi, kanadyjskimi, meksykańskimi i japońskimi) oraz telewizją w Polsce (m.in. cykle Stereo i w kolorze[17] oraz Goście Agnieszki Duczmal[18]), Francji, Meksyku i Japonii.

Była członkiem jury w ogólnopolskich i międzynarodowych konkursach muzycznych takich jak: konkurs "Młody Muzyk Roku", Konkurs Eurowizji dla Młodych Muzyków Eurovision Young Musicians 2012[19], Międzynarodowy Konkurs Skrzypcowy im. Josepha Joachima[20][21] czy Konkurs Kompozytorski im. Tadeusza Ochlewskiego w 2012.

Do 2013 wraz z Orkiestrą Kameralną Polskiego Radia Amadeus nagrała 47 płyt, ponad 10000 minut muzyki dla Polskiego Radia, zarejestrowała 112 koncertów i programów muzycznych dla Telewizji Polskiej, 5 godzin muzyki dla Télévision Française 1 oraz godzinny program z muzyką polską dla Telewizji Japońskiej. Współpracowała także z wieloma wytwórniami płytowymi (Polskie Nagrania, ASV Records, Wergo, ADDA, Canyon Classics, AMF, Europa Musica, Vienna Modern Masters), nagrywając m.in. serenady i divertimenta Wolfganga Amadeusa Mozarta (1990) oraz dwanaście symfonii młodzieńczych Feliksa Mendelssohna-Bartholdy'ego (1991). W jej dorobku artystycznym znajduje się wiele prawykonań, m.in. pierwsze światowe nagranie "Wariacji Goldbergowskich" Johanna Sebastiana Bacha w transkrypcji na orkiestrę kameralną Józefa Kofflera. Dla swojej Orkiestry dokonała wielu transkrypcji arcydzieł muzycznych, m.in. "Obrazki z wystawy" Modesta Musorgskiego oraz utworów kameralnych Johannesa Brahmsa, Claude’a Debussy’ego, Franza Schuberta[22].

Panią Duczmal cechuje przede wszystkim dociekliwość nie pozwalająca jej na powierzchowne rozumienie muzyki. Kształtuje i różnicuje frazy z uderzającą oryginalnością.

— The Independent, Londyn (Wielka Brytania)[23]

W 2013 wraz z Orkiestrą Kameralną Polskiego Radia "Amadeus" obchodziła Jubileusz 45-lecia pracy artystycznej. Uświetniły go dwa koncerty Per la Maestra[24] podczas którego orkiestrę poprowadziła jej córka, Anna Jaroszewska-Mróz oraz Per la Orchestr[25], w którym dyrygowała jubilatka[26][27][28][29].

29 czerwca 2015 podczas uroczystej sesji rady miasta, w dniu jego patronów - św. Piotra i Pawła odebrała w Poznańskim ratuszu tytuł honorowego obywatela miasta. Otrzymała, go "w uznaniu dla wybitnych osiągnięć muzycznych ze szczególnym uwzględnieniem dorobku Orkiestry Kameralnej Polskiego Radia "Amadeus", oraz doceniając zasługi dla kształtowania artystycznego oblicza Poznania"[30][31][32][33].

Wielokrotnie miałam propozycje pracy poza Polską, ale zostałam tutaj, w Poznaniu. Całe moje serce oddałam temu miastu i mojej orkiestrze. Tytuł honorowego obywatela jest dla mnie nagrodą za naszą wspólną pracę, pracę wszystkich muzyków, którzy tworzyli i tworzą orkiestrę. Moja orkiestra uzyskała miano jednej z najlepszych orkiestr kameralnych na świecie i myślę, że Poznań może być z nas dumny.

— Agnieszka Duczmal, 29 czerwca 2015

Nagrody i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

  • 1970 – laureatka I Ogólnopolskiego Konkursu Dyrygentów w Katowicach[34]
  • 1975 – wyróżnienie na IV Międzynarodowym Konkursie Dyrygentów Fundacji Herberta von Karajana w Berlinie Zachodnim[35]
  • 1976 – wraz ze swoją orkiestrą srebrny medal Fundacji Herberta von Karajana podczas Międzynarodowych Spotkań Młodych Orkiestr w Berlinie Zachodnim
  • 1982 – nagroda La Donna del Mondo (Kobieta świata) przyznana przez Międzynarodowe Centrum Kultury Saint Vincent w Rzymie (pod patronatem UNESCO i prezydenta Włoch) za wybitne w skali światowej osiągnięcia na polu kultury, nauki i działalności społecznej[36]. Była czwartą w dziejach tej nagrody zdobywczynią tytułu.
  • 1983 – Nagroda MKiS I stopnia
  • 1993 – symboli­czna nagroda Srebrna Batuta, którą otrzymała od Piotra Frydryszka, prezesa Ra­dia Merkury podczas benefisu 25 lat pracy ze stworzoną przez siebie orkiestrą obchodzonego wspólnie z tancerką Ewą Wycichowską[37]
  • 1998 – Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski[38][39]
  • 2002 – Krzyż Oficerski Orderu Krzyża Południa (Brazylia)[40]
  • 2005 – Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis"[41]
  • 2008 – wraz ze swoją orkiestrą otrzymała tytuł Zasłużony dla Miasta Poznania w dowód uznania dla wybitnych dokonań w zakresie muzyki kameralnej, doceniając zasługi w rozsławianiu artystycznego oblicza Poznania na scenach świata w trakcie czterdziestu lat działalności[42]
  • 2008 – Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w kategorii muzyka[43][44]
  • 2008 – Złoty Mikrofon[45]
  • 2010 – tytuł Wybitna Wielkopolanka nadany przez Stowarzyszenie Ruch Regionalny Wielkopolan[46]
  • 2010 – tytuł Honorowego Obywatela Krotoszyna[47]
  • 2013 – uhonorowana statuetką Złotego Hipolita[48]
  • 2015 – tytuł Honorowego Obywatela Miasta Poznania jako wyraz uznania dla wybitnych dokonań artystycznych o randze międzynarodowej[49][50]

Życie osobiste[edytuj | edytuj kod]

Córka dyrygenta Henryka Duczmala i polonistki Leokadii z domu Surdyk[51].

Żona muzyka kontrabasisty w Orkiestrze Kameralnej Polskiego Radia "Amadeus" Józefa Jaroszewskiego, którego poślubiła w 1972. Matka: Karoliny, Anny Jaroszewskiej-Mróz i Jakuba.

Karolina Jaroszewska[52] jest wiolonczelistką, ukończyła Juillard School of Music w Nowym Jorku. Od 2005 jest jednym z koncertmistrzów w Filharmonii Narodowej w Warszawie, sporo też koncertuje indywidualnie[53]. Młodsza Anna Jaroszewska-Mróz[54] jest dyrygentką. Syn informatyk zajmuje się działalnością reklamową[55].

Przypisy

  1. Aleksandra Figlak: Zamienić choć kilka słów. 2012-11-13. [dostęp 2015-06-13].
  2. Batuta rodzaju żeńskiego, Polityka – nr 45 (2679) z dnia 8.11.2008; s. 72-73
  3. Te cholerne gamy.... Rzecz Krotoszyńska, nr 43/758, 2009-10-27. [dostęp 2015-06-15].
  4. Agnieszka Duczmal: Orkiestra jest najwspanialszym instrumentem. [dostęp 2015-06-28].
  5. Smak muzyki. 200-02-03. [dostęp 2015-06-20].
  6. Magdalena Dziadek: Tom 21 z Prace Komisji Muzykologicznej. Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, 2007, s. 423, seria: Opera Poznańska 1919-2005: dzieje sceny i myśli. ISBN 8370634826, 9788370634827, ISSN 1230-0187.
  7. Z Agnieszką DUCZMAL rozmawia Tadeusz Deszkiewicz
  8. Adam Olaf Gibowski: Agnieszka Duczmal: Zawsze staramy się dać z siebie wszystko. 2014-0206. [dostęp 2015-06-14].
  9. Uchwała nr 4709/2014 Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 29 maja 2014 r.. 2014-05-29. [dostęp 2015-06-14].
  10. Goście na 75-lecie Dwójki: Agnieszka Duczmal. 2012-02-21. [dostęp 2015-06-22].
  11. Agnieszka Duczmal – "Szukanie dziury w całym"
  12. Justyna Stabryn: Jej lista gości. [dostęp 2015-06-15].
  13. Dariusz Łukaszewski: Teatr rozmowy: Agnieszka Duczmal. Morele i Grejpfruty. [dostęp 2015-06-14].
  14. Wiolonczele z temperamentem. 2015-05-12. [dostęp 2015-06-15].
  15. Wywiad z Al Di Meola. Gitarzysta. [dostęp 2015-06-14].
  16. Dionizy Piątkowski. Jazzowy Notes: Projekty specjalne. „JazzPRESS 0514: Gazeta internetowa poświęcona muzyce improwizowanej”, maj 2014. Fundacja Popularyzacji Muzyki Jazzowej EuroJAZZ. 
  17. Andrzej Kozieł: Za chwilę dalszy ciąg programu--: Telewizja Polska czterech dekad 1952-1989. Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, 2003, s. 343. ISBN 8388766635, 9788388766633.
  18. Almanach Polonii. Wydawnictwo Interpress, 1989.
  19. Agnieszka Duczmal. 2012. [dostęp 2015-06-14].
  20. Jury 2012. [dostęp 2015-06-14].
  21. Polonika Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. Josepha Joachima - Agnieszka Duczmal. 2012-10-07. [dostęp 2015-06-30].
  22. Obrazki Agnieszki Duczmal. 2011-09-20. [dostęp 2015-06-15].
  23. Polskie Radio SA. Recenzje. [dostęp 2015-06-13].
  24. Marek Zaradniak: Jubileusz Orkiestry Kameralnej Amadeus: Koncert dla Maestry!. 2013-10-06. [dostęp 2015-06-14].
  25. Urszula Sobol: Jubileusz, żarcik i dystansik. 2013-10-14. [dostęp 2015-06-14].
  26. Marek Zaradniak: Jubileuszowy koncert Amadeusa pod batutą Maestry. 2013-10-13. [dostęp 2015-06-14].
  27. Jubileusz 45-lecia pracy artystycznej Agnieszki Duczmal i orkiestry Amadeus. [dostęp 2015-06-14].
  28. Natalia Budzyńska: Muzyka przede wszystkim. [dostęp 2015-06-14].
  29. Anna Plenzler: Maestra i jej orkiestra. 2013-10-02. [dostęp 2015-06-14].
  30. Poznań dla Agnieszki Duczmal i Eleni. 2015-06-29. [dostęp 2015-06-29].
  31. UROCZYSTA SESJA RADY MIASTA: AGNIESZKA DUCZMAL HONOROWĄ OBYWATELKĄ MIASTA. [dostęp 2015-06-29].
  32. Bogna Kisiel: Agnieszka Duczmal honorową obywatelką Poznania!. 2015-06-29. [dostęp 2015-06-29].
  33. Janusz Ludwiczak: Poznań uhonorował Agnieszkę Duczmal, Eleni i Michała Grudzińskiego. [dostęp 2015-06-29].
  34. Międzynarodowy Konkurs Dyrygentów im. Grzegorza Fitelberga
  35. Czapki z głów panowie! Oto kobieta!. [dostęp 2015-06-14].
  36. ENCYKLOPEDIA świat w przekroju. Wiedza Powszechna, 1986-1987.
  37. Ale święto urządziły dwie muzyczne damy!. Express Poznański nr 227, 1993-11-23. [dostęp 2015-06-14].
  38. Monitor Polski z 1998 r. Nr 36 poz. 498
  39. Odznaczenia dla orkiestry kameralnej PR S.A. "Amadeus". Oficjalna strona prezydenta RP - Archiwum, 1998. [dostęp 2015-06-30].
  40. Diário Oficial da União (DOU) (port.). 2002-04-18. [dostęp 2014-06-22].
  41. Agnieszka Hamelusz: Gloria Artis dla Komendanta Stołecznego Policji. Warszawa.NaszeMiasto.pl, 2005-09-29. [dostęp 2012-12-10].
  42. Uchwała Nr XXXVII/373/V/2008 Rady Miasta Poznania z dnia 13 maja 2008 r
  43. Laureaci Dorocznej Nagrody w roku 2008
  44. Artyści uhonorowani na Zamku Królewskim. 2008-06-10. [dostęp 2015-06-14].
  45. Złote Mikrofony Polskiego Radia zostały przyznane
  46. Życiorys niepospolity Agnieszki Duczmal. 2010-08-17. [dostęp 2015-06-13].
  47. KROTOSZYN - Koncert honorowych obywateli na dwudziestolecie samorządu. 2010-05-26. [dostęp 2015-06-14].
  48. ZŁOTE HIPOLITY ROZDANE!. [dostęp 2015-06-13].
  49. Obywatel Honorowy - Agnieszka Duczmal. 2015-05-14. [dostęp 2015-06-13].
  50. Radni nadali Agnieszce Duczmal tytuł Honorowego Obywatela Miasta Poznania. 2015-05-26. [dostęp 2015-06-13].
  51. Dzień Dziecka 2015: Słynne "Obrazki z wystawy" według Agnieszki Duczmal. 2015-05-31. [dostęp 2015-06-14].
  52. Graj na swoje sto procent – rozmowa wiolonczelistką z Karoliną Jaroszewską
  53. Batuta z ręki do ręki. [dostęp 2015-06-13].
  54. culture.pl
  55. Graj na swoje sto procent - rozmowa wiolonczelistką z Karoliną Jaroszewską. 2006-01-06. [dostęp 2015-06-21].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]