Agrippina Waganowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Agrypina Waganowa)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Agrippina Jakowlewna Waganowa
Агриппи́на Я́ковлевна Вага́нова
Ilustracja
Agrippina Waganowa w balecie Esmeralda (Petersburg, ok. 1910)
Data i miejsce urodzenia 26 czerwca 1879[1]
Petersburg
Data i miejsce śmierci 5 listopada 1951[1]
Leningrad
Zawód baletnica, pedagog tańca, choreograf
Rodzice Jakow Timofijewicz Waganow[2]
Partner Andriej Aleksandrowicz Pomerancew

Agrippina Jakowlewna Waganowa, ros. Агриппи́на Я́ковлевна Вага́нова (ur. 26 czerwca 1879 w Petersburgu, zm. 5 listopada 1951 w Leningradzie) – rosyjska tancerka (baletmistrzyni), choreograf i pedagog tańca; uhonorowana tytułem Ludowa Artystka RFSRR (1934).

Biografia[edytuj]

Przyszła na świat w rodzinie Jakowa Timofijewicza Waganowa – woźnego Teatru Maryjskiego w Petersburgu[2]. Jej ojciec był z pochodzenia Ormianinem. Przeprowadził się do Petersburga z Astrachania, gdzie od czasów Iwana Groźnego żyła ormiańska mniejszość etniczna; jego rodzina nie była jednak mocno zakorzeniona w tamtejszej społeczności (pochodził ze społeczności Ormian przybyłych z Iranu), w związku z czym nie zgromadził dużego kapitału. Służył jako podoficer, a po przejściu na wojskową emeryturę przeniósł się do Petersburga, gdzie zarabiał na życie jako woźny. Waganowie mieli trójkę dzieci, w związku z czym zarobki pozwalały jedynie na skromne życie[2].

W latach 1897–1916 była solistką Baletu Teatru Maryjskiego (ros. Балет Мариинского театра)[3]. W poczet grupy baletowej została przyjęta bezpośrednio po ukończeniu szkoły baletowej (jej nauczycielką była m.in. Olga Prieobrażenska[4][5]). W ciągu zaledwie kilku lat uzyskała pozycję solistki, a w 1915 primabaleriny. Za znakomitą pracę nóg i strzeliste skoki została nazwana „królową wariacji”[6].

Waganowa jest autorką Zasad tańca klasycznego (ros. Основы классического танца, 1934, wydanie polskie – 1952)[1] – najważniejszego podręcznika zasad tańca klasycznego. Książka jest wynikiem doświadczeń całego życia artystki i pedagoga, twórczą syntezą osiągnięć światowej sztuki choreograficznej, nawiązaniem do rosyjskiej szkoły i jej kontynuacją, fundamentem, na którym opiera się współczesna pedagogika choreograficzna[7].

Artystka była również aktywna na płaszczyźnie choreografii, rozpoczynając pracę w tej dziedzinie w 1927 roku od baletu Wizje poety. W latach 1931–1937 pełniła funkcję dyrektora artystycznego Baletu Teatru Maryjskiego[3] (od 1935 do 1990 nazywanego Państwowym Akademickim Teatrem Opery i Baletu im. S.M. Kirowa). W tym czasie promowała zarówno taniec nowoczesny, jak i nowe interpretacje klasycznych przedstawień baletowych, z których wymienić należy Jezioro łabędzie (premiera w 1933). W latach 1946–1951 uczyła choreografii na Konserwatorium Leningradzkim[6].

W 1934 roku Waganowa została uhonorowana tytułem Ludowej Artystki RFSRR[6]. Była jednym z najwybitniejszych pedagogów tanecznych swojej epoki i najwybitniejszym pedagogiem rosyjskim (sama była uczennicą takich nauczycieli jak: Lew Iwanow, Pawieł Gierdt, Nikołaj Legat i Olga Prieobrażenska). Była nauczycielką wielu wybitnych tancerek baletowych, m.in.: Galiny Ułanowej, Mariny Siemionowej, Tatjany Wieczesłowej, Mai Plisieckiej, Natalii Dudinskiej, Fiei Bałabiny, Iriny Kołpakowej, Ninel Kurgapkiny, Olgi Iordan, Marii Mazun, Ałły Osipienko, Helēny Tangijevej-Birzniece, Ałły Szelest[8]. W latach 1920-1950 wszystkie wielkie baleriny Leningradzkiego Państwowego Akademickiego Teatru Opery i Baletu były wychowankami Waganowej[8].

Waganowa została pochowana na Litieratorskich mostkach na cmentarzu Wołkowskim w Petersburgu[9][10].

Upamiętnienie[edytuj]

1 listopada 1957 roku Państwowy Leningradzki Instytut Choreografii (poprzednio Piotrogrodzka Państwowa Szkoła Baletowa) otrzymała imię wybitnej rosyjskiej tancerki i pedagog. Od 1961 roku uczelnia jest znana jako Akademia Baletu Rosyjskiego im. Agrippiny Waganowej (ros. Академия Русского балета имени А. Я. Вагановой)[6]. Tytuł Akademii został nadany w 1961 roku[11].

Twórczość[edytuj]

  • Zasady tańca klasycznego (Основы классического танца)[12]

Nagrody[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. a b c Waganowa Agrippina J.. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2016-09-04].
  2. a b c O.A. Амиржамзаева, Û.В. Усова: Самые знаменитые мастера балета России. Morrow, 2002, s. 34..
  3. a b c Агриппина Ваганова. Биография (ros.). kino-teatr.ru. [dostęp 2016-09-04].
  4. Olga Preobrajenska (ang.). britannica.com. [dostęp 2016-09-11].
  5. Olga Preobrajenska (ang.). russianballethistory.com. [dostęp 2016-09-12].
  6. a b c d e Agrippina Vaganova. Russian ballerina (ang.). britannica.com. [dostęp 2016-09-02].
  7. Agrippina Vaganova. Russian ballerina. antykwariat.waw.pl. [dostęp 2016-09-02].
  8. a b ВАГАНОВА Агриппина Яковлевна (1879–1951) (ros.). funeral-spb.ru. [dostęp 2016-09-04].
  9. Могилы знаменитостей. Ваганова Агриппина Яковлевна (1879-1951 (ros.). m-necropol.ru. [dostęp 2016-09-04].
  10. Agrippina Vaganova (ang.). findagrave.com. [dostęp 2016-09-04].
  11. Академия Русского балета имени А. Я. Вагановой (ros.). ria.ru, 26 października 2013. [dostęp 2016-09-02].
  12. Zasady tańca klasycznego Agrypina Waganowa. lubimyczytac.pl. [dostęp 2016-09-04].

Bibliografia[edytuj]