AgustaWestland AW101

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
AgustaWestland AW101
AgustaWestland AW101
Dane podstawowe
Państwo  Wielka Brytania
 Włochy
Producent Agusta
Westland Helicopters
Typ śmigłowiec transportowy/morski
Konstrukcja metalowa
Załoga 4 osoby
Historia
Data oblotu 9 października 1987[1]
Lata produkcji od ~1997
Egzemplarze 187[2]
Dane techniczne
Napęd 3x Rolls-Royce/Turbomeca RTM322-01
Moc 3x 1725 kW
Wymiary
Średnica wirnika 18,5 m
Długość kadłuba 22,8 m
Wysokość 6,65 m
Masa
Własna 10 500 kg
Startowa 14 600 kg
Osiągi
Prędkość maks. 309 km/h
Pułap praktyczny 3300 m
Dane operacyjne
Liczba miejsc
30
Użytkownicy
Wielka Brytania, Włochy, Kanada, Japonia, Dania, Portugalia, Algieria, Turkmenistan
Rzuty
Rzuty samolotu

AgustaWestland AW101 (dawniej EH101) – europejski śmigłowiec wielozadaniowy opracowany przez dwie firmy: włoską Agusta i brytyjską Westland Helicopters. Firmy te po połączeniu tworzą obecnie konsorcjum AgustaWestland. W służbie brytyjskiej i portugalskiej śmigłowiec nosi nazwę Merlin.

Historia[edytuj]

W 1977 brytyjskie ministerstwo obrony ogłosiło wymagania jakie powinien spełniać nowy śmigłowiec do zwalczania okrętów podwodnych mający zastąpić Westlandy Sea Kingi. W tym samym czasie włoska marynarka wojenna również poszukiwała następcy dla budowanych na licencji przez Agustę Sea Kingów. Doszło do rozmów o współpracy, których owocem była podpisana w 1979 umowa o utworzeniu nowej firmy EH Industries (skrót od Elicottero Helicopter). Celem konsorcjum było opracowanie śmigłowca transportowego, taktycznego, wielozadaniowego dla wojsk lądowych i marynarki wojennej. Zdecydowano się na opracowanie równocześnie trzech wariantów, ponieważ charakterystyki wymagane od tego typu śmigłowców były do siebie zbliżone.

W 1987 Kanada w konkursie na następce floty śmigłowców morskich CH-124 Sea King i ratowniczych CH-113 Labrador wybrała EH101 zamawiając 48 sztuk w odmianach 33 CH-148 Petrel (zredukowane do 28) i 15 CH-149 Chimo, śmigłowce miały być montowane w Kanadzie. W 1993 kontrakt anulowano co doprowadziło do zapłacenia kar. W 1998 EH101 wygrał kontrakt na dostawę 15 śmigłowców SAR CH-149 Cormorant. Przetarg na śmigłowce zwalczania okrętów podwodnych wygrał w 2004 Sikorsky S-92, a dostawy CH-148 Cyclone rozpoczęto w 2015.

Śmigłowce są produkowane w Yeovil w Anglii i Vergiate koło Mediolanu. Należący do producenta egzemplarz promocyjny EH101 Mk.510 (rej. G-17-510) wystąpił w filmie Skyfall z 2012 roku[3].

W ogłoszonym 29 marca 2012 przetargu na śmigłowiec wielozadaniowy (oparty na wspólnej platformie) dla Wojsk Lądowych, Marynarki Wojennej i Sił Powietrznych RP PZL-Świdnik wystawił AgustaWestland AW149[4]. Początkowo miało być zakupionych 26 maszyn w czterech wersjach dla zastąpienia Mi-8 i Mi-14. W 2013 roku liczbę śmigłowców zwiększono do 70 sztuk, w tym 48 transportowych[5]. Termin składania ofert upłynął 30 grudnia 2014[6]. 21 kwietnia 2015 roku Ministerstwo Obrony Narodowej dopuściło do fazy testów śmigłowiec Airbus H2250M Caracal z zamiarem zakupu 50 śmigłowców za 13,5 mld PLN, w wersjach: 16 transportowych, 13 ratownictwa bojowego (CSAR), 8 wsparcia wojsk specjalnych, 8 zwalczanie okrętów podwodnych i 5 ewakuacji medycznej[7]. Oferta na AW149 została odrzucona z powodu terminu dostaw od 2019[8], a oferta PZL Mielec na S-70i Black Hawk/S-70B Seahawk z powodu braku uzbrojenia[9] 4 października 2016 Ministerstwo Rozwoju zakończyło negocjacje offsetowe z Airbus Helicopters bez podpisania kontraktu[10] 20 lutego 2017 Inspektorat Uzbrojenia zaprosił do składania ofert w dwóch postępowaniach i rozpoczął formalne negocjacje z zaproszonymi oferentami: PZL Mielec (Lockheed Marnin), PZL-Świdnik (Leonardo) i Airbus Helicopters. W pierwszej kolejności zakupionych będzie osiem śmigłowców poszukiwawczo-ratowniczych w warunkach bojowych (CSAR) dla wojsk specjalnych, a następnie osiem śmigłowców w wersji zwalczania okrętów podwodnych z możliwością prowadzenia misji poszukiwawczo-ratowniczych (ZOP/SAR) dla marynarki[11]. W nowym postępowaniu PZL-Świdnik zaproponował AW149 i AW101, termin składania ofert upływa 13 marca 2017[12].

Wersje[edytuj]

  • Dziewięć prototypów: 5 Westland, 4 Agusta; dwa utracono.
  • 110 – wersja ZOP/przeciwokrętowa dla Marina Militare (oznaczenie SH-101A), silniki T-700-GE-T6A1 (CT7-6), radar Eliradar APS-784, sonar Honeywell HELRAS, pociski Marte, brak rampy, 9 sztuk.
  • 111/Merlin HM1 – wersja ZOP/przeciwokrętowa dla dla Royal Navy (oznaczenie Merlin HM Mk.1), silniki RR RTM322, radar Blue Kestrel, sonar Thomson Marconi FLASH, mogą przenosić sondę do tankowania w locie, brak rampy, 44 sztuki.
  • 112 – wersja wczesnego ostrzegania z radarem Eliradar HEW-784 dla Marina Militare (oznaczenie EH-101A), 4 sztuki.
  • 410 – wersja transportowa dla Marina Militare (oznaczenie UH-101A), łopaty BERP IV o mniejszych wibracjach i wyższych osiągach, składany wirnik i ogon, rampa załadunkowa, 4 sztuki.
  • 411/Merlin HC3 – wersja transportowa dla Royal Air Force, 22 sztuki.
  • 413 – wersja desantowa i wsparcia operacji specjalnych dla Marina Militare (UH-101A), 4 sztuki.
  • 510 – wersja cywilna z rampą, 1 sztuka dla policji w Tokio, druga sztuka na potrzeby promocji US101.
  • 511 – wersja Search and Rescue (SAR) dla Kanady (oznaczenie CH-149 Cormorant), silniki GE CT7-6, 15 sztuk.
  • 512 – wersja eksportowa dla Danii, sześć w wariancie 512 SAR, drugie sześć w transportowym 512 TTT odsprzedano Wielkiej Brytanii (jako Merlin HC3A), w zamian dostarczono sześć nowych.
  • 514 – wersja SAR dla Portugalii, 6 sztuk.
  • 515 – wersja patrolowa/ochrony rybołówstwa dla Portugalii, 2 sztuki.
  • 516 – wersja ratownictwa bojowego (CSAR) dla Portugalii, 4 sztuki.
  • 518 – wersja zwalczania min (11 MCH-101) i transportowa/operacji arktycznych (3 CH-101) dla Japonii, silniki RTM322 Mk.250, sonar AN/AQS-24, składany wirnik i ogon, rampa, 14 sztuk.
  • 519 – wersja VVIP dla USMC (oznaczenie VH-71 Kestrel) do transportu prezydenta USA (Marine One), silnik CT7-8E, anulowana.
  • 610 – wersja SAR dla Algierii, 6 sztuk.
  • 611 – wersja ratownictwa bojowego (CSAR) dla Aeronautica Militare (oznaczenie HH-101A Caesar), 12 sztuk.
  • 612 – wersja SAR dla Norwegii, 16 sztuk.
  • Merlin HM2 – 30 HM1 zmodernizowanych od 2006 do 2016 przez Lockheed Martina[13], awionika z siedmioma dużymi wyświetlaczami LCD, gogle noktowizyjne, nowy komputer misji, Data Link 11, tryb pracy SAR dla radaru, system ostrzegania przed pociskami BAE Systems AN/AAR-57, wyrzutnia flar AN/ALE-47, system zakłócania AN/ALQ-157.[14]
  • Merlin HC4/4A – modernizacja wersji HC3/3A RAF na potrzeby Royal Navy. 25 sztuk zostanie przebudowanych dla zastąpienia Sea Kingów HC4 Royal Marines[15].
  • Merlin ASaC5 – planowana konwersja 8 HM1 do wersji wczesnego ostrzegania, dla zastąpienia Sea Kingów ASaC7 na lotniskowcach typu Queen Elizabeth.

Użytkownicy[edytuj]

 Algieria
  • Marynarka wojenna otrzymała sześć sztuk w wersji ratowniczej w latach 2010-2011, z brytyjskiej linii produkcyjnej.
 Dania
  • Flyvevåbnet otrzymały 8 śmigłowców w wersji SAR (ratowniczej - Search And Rescue) i 6 maszyn przeznaczonych do transportu taktycznego, produkcji brytyjskiej. Ostatni z 14 zamówionych EH101 został dostarczony 1 marca 2007. Pierwszy śmigłowiec w wersji SAR osiągnął gotowość operacyjną w kwietniu 2007. W 2007 sześć śmigłowców transportowych przekazano Wilekiej Brytanii, której siły ISAF w Afganistanie trapiły braki sprzętowe, w zamian Brytyjczycy dostarczyli 6 nowych AW101.
 Indonezja
  • 24 listopada 2015 Indonezja zamówiła trzy AW101 w wersji dla VIP. 15 stycznia 2017 dostarczono jeden śmigłowiec o nr ser. 50248 (wyprodukowany pierwotnie dla Indii). Śmigłowiec nie został odebrany, ponieważ pod koniec 2015 roku anulowano wymagania na nowy śmigłowiec, pomimo to nikt nie anulował zamówienia. Zamiast AW101 miał być zakupiony H225, ponieważ indonezyjskie PTDI produkują kadłub i belkę do tego modelu[16].
 Japonia
  • Japońskie Morskie Siły Samoobrony zamówiły w 2003 14 śmigłowców przeznaczonych do wykonywania misji wykrywania i niszczenia min morskich a także do zadań transportowych, 13 z nich zmontuje Kawasaki Heavy Industries z zestawów dostarczonych z Anglii.
  • W 25 marca 1999 Policja Tokijska jako pierwszy użytkownik cywilny otrzymała jeden śmigłowiec EH-101-510.[1]
 Kanada
  • Royal Canadian Air Force otrzymały 15 śmigłowców EH-101-511 przeznaczonych do zadań SAR oznaczonych jako CH-149 Cormorant, dostarczone 2001-2003 z włoskiej linii produkcyjnej, pierwsze dwie we wrześniu 2001. W 2006 rozbił się jeden CH-149.
 Norwegia
  • Norwegia wybrała ofertę AW na 16 śmigłowców w wersji poszukiwawczo-ratowniczej (SAR) dla zastąpienia posiadanych Westland Sea King w ramach programu Norwegian All Weather Search and Rescue Helicopter. Śmigłowce mają wchodzić do służby stopniowo, od 2017 do 2020 roku i będą eksploatowane przez wojska lotnicze (Luftforsvaret).[17] 21 marca 2016 w Yeovil oblatano pierwszy śmigłowiec dla Norwegii[18].
 Portugalia
  • Força Aérea Portuguesa kupiły 12 śmigłowców: 6 w wersji ratowniczej SAR, 4 ratowniczo-bojowej Combat SAR, 2 do kontroli rybołówstwa SIFICAP - dostarczone do 2006.
 Turkmenistan
  • Rząd Turkmenistanu zamówił w 2010 dwie sztuki do transportu VIP, śmigłowce wyprodukowano w Yeovil, pierwszą sztukę dostarczono do Turkmenistan Airlines w kwietniu 2013.[19]
 Wielka Brytania
  • Marynarka brytyjska Royal Navy otrzymała 44 śmigłowce w wersji do zwalczania okrętów podwodnych, oznaczone Merlin HAS.1, ostatecznie Merlin HM1. Dostarczono je w latach 1997-2002, rozpoczęły służbę 2 czerwca 2000. Używane są przez 5 dywizjonów Fleet Air Arm, bazujących w RNAS Culdrose w Kornwalii: nr 814, 820, 824, 829 i 700M. Do bazowania śmigłowców 829 dywizjonu dostosowano 9 fregat typu 23, mogą one bazować także na brytyjskich lotniskowcach, śmigłowcowcach desantowych i okrętach zaopatrzeniowych.
  • Lotnictwo brytyjskie Royal Air Force otrzymały 22 śmigłowce w wersji transportowej Merlin HC3. Pierwszy wszedł do służby w 28 Dywizjonie RAF w styczniu 2001. Zostały one użyte operacyjnie na Bałkanach w 2003, po czym w Iraku. Dalsze 6 śmigłowców Merlin HC3A zakupiono w 2007 od Danii, dla przyspieszenia dostaw. W grudniu 2007 typ ten wszedł na wyposażenie drugiego dywizjonu, nr 78. Wszystkie Merliny RAF mają w przyszłości być przeniesione do Royal Navy w celu zastąpienia Sea Kingów.
 Włochy
  • Marina Militare zakupiła 21 śmigłowców EH101: 98 w wersji morskiej zwalczania okrętów podwodnych (ASW), 4 wczesnego ostrzegania (AEW), 4 transportowe (TTH) i 4 desantowe (ASH). Dostawy trwały pomiędzy 2001 i 2006, w 2009 dostarczono 21. egzemplarz[20]. Używane są z pokładów włoskich niszczycieli rakietowych, lotniskowców i śmigłowcowców desantowych.
  • Aeronautica Militare wybrała AW101 jako następcę śmigłowców CSAR Sikorsky HH-3F Pelican. Zamówiono 12 HH-101A Caesarów. Pierwszy egzemplarz oblatano w marcu 2014 roku[21], a przekazano do służby operacyjnej 25 lutego 2016 roku[22].

Dawni[edytuj]

 Indie
  • Indian Air Force zamówiły 12 śmigłowców w wersji VVIP, sześć dostarczono. W odpowiedzi na zapytanie ofertowe z 2006 odpowiedziało trzech producentów oferujących AW101, Mi-172 i Sikorsky S-92. Oferty Rosoboronexportu nie rozpatrzono, S-92 nie spełnił wszystkich wymogów technicznych dotyczących samoobrony, w rezultacie AW101 podpisał kontakt w 2010 roku. W lutym 2013 roku szefa Finmeccaniki (spółki matki) zwolniono z powodu zarzutów korupcyjnych ciążących na kontrakcie[23]. Pod koniec 2013 roku zerwano cały kontrakt na 12 śmigłowców, pomimo że część z nich została już dostarczona.[24]
 Stany Zjednoczone
  • United States Marine Corps miał otrzymać 23 śmigłowce przeznaczone dla jednostki HMX-1, która obsługuje transport m.in. prezydenta. Śmigłowce miały być montowane na licencji w Stanach Zjednoczonych przez Bella, a większość ich wyposażenia miała pochodzić z firm amerykańskich, głównym integratorem systemów był Lockheed Martin. Produkowane tam maszyny miały być sprzedawane pod oznaczeniem US101, a ich wojskowe oznaczenie to VH-71A Kestrel. 1 czerwca 2009 roku kontrakt został anulowany[25]. 9 wyprodukowanych egzemplarzy sprzedano Kanadzie z przeznaczeniem na części, przynajmniej cztery sztuki były w stanie lotnym.

Przypisy

  1. a b EH101 Production. targetlock.org.uk
  2. http://www.deagel.com/corporation/AgustaWestland_e000000067.aspx
  3. helis.com
  4. Zamówienia publiczne / IU/36/IX-30/UZ/PRZ/DOS/S/2012. INSPEKTORAT UZBROJENIA, 29 marca 2012.
  5. Oficjalnie o zakupie 70 śmigłowców. Altair, 21 lutego 2013.
  6. MON znów przesunął termin składania ofert w przetargu na śmigłowce. TVP Info, 24 listopada 2014.
  7. Airbus jedynym finalistą na śmigłowiec Sił Zbrojnych RP. dziennikzbrojny.pl, 2015-04-21.
  8. PZL-Świdnik: Dostawy śmigłowców zgodnie z wymogami od 2017 roku. defence24.pl, 25 kwietnia 2015.
  9. MON o odrzuceniu oferty PZL Mielec. "Udział w przetargu miał charakter dobrowolny". defence24.pl, 5 maja 2015.
  10. Rząd zerwał negocjacje. Polska jednak nie kupi śmigłowców Caracal od Francuzów. gazeta.pl, 4 października 2016.
  11. Komunikat MON. mon.gov.pl, 20 lutego 2017.
  12. PZL-Świdnik weźmie udział w postępowaniu na śmigłowce dla wojska. Polsat News, 24 lutego 2017.
  13. UK MoD Takes Delivery of 30th Merlin Mk2 Helicopter. deagel, 28 lipca 2016.
  14. The Merlin family in UK service.
  15. NOWY ŚMIGŁOWIEC ROYAL MARINES. altair, 1 listopada 2016.
  16. Murky AW101 delivery perplexes Indonesian defence officials. flightglobal, 9 lutego 2017.
  17. [Norway and AgustaWestland finalise deal for SAR AW101s Norway and AgustaWestland finalise deal for SAR AW101s.] 19 grudnia 2013.
  18. FIRST FLIGHT FOR NORWEGIAN AW101. airheadsfly, 23 marca 2016.
  19. Pierwszy AW101 VVIP dla Turkmenistanu.
  20. Takes Delivery of its 21st AW101 Helicopter. deagel.com, 4 sierpnia 2009.
  21. First Italian Air Force AW101 makes its maiden flight (ang.). 19 marca 2014. [dostęp 25 lutego 2016].
  22. Łukasz Golowanow: Pierwszy HH-101 we włoskich siłach powietrznych. Konflikty.pl, 25 lutego 2016. [dostęp 25 lutego 2016].
  23. Indian AW-101 VVIP Transport Helo Acquistion Chronology.
  24. Indie anulowały kontrakt na śmigłowce VIP. altair, 1 stycznia 2014.
  25. Łukasz Pacholski, Amerykanie kasują program VH-71, „Nowa Technika Wojskowa”, nr 7 (2009), s. 80-84, ISSN 1230-1655.

Linki zewnętrzne[edytuj]