Ahl-e hakk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ahl-e hakk (kurd. یارسان‎, Yarsan; per. اهل حق Ahl-e haqq, ludzie prawdy), zwani też Ali Ilahi (علي إلاه `Alī ilāhi, arab.: Ali jest bogiem), zwana także jarsanizmem – religia z pogranicza islamu, uznająca Alego ibn Abi Taliba, zięcia Mahometa, za inkarnację Boga. Ahl-e Haqq nie jest monolityczna, składa się z wielu różnorodnych grup wyznaniowych. Wyznawcy zamieszkują wschodnią i środkową Azję. Językiem sakralnym tej mniejszości religijnej jest najczęściej gorani (gurani). Kurd Sułtan Sahak wskazywany jest jako założyciel ruchu.

Historia[edytuj]

Powstała w XIV wieku w łonie szyickiego imamizmu. Według niektórych religioznawców powstała ona na skutek wpływów chodżów i ich odłamów religijnych na miejscowy imamizm. Według innych wpływ ismailicki był niewielki, a religia powstała, gdyż silne były jeszcze w tym czasie wierzenia przedislamskie: zaratusztriańskie, chrześcijańskie oraz religie lokalne. Na tę mieszankę miał się nałożyć silny element szyicki. Część wiernych nie uznaje tej interpretacji twierdząc, że Ahl-e hakk pojawili się na samym początku islamu.

Doktryna[edytuj]

  • Przebywająca w oceanie Perła otoczona skorupą zawierała wewnątrz Boga, który stworzył Siedmiu Towarzyszy (Haft Tan) a następnie świat rozbijając Perłę[1]. Do grupy Siedmiu Towarzyszy bywają zaliczani Jezus i inne postaci chrześcijańskie [2]
  • Ahl-e Haqq głosi wiarę w transmigrację dusz[3]. Wyznawcy wierzą, iż Boska Substancja wcieliła się w Alego, a według większości odłamów wcielała się również w inne osoby. Oprócz inkarnacji Boga czczeni są także liczni święci oraz aniołowie. Czterej główni aniołowie to w kolejności ważności:
  1. Salman Farsi;
  2. Quanbar (murzyński niewolnik Alego);
  3. Mahomet;
  4. Nusajr.

Fatima, córka Mahometa i żona Alego, jest również wcieleniem Boga, jednak - według większości odłamów - niższego rzędu.

Kult[edytuj]

  • Każdy wyznawca posiada mistrza duchowego (pir) oraz przewodnika (dalil)
  • Wierni wypełniają wszystkie podstawowe powinności muzułmańskie (w tym "pięć filarów") i szyickie. Zwą je chidmat, czyli służenie.
  • Swoiste dla Ahl-e Haqq są spotkania wspólnoty (dżam), w trakcie których rozdawane jest święte (poświęcone) jedzenie.
  • Praktykuje się tańce i recytację religijnej poezji (kalam)
  • Dwukrotnie w roku praktykowane są trzydniowe posty [4]

Recepcja[edytuj]

Wyznawców charakteryzuje podział według przynależność do lineaży. Ze względu na liczne prześladowania wyznawcy podają się najczęściej za imamitów, dlatego ich liczebność jest trudna do określenia (prawdopodobnie 200-300 tys., według własnych danych ponad 1 milion). Dzielą się na kilkanaście (lub kilkadziesiąt) grup wyznaniowych. Wierni są Kurdami, Persami, Gilanami, Lurami i Turkami. Żyją głównie w Iranie, Azerbejdżanie, Iraku (większość w Kurdystanie irackim) i w Turcji. Często są dyskryminowani, dlatego stosują takijję; otrzymali pełną lub niemal pełną swobodę wyznania tylko w Turcji i w irackim Kurdystanie.


Przypisy

  1. Kaczorowski Karol, Ahl-e Haqq jako kurdyjska religia w ramach szyizmu ghulat, strona 107, W: "Fritillaria Kurdica. Bulletin of Kurdish Studies", nr 5, rok 2014
  2. Kaczorowski Karol, Ahl-e Haqq jako kurdyjska religia w ramach szyizmu ghulat, strona 111, W: "Fritillaria Kurdica. Bulletin of Kurdish Studies", nr 5, rok 2014
  3. Kaczorowski Karol, Ahl-e Haqq jako kurdyjska religia w ramach szyizmu ghulat, strona 102, W: "Fritillaria Kurdica. Bulletin of Kurdish Studies", nr 5, rok 2014
  4. Kaczorowski Karol, Ahl-e Haqq jako kurdyjska religia w ramach szyizmu ghulat, strona 117, W: "Fritillaria Kurdica. Bulletin of Kurdish Studies", nr 5, rok 2014