Ahmad Ben Bella

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Ahmed Ben Bella)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ahmad Ben Bella
Benbella.jpg
Data i miejsce urodzenia 25 grudnia 1918
Maghnia
Data i miejsce śmierci 11 kwietnia 2012
Algier
Algieria 1. Prezydent Algierii
Przynależność polityczna Front Wyzwolenia Narodowego
Okres urzędowania od 15 września 1963
do 19 czerwca 1965
Poprzednik Ferhat Abbas (Jako Przewodniczący Narodowego Zgromadzenia Konstytucyjnego)
Następca Houari Boumedienne
Odznaczenia
Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego (ZSRR) Międzynarodowa Leninowska Nagroda Pokoju (ZSRR)
Krzyż Wojenny 1939–1945 (Francja) Médaille Militaire (Francja) Order Towarzyszy O. R. Tambo I klasy (Republika Południowej Afryki) Order Lenina
Delegacja głównych przywódców Frontu Wyzwolenia Narodowego (od lewej: Muhammad Chidir, Mustafa al-Aszraf, Husajn Ajt Ahmad, Muhammad Bu Dijaf oraz Ahmad Ben Bella), październik 1956

Ahmad Ben Bella, Ahmad ibn Billa (arab. أحمد بن بلّة, (ur. 25 grudnia 1918 w Maghnii, zm. 11 kwietnia 2012 w Algierze) – pierwszy prezydent Algierii, przez wielu uważany za ojca państwa, urodzony w małym miasteczku Maghnia w zachodniej Algierii w sufickiej rodzinie; współtworzyciel Frontu Wyzwolenia Narodowego. W latach 1962–1965 był premierem Algierii, a od 1963 do 1965 prezydentem.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

 Osobne artykuły: wojna algierskawojna piaskowa.

Urodził się w Maghnii na granicy Algierii i Maroka. Służył w armii francuskiej, po czym w 1947 przystąpił do organizowania grupy algierskich nacjonalistów - Organizacji Specjalnej. Jej celem było zakończenie francuskiego panowania kolonialnego. W 1950 Francuzi aresztowali go, lecz w marcu 1952 uciekł z więzienia i zamieszkał w Kairze, gdzie założył Algierski Narodowy Front Wyzwolenia (FLN). 1 listopada 1954 rozpoczął on wojnę partyzancką przeciwko władzom militarno-administracyjnym Francji. W październiku 1956 na skutek francuskiej interwencji marokański samolot wylądował w Algierze, zmuszając jego pasażerów - Ahmada Ben Bellę i 5 innych wybitnych przywódców narodowych do podporządkowania się władzom francuskim: zostali aresztowani i zatrzymani we Francji, jednak ich usunięcie spowodowało przejęcie władzy w FLN przez radykałów, przez co wojna partyzancka ciągnęła się jeszcze przez 5 lat. W marcu 1962 francuski prezydent Charles de Gaulle zwrócił wolność Ben Belli, który podjął rozmowy z francuskim premierem Georgesem Pompidou w Evian. Zawarto porozumienie w sprawie zawieszenia broni. Algieria stała się niepodległym państwem, zaś armia Francji opuściła jej terytorium. Ahmad Ben Bella objął funkcję premiera Rządu Tymczasowego powstałego we wrześniu 1962. W kwietniu 1963 został wybrany na pierwszego w historii Algierii prezydenta republiki, chociaż musiał mierzyć się z opozycją ze strony przeciwników, którzy podczas internowania Ben Belli byli liderami ruchu nacjonalistycznego[1]. W październiku 1963 roku suwerenność Algierii zostało zakwestionowana przez Maroko w trakcie tzw. wojny piaskowej w której siły algierskie pokonały wojska marokańskie. Rząd Belli w konflikcie wsparty został przez Kubę i Zjednoczoną Republikę Arabską[2].

Rząd Ben Belli dążył do naśladowania socjalistycznych zasad stosowanych w Egipcie Gamala Abdel Nasera, algierski prezydent pozostawał jednak podejrzliwy w kwestii interesów Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w Algierii. Bardziej niż wielu algierskich dowódców wojskowych zachowywał krytyczny stosunek do polityki panarabizmu. W 1964 został laureatem Leninowskiej Nagrody Pokojowej. Ben Bella aktywnie wspierał ruchy antykolonialne w państwach Afryki, wsparł on rebeliantów walczących o niepodległość Angoli[3] i PAIGC (grupę walczącą o niepodległość Gwinei Bissau i Wysp Zielonego Przylądka)[4][5] a także antyapartheidowski Afrykański Kongres Narodowy[6] i Czarne Pantery walczące o prawa Afroamerykanów[7]. 19 czerwca 1965 posiadający faktyczne wpływy polityczne Huari Bumedien przeprowadził wojskowy i całkowicie bezkrwawy zamach stanu. Ahmad Ben Bella utracił stanowisko i do 1979 przebywał w areszcie domowym w M'Sila w południowo-zachodnich górach Algierii. W grudniu 1978 zmarł Bumedien, a nowy rząd ograniczył restrykcje wobec Ben Belli. Prezydent Szadli Bendżedid 3 lipca 1979 zwolnił Ben Bellę z aresztu domowego, następnie Ben Bella został zesłany[potrzebne źródło] do Francji.

Powrócił do kraju po zniesieniu w Algierii systemu monopartyjnego. Został przywódcą Ruchu na rzecz Demokratycznej Algierii (MDA). W wyborach lokalnych w 1990 jego partia została pokonana przez radykalnych islamistów z Islamskiego Frontu Zbawienia (FIS), co doprowadziło do zaniechania przez Ben Bellę planów powrotu do polityki[8].

Został odznaczony m.in. Medalem "Złotej Gwiazdy" Bohatera Związku Radzieckiego, Orderem Lenina, francuskim Krzyżem Wojennym i Medalem Wojskowym oraz południowoafrykańskim Orderem Towarzyszy O. R. Tambo. Laureat Międzynarodowej Leninowskiej Nagrody Pokoju.

11 kwietnia 2012 roku zmarł w swoim domu w Algierze. Miał 93 lata.

Przypisy

  1. Alan Palmer, Kto jest kim w polityce. Świat od roku 1860, Wydawnictwo Magnum, Warszawa, 1998, przeł. Wiesław Horabik, Tadeusz Szafrański, s. 45
  2. Ottaway, David (1970), Algeria: The Politics of a Socialist Revolution, s.166, Berkeley, California: University of California Press, ISBN 9780520016552
  3. Algeria: The Politics of a Socialist Revolution, 1970, s. 164.
  4. Modern African Wars: Angola and Moçambique 1961-1974, 1988. s.12.
  5. Wars in the Third World since 1945, 1995. s. 35.
  6. African National Congress Timeline 1960-1969
  7. A BLACK PANTHER GUIDE TO ALGIERS
  8. Alan Palmer, Kto jest kim w polityce. Świat od roku 1860, Wydawnictwo Magnum, Warszawa, 1998, przeł. Wiesław Horabik, Tadeusz Szafrański, s. 46

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Algeria's first president Ahmed Ben Bella dies (ang.). BBC News. [dostęp 2012-04-11].
  • D. C. Gordon, North Africa's French Legacy, 1954-1962, Cambridge (Massachusetts), 1962
  • A. Horne, A Savage War of Peace, Algeria, 1954-1962, 1977
  • Bernd Jordan, Aleksander Lenz: Księga 100 polityków stulecia. tłum. A. Sąpoliński, wyd. Interart, Warszawa 1997, ISBN 83-7060-508-7
  • Alan Palmer, Kto jest kim w polityce. Świat od roku 1860, Wydawnictwo Magnum, Warszawa, 1998, przeł. Wiesław Horabik, Tadeusz Szafrański, s. 45-46
  • W. B. Quandt, Revolution and Political Leadership, Algeria 1954-1968, Cambridge (Massachusetts), 1969