Ahmed I

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ahmed I
ilustracja
wizerunek herbu
Tugra Ahmeda I
Sułtan Imperium Osmańskiego
Okres panowania od 1603
do 22 listopada 1617
Poprzednik Mehmed III
Następca Mustafa I
Dane biograficzne
Dynastia Osmanowie
Data i miejsce urodzenia 18 kwietnia 1590
Manisa
Data i miejsce śmierci 22 listopada 1617
Stambuł
Przyczyna śmierci Tyfus
Ojciec Mehmed III
Matka Handan Sultan
Rodzeństwo Mustafa I
Żona Mahfiruz Hatice[1]
Kösem
Fatma[1]
Dzieci Osman II,
Murad IV,
Ibrahim I,
Mehmed,
Ayşe,
Fatma,
Gevherhan,
Hanzade[1],
Bayezid[1],
Kasım,
Burnaz Atike,
Sulejman,
Abide[1]

Ahmed I (ur. 18 kwietnia 1590, zm. 22 listopada 1617[1]) – sułtan z dynastii Osmanów, panujący od 1603 do 1617 roku. Syn Mehmeda III, brat Mustafy I Szalonego, ojciec Osmana II, Murada IV i Ibrahima I[1].

Kontynuował wojny z Habsburgami na Węgrzech, zakończone rozejmem w Zsitvatorok (1606) i potwierdzonym przez traktaty wiedeńskie (1615, 1616); na mocy tego rozejmu Osmanowie utrzymali zwierzchność nad węgierskimi twierdzami Eger, Gran i Kaniżą, ale byli zmuszeni wypłacić cesarzowi jednorazowe odszkodowanie wojenne. Toczył walki z Safawidami, zakończone niepomyślnie dla państwa Osmanów, które zostało zmuszone do cesji Gruzji i Azerbejdżanu na rzecz przeciwnika.

W okresie jego panowania wzrosła korupcja w administracji państwowej, nastąpiło rozprężenie dyscypliny w armii, przybrały na sile bunty ludowe (tzw. celali, 1603-06) i ruchy odśrodkowe (np. powstanie księcia Druzów, Fahreddina).

Wprowadził zasadę podobną do senioratu, zgodnie z którą najstarszy mężczyzna rodu zostawał sułtanem, natomiast jego synów i braci skazywano na luksusowy areszt domowy (służyła do tego tzw. "Klatka"; mieszcząca się na terenie haremu). Ochrona w Klatce kończyła się z chwilą narodzin męskiego potomka panującego sułtana. Efektem wspomnianej zasady była czasami niekompetencja lub choroby umysłowe przyszłych władców, wynikające nierzadko z ogłupiającego, klatkowego trybu życia. Ahmed I opanował kilka języków obcych; był fundatorem Błękitnego Meczetu w Stambule. W okresie jego panowania w imperium osmańskim zaczęto używać tytoniu.

Zmarł na tyfus[1].

W kulturze[edytuj]

Ahmed I jest jedną z głównych postaci w tureckim serialu Wspaniałe stulecie: Sułtanka Kösem. W jego rolę wciela się Ekin Koç.

Bibliografia[edytuj]

  • Słownik Władców Świata. Małgorzata Hertmanowicz-Brzoza, Kamil Stepan. Wyd. Zielona Sowa – 2005 r.

Przypisy[edytuj]

  1. a b c d e f g h ChristopherCh. Buyers ChristopherCh., Turkey5, 2 maja 2006 [dostęp 2016-07-16] [zarchiwizowane z adresu 2006-05-02].