Airbus A350

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Airbus A350 XWB
Oblot pierwszego egzemplarza Airbus A350-900.
Oblot pierwszego egzemplarza Airbus A350-900.
Dane podstawowe
Państwo  Francja,
 Niemcy,
 Hiszpania,
 Wielka Brytania.
Producent Airbus
Typ samolot pasażerski
Konstrukcja dolnopłat z dwoma silnikami turbowentylatorowymi
Historia
Data oblotu 14 czerwca 2013
Egzemplarze 69
Dane techniczne
Napęd Rolls-Royce Trent XWB
Ciąg 174 000-190 000 lbf (2×87 000-95 000 lbf)
Wymiary
Rozpiętość 64,00 m
Długość 66,80-74,30 m
Wysokość 16,90 m
Masa
Startowa 202 500-225 500 kg
Zapas paliwa 129 000-156 000 l
Osiągi
Prędkość maks. 0,89 Ma
Prędkość przelotowa 0,82 Ma
Zasięg 9 250-17 600 km
Dane operacyjne
Liczba miejsc
314-350

Airbus A350 XWB – seria szerokokadłubowych samolotów pasażerskich, średniej wielkości, dalekiego zasięgu. A350 powstał jako następca modelu A340 oraz odpowiedź na konkurencyjne samoloty Boeing 777 i 787 Dreamliner. A350 XWB jest oferowany wraz z mniejszym A330neo.

Przegląd planowanych modeli[edytuj]

W proponowanej rodzinie znajdzie się pięć odmian samolotu[1]:

  • A350-900: 314-miejscowy w rozkładzie 3-klasowym (konkurent Boeinga 777-200ER, 777-8 i 787-10) o planowanym zasięgu 15 000 km zadebiutował w 2014 roku,
  • A350-1000: 350-miejscowy w rozkładzie 3-klasowym (konkurent Boeinga 777-300ER, 777-9) o planowanym zasięgu 14 800 km ma ukazać się w 2017 roku,
  • A350-800: 270-miejscowy w rozkładzie 3-klasowym (konkurent Boeinga 787-9) o planowanym zasięgu 15 400 km, miał ukazać się w 2016 roku, ale w 2014 rozwój wstrzymano na rzecz A330neo.
  • A350-900R: planowana wersja o zwiększonym zasięgu (konkurent Boeinga 777-200LR)
  • A350-900F: planowana wersja towarowa (konkurent Boeinga 777F)

Przebieg programu[edytuj]

Wstępne modele[edytuj]

A350 XWB będzie miał przekrój poprzeczny kadłuba szerszy niż oryginalny A350, który miał mieć identyczną szerokość kadłuba jak rodzina A340/A330 i wcześniejszy A300. Airbus określa to jako "XWB" lub Extra Wide Body ("Ekstra Szeroki Kadłub") i utrzymuje, że z punktu widzenia siedzącego pasażera kabina będzie 5 cali szersza na poziomie wzroku niż w konkurencyjnym Boeingu 787. Wszystkie modele pasażerskie A350 XWB będą miały zasięg przynajmniej 13 000 km[2][3][4].

Historia[edytuj]

Kiedy Boeing ogłosił projekt 7E7 Dreamliner (obecnie znany jako 787) twierdził, że niższe koszty eksploatacyjne tego samolotu spowodują, iż stanie się poważnym zagrożeniem dla Airbusa A330. Airbus początkowo odrzucił to twierdzenie utrzymując, że 787 był sam w sobie odpowiedzią na A330 i nie trzeba żadnej reakcji na 787.

Linie lotnicze pchnęły Airbusa do zapewnienia rywala, gdy Boeing zadeklarował, że 787 ma 20 procent niższe zużycie paliwa niż A330. Początkowo Airbus zaproponował prostą pochodną A330, opatrzoną kryptonimem A330-200lite z ulepszoną aerodynamiką i silnikami. Linie lotnicze nie były zadowolone i Airbus przeznaczył 4 miliardy na nowy projekt zwany A350. Oryginalna wersja A350 powierzchownie przypominała A330 w związku z niezmienioną średnicą kadłuba. Nowe skrzydło, silniki i usterzenie poziome zostały połączone z nowymi materiałami i metodami produkcji kadłuba, aby stworzyć A350 jako prawie w całości nowy samolot.

16 września 2004 roku, ówczesny prezes Airbusa i CEO Noel Forgeard potwierdził, że rozważany jest nowy projekt, ale nie nadał mu nazwy i nie potwierdził czy będzie to całkowicie nowy model czy modyfikacja istniejącego produktu. Forgeard zaznaczył, że Airbus zakończy pomysł do końca 2004 roku, rozpocznie konsultacje z liniami na początku roku 2005 i zamierza prowadzić nowy program rozwojowy pod koniec tegoż roku.

10 grudnia 2004 roku zarządy EADS i BAE Systems, następnie udziałowcy Airbusa dały firmie prawo do ofert (ATO) i oficjalnie nazwały go A350.

6 października 2005 roku zostało ogłoszone pełne przemysłowe wprowadzenie programu z utrzymaniem kosztów rozwoju około 3,5 miliarda euro. Ta wersja A350 została zaplanowana jako 250-300 miejscowa, dwusilnikowa, szerokokadłubowa jednostka pochodna od projektu istniejącego A330. Według tego planu A350 miał mieć zmodyfikowane skrzydła i nowe silniki równocześnie posiadając taki sam przekrój kadłuba jak jego poprzednik. Miał ukazać się w 2010 roku w 2 wersjach; A350-800 – zdolny do przelotu 8800 mil (16 300 km) z typową pojemnością 253 pasażerów w 3-klasowej konfiguracji i 300-siedzeniowy (w 3 klasach) A350-900 z 7500 milami (13 890 km) zasięgu. Był zaprojektowany jako konkurent dla 787-9, proponowanego 787-10 i 777-200ER.

W styczniu 2009 rozpoczęto budowę linii finalnego montażu A350 na terenie zakładów w Tuluzie-Blagnac, 500 metrów obok linii A330.[5] Obiekt otwarto 23 października 2012, kiedy w fazie montażu znajdowały się egzemplarz do testów statycznych i pierwszy z pięciu samolotów do testów w locie[6]. 17 lipca 2010 na terenie ośrodka badawczego Rolls-Royce w Derby po raz pierwszy uruchomiono silnik Trent XWB.[7] Silnik zamontowany na firmowym A380 oblatano 18 lutego 2012.[8] W listopadzie 2011 Airbus poinformował o pierwszym opóźnieniu terminu dostarczenia pierwszego samolotu dla Qatar Airways o sześć miesięcy, a w lipcu 2012 o kolejne trzy miesiące na drugą połowę 2014 roku[9]. Montaż pierwszego A350-900 MSN1 rozpoczęto 5 kwietnia 2012[10], w grudniu samolot bez silników Rolls-Royce Trent XWB wytoczono po raz pierwszy z hali montażowej, jego oblot zaplanowano na lipiec/sierpień 2013 roku[11]. W lutym 2013 skompletowano pełne pokrycie niepomalowanego kadłuba, a 19 lutego zamontowano winglety dające mu 64,8 m rozpiętości[12]. Samolot rozpoczął próby naziemne 26 lutego 2013.[13] Silniki Trent i pomocniczy zespół napędowy (APU) zamontowano na pierwszym prototypie 26 marca 2013.[14] Jednym z głównych poddostawców Airbusa jest UTC Aerospace Systems (do 2012 Goodrich), producent gondoli silników, odwracaczy ciągu[15], kół, karbonowych hamulców[16] i zewnętrznego systemu video[17]. Honeywell dostarcza APU HGT1700.[18] Producentem podwozia głównego dla wersji A350-900/800 jest firma Messier-Bugatti-Dowty z grupy Safran, a dla wersji -1000 Goodrich[19]. Producentem podwozia przedniego jest firma Liebherr Aerospace z Lindenbergu (Niemcy). Pierwszy kompletny egzemplarz A350-900 w pełnym malowaniu zaprezentowano 13 maja 2013.[20]

14 czerwca 2013 A350-900 o rejestracji F-WXWB wystartował do swojego pierwszego lotu ok. 10:00 CET z pasa 32L lotniska w Tuluzie, załoga składała się z sześciu osób, a lot nad południową Francją trwał 4 godziny i 5 minut. Maszynę w locie filmował samolot pościgowy Aérospatiale SN-601 Corvette, a wydarzenie pokazano na żywo w internecie. W fazie testów w locie producent wykorzysta pięć egzemplarzy testowych, które powinny wylatać 2500 godzin[21]. 21 czerwca podczas zaledwie trzeciego lotu testowego samolot wykonał niski przelot nad Międzynarodowym Salonem Lotniczym w Paryżu[22]. Prace projektowo-konstrukcyjne nad A350 trwały 8 lat (2005-2013) oraz kosztowały do tego czasu 15 mld $.[23] Drugi egzemplarz przedseryjny nr MSN3 (F-WZGG) oblatano 14 października 2013.[24] W styczniu 2014 A350 MSN3 przebywał w Boliwii na testach w położonych wysoko Cochabamba i La Paz[25]. 28 stycznia 2014 samolot MSN3 rozpoczął kilkudniowe testy w klimacie arktycznym w Iqaluit, Kanada[26]. 2 stycznia 2014 roku zaprezentowano samolot testowy MSN2 (F-WWCF) w nowym karbonowym malowaniu i z kompletną kabiną pasażerską, przeznaczony do próbnych lotów długodystansowych z pasażerami[27]. Samolot MSN4 (F-WZNW) z aparaturą pomiarową przeznaczony do lotów certyfikacyjnych zaprezentowano w lutym, przód egzemplarza pomalowano w barwy pierwszego użytkownika – Qatar Airways. Obie maszyny oblatano 26 lutego 2014 roku w odstępie 2 h, aby następnie wykonały wspólny lot.[28] W maju 2014 MSN4 wykonał kołowanie na drodze pokrytej wodą[29]. 22 kwietnia 2014 MSN3 wykonał najbardziej niebezpieczny z testów, start z minimalną prędkością VMU z lotniska w Bazylei[30]. 2 i 3 czerwca 2014 MSN2 wykonał pierwsze loty z kompletem pasażerów, którymi byli pracownicy Airbusa[31]. 20 czerwca 2014 oblatano ostatni, piąty przedseryjny A350-900 nr MSN5 (F-WWYB), maszyna w konfiguracji produkcyjnej z kompletną kabiną posłuży do lotów długodystansowych na planowanych trasach, analizy zasięgu i badań eksploatacyjnych[32]. 3 lipca 2014 MSN001 rozpoczął próby startów i lądowań przy bocznym wietrze w Keflavík na Islandii[33]. 19 lipca MSN001 zakończył testy hamowania po przerwanym starcie przy maksymalnej masie[34]. 24 lipca 2014 MSN005 rozpoczął w Tuluzie ostatnią fazę certyfikacji w czasie której na czterech trasach w ciągu trzech tygodni odwiedzi 14 portów lotniczych na sześciu kontynentach, w tym pięć lotnisk na trasie dookoła świata. W czasie tourneé testowano gotowość operacyjną samolotów z lotnisk na dużej wysokość, podejścia z autopilotem, rozładowanie oraz obsługę naziemną[35]

15 października 2014 oblatano pierwszego seryjnego Airbusa XWB MSN6 w malowaniu Qatar Airways[36]. 22 grudnia 2014 odbyło się przekazanie pierwszego Airbusa A350-900 dla linii Qatar Airways. 30 czerwca 2015 Vietnam Airlines stały się drugim w świecie użytkownikiem A350[37].

We wrześniu 2014 roku koncern zawiesił rozwój pomniejszonej wersji A350-800, po ogłoszeniu w lipcu 2014 roku na targach Farnborough rozwoju zmodernizowanej wersji A330-800/900neo wyposażanej w silniki Rolls-Royce Trent 7000, która jest oferowana w segmencie 250-300 miejsc[38]. A330neo trafi do TAP Portugal w 2018 roku, dwa lata później niż planowano dostarczyć A350-800[39]. 25 września 2015 rozpoczęto montaż kadłuba pierwszego A350-1000[40]. Maszyna jest napędzana silnikami Rolls-Royce Trent XWB-97. Silnik został pierwszy raz wyniesiona w powietrze 5 listopada 2015 roku na samolocie Airbus A380 będącym platformą testową do badania nowego silnika w locie[41]. Prototyp A350-1000 o numerze seryjnym MSN059 oblatano 24 listopada 2016. W fazie testów i certyfikacji w 2017 roku wezmą udział trzy egzemplarze A350-1000. Samolot jest o siedem metrów dłuższy i zabiera 40 osób więcej od wersji bazowej -900[42].

Zamówienia[edytuj]

Prototyp Airbus A350-1000
Liczba zamówionych samolotów na przestrzeni lat (stan na grudzień 2016)[43]
2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 Suma
Zamówienia Netto 20 330 133 22 78 -28 27 230 -32 -3 41 818
Dostawy 1 14 49 64
Linie lotnicze/zamawiający W służbie od Dostarczono A350-800 A350-900 A350-1000 Suma
Holandia AERCAP1 (8) 0 20 0 20
Irlandia Aer Lingus 0 9 0 9
Rosja Aerofłot 0 14 0 14
Libia Afriqiyah Airways 0 10 0 10
Malezja AirAsia X 0 10 0 10
Francja Air Caraïbes 0 0 3 3
Chińska Republika Ludowa Air China 0 10 0 10
Francja Air France (Air France-KLM) 0 18 0 18
Stany Zjednoczone Air Lease Corporation1 0 20 9 29
Mauretania Air Mauritius 0 4 0 4
Kuwejt Alafco1 0 12 0 12
Stany Zjednoczone American Airlines 0 22 0 22
Korea Południowa Asiana Airlines 8 12 10 30
Wielka Brytania British Airways 0 0 18 18
Hongkong Cathay Pacific 2016 8+2 (leasing) 0 20 26 46
Republika Chińska China Airlines 2016 4 0 14 0 14
Chińska Republika Ludowa China Eastern Airlines 0 20 0 20
Stany Zjednoczone CIT Leasing1 (4) 0 14 0 14
Stany Zjednoczone Delta Air Lines 0 25 0 25
Etiopia Ethiopian Airlines 2 (leasing) 0 12 0 12
Zjednoczone Emiraty Arabskie Etihad Airways 0 40 22 62
Finlandia Finnair 2015 7 0 19 0 19
Francja GROUPE DUBREUIL (Air Caraïbes) 0 1 0 1
Hongkong Hong Kong Airlines 0 15 0 15
Hiszpania Iberia 0 16 0 16
Iran Iran Air 0 0 16 16
Japonia Japan Airlines 0 18 13 31
Holandia KLM (Air France-KLM) 0 7 0 7
Kuwejt Kuwait Airways 0 10 0 10
Chile LATAM Chile 0 0 13 14 27
Brazylia LATAM Brasil 2015 7 0 0 0 0
Libia Libyan Airlines 0 6 0 6
Niemcy Lufthansa 2016 1 0 25 0 25
Filipiny Philippine Airlines 0 6 0 6
Katar Qatar Airways 2014 13 0 43 37 80
Szwecja Scandinavian Airlines System 0 8 0 8
Singapur Singapore Airlines 2016 10 0 67 0 67
Sri Lanka SriLankan Airlines 0 4 0 4
Kolumbia Synergy Aerospace1 (Avianca) 0 10 0 10
Tajlandia Thai Airways International 2016 0+2 (leasing) 0 4 0 4
Stany Zjednoczone United Airlines 0 0 35 35
Wietnam Vietnam Airlines 2016 2+4 (leasing) 0 10 0 10
Wielka Brytania Virgin Atlantic Airways 0 0 8 8
Jemen Yemenia 0 10 0 10
Inni (VIP) 0 1 0 1
Suma 64 8 599 211 818

1 Przedsiębiorstwa leasingowe.

Specyfikacja[edytuj]

A350 XWB Dla porównania
-800[2] -900[3] -1000[4] -900R[44] -900F 787-9 787-10[45]
777-300ER[46]
777-800[47] 777-900
Długość 60,5 m 66,8 m 73,8 m 66,8 m 63,0 m 68,9 m 73,9 m 69,8 m 76,7 m
Wysokość 16,9 m 16,5 m 17,0 m 18,7 m 19,5 m
Rozpiętość 64,0 m 60,0 m 60,1 m 64,8 m 71,8 m
Skos skrzydła 35°[48] 32,2° 31,64°
Szerokość kadłuba 5,91 m 5,74 m 6,19 m
Pojemność (3klasy) 270 314 350 310 90t cargo 263 310[49] 365 350 400
LD3 palety 26 36 44 36 36 44
Maksymalna masa startowa

(MTOW) (t)

245 265 295 244,94 272,15 351,53
Masa startowa (t) 182,5 202,5 225,5 183,7 197,3
Masa własna (t) 115,3 125 167,8 188 241
Zapas paliwa (l) 150 000 138 700 145 000 181 280
Prędkość przelotowa (Ma) 0,85 0,85 0,84
Prędkość maksymalna (Ma) 0,89 0,89
Ciąg silników (lbf) (× 2) 75 000 87 000 95 000 68 000 88 200 115 300 105 000
Silniki Rolls-Royce Trent XWB Rolls-Royce Trent XWB Rolls-Royce Trent 1000 General Electric GE90-115B General Electric GE9X
Zasięg 15 730 km 15 540 km 15 360 km 17 600 km 9 250 km 15 750 km 13 890 km[49] 14 630 km 16 100 km 14 100 km
Koszt 275,1 mln $[50] 311,2 mln $[50] 359,3 mln $[50] b.d. b.d. 234,9 mln $[51] b.d. 315 mln $[51] 371 mln $ 400 mln $

Przypisy

  1. A350 XWB Family.
  2. a b A350-800 Dimensions & Key Data.
  3. a b A350-900 Dimensions & Key Data.
  4. a b A350-1000 Dimensions & Key Data.
  5. Ffinal assembly line for the A350 XWB Groundbreaking ceremony.
  6. Airbus inaugurates A350 XWB final assembly line in France.
  7. A350's Trent XWB engine runs for first time. Flightglobal, 18 lipca 2010.
  8. A350's Trent XWB engine makes successful first flight on Airbus’ A380 test aircraft. Airbus, 18 luty 2012.
  9. Airbus delays A350 XWB entry as EADS profits triple. 27 lipca 2012, bbc.co.uk
  10. Ruszył montaż Airbusa 350 – Altair Agencja Lotnicza 10 kwietnia 2012
  11. First flying A350 prototype rolls out of assembly line. flightglobal, 4 grudnia 2012.
  12. Winglets fitted to first flying A350. flightglobal, 19 lutego 2013.
  13. First A350 XWB with wings complete emerges for outdoor testing. Airbus, 26 lutego 2013.
  14. Airbus installs Rolls-Royce Trent XWB engines and Honeywell APU on A350 XWB MSN001. airbus, 26 marca 2013.
  15. Goodrich Ships First Thrust Reverser for Airbus A350 XWB Engine Ground Testing. Nov. 23, 2010
  16. Airbus Selects Goodrich Wheels and Carbon Brakes for A350 XWB Aircraft Family.
  17. Airbus Selects Goodrich External Video System for A350 XWB Aircraft. May 4, 2009
  18. Honeywell Completes First Test Of Airbus A350 XWB Auxiliary Power Uni. March 4, 2010
  19. Goodrich wins tender to provide landing gear for A350-1000. flightglobal, 18 listopada 2010.
  20. First flight-test A350 emerges in full colours. flightglobal, 13 maja 2013.
  21. First A350 XWB successfully completes first flight. Airbus, 14 czerwca 2013 (ang.)
  22. The A350 XWB dazzles during its debut Le Bourget Fly-by.
  23. Pierwszy lot Airbusa A350 – konkurenta Dreamlinera. wp.pl
  24. Second A350 XWB test aircraft successfully completes first flight. airbus, 14 października 2013.
  25. A350 XWB in Bolivia for high altitude testing.
  26. A350 XWB MSN3 commences cold weather testing in Iqaluit Canada. airbus.com
  27. A350 MSN2 rolls out of paint hangar with special 'Carbon' livery.
  28. Podwójny oblot A350. altair, 27 lutego 2014.
  29. Wodne próby A350. altair, 12 maja 2014
  30. Unsticking the Airbus A350.
  31. Pierwsi pasażerowie A350. altair, 4 czerwca 2014.
  32. Oblot ostatniego przedseryjnego A350.
  33. Próby operowania A350 z bocznym wiatrem. 8 lipca 2014, altair.
  34. Próby hamowania A350. 23 lipca 2014, altair.
  35. The A350 XWB embarks on final certification phase. 24 lipca 2014, airbus.
  36. Pierwszy seryjny A350 oblatany altair, 17 października 2014.
  37. Drugi użytkownik A350. altair, 30 czerwca 2015.
  38. Al Baker expects A350s to be on schedule flightglobal, 17 września 2016.
  39. Program A330neo Airbusa spóźniony.
  40. Montaż kadłuba A350-1000.
  41. Rolls-Royce Trent XWB-97 takes flight, „Jets Magazine”, nr 1/2 (2016), s. 7, ISSN 2045-6490
  42. Xtra! Xtra! Airbus’ A350-1000 jetliner completes its historic first flight. airbus.com, 24 listopada 2016.
  43. Airbus Orders and Deliveries (ang.). www.airbus.com. [dostęp 11 stycznia 2017].
  44. Airbus goes for extra width – A350 XWB special report. Flight International
  45. Boeing 787-10ER Technical Specification
  46. Boeing 777 Technical Specification. www.boeing.com
  47. Boeing 777XTechnical Specs
  48. Why new wing is key – A350 XWB. Flight International
  49. a b Boeing admits 787-10 could face pressure. Flight International
  50. a b c 2017 price adjustment for Airbus’ modern, fuel-efficient aircraft.
  51. a b Boeing Commercial Airplanes Jet Prices.

Linki zewnętrzne[edytuj]