Airbus A350

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Airbus A350 XWB
Oblot pierwszego egzemplarza Airbus A350-900.
Oblot pierwszego egzemplarza Airbus A350-900.
Dane podstawowe
Państwo  Francja,
 Niemcy,
 Hiszpania,
 Wielka Brytania.
Producent Airbus
Typ samolot pasażerski
Konstrukcja dolnopłat z dwoma silnikami turbowentylatorowymi
Historia
Data oblotu 14 czerwca 2013
Egzemplarze 86
Dane techniczne
Napęd Rolls-Royce Trent XWB
Ciąg 168 000-194 000 lbf (2×84 000-97 000 lbf)
Wymiary
Rozpiętość 64,00 m
Długość 66,80-73,78 m
Szerokość kadłuba 5,96 m
Wysokość 17,05-17,08 m
Masa
Startowa 202 500-225 500 kg
Zapas paliwa 129 000-156 000 l
Osiągi
Prędkość maks. 0,89 Ma
Prędkość przelotowa 0,82 Ma
Zasięg 9 250-17 600 km
Dane operacyjne
Liczba miejsc
325-366

Airbus A350 XWB – seria szerokokadłubowych samolotów pasażerskich, średniej wielkości, dalekiego zasięgu. A350 powstał jako następca modelu A340 oraz odpowiedź na konkurencyjne samoloty Boeing 777 i 787 Dreamliner. A350 XWB jest oferowany wraz z mniejszym A330neo.

Przegląd planowanych modeli[edytuj]

W proponowanej rodzinie znajdzie się pięć odmian samolotu[1]:

  • A350-900[2]: 325-miejscowy w rozkładzie 3-klasowym (konkurent Boeinga 777-200ER, 777-8 i 787-10) o planowanym zasięgu 15 000 km zadebiutował w 2014 roku,
  • A350-1000[3]: 366-miejscowy w rozkładzie 3-klasowym (konkurent Boeinga 777-300ER, 777-9) o planowanym zasięgu 14 800 km zadebiutował w 2017 roku,
  • A350-800[4]: 280-miejscowy w rozkładzie 3-klasowym (konkurent Boeinga 787-9) o planowanym zasięgu 15 200 km, miał ukazać się w 2016 roku, ale w 2014 rozwój wstrzymano na rzecz A330neo.
  • A350-900R: planowana wersja o zwiększonym zasięgu (konkurent Boeinga 777-200LR)
  • A350-900F: planowana wersja towarowa (konkurent Boeinga 777F)

Przebieg programu[edytuj]

Wstępne modele[edytuj]

A350 XWB ma przekrój poprzeczny kadłuba szerszy niż oryginalny A350, który miał mieć identyczną szerokość kadłuba jak rodzina A340/A330 i wcześniejszy A300 (5,96 zamiast 5,64 m). Airbus określa to jako "XWB" lub Extra Wide Body ("Ekstra Szeroki Kadłub") i utrzymuje, że z punktu widzenia siedzącego pasażera kabina będzie 5 cali (12 cm) szersza na poziomie wzroku niż w konkurencyjnym Boeingu 787, ale nadal jest 11 cm węższa niż w Boeingu 777. Wszystkie modele pasażerskie A350 XWB będą miały zasięg przynajmniej 13 000 km[4][2][3].

Historia[edytuj]

Kiedy Boeing ogłosił projekt 7E7 Dreamliner (obecnie znany jako 787) twierdził, że niższe koszty eksploatacyjne tego samolotu spowodują, iż stanie się poważnym zagrożeniem dla Airbusa A330. Airbus początkowo odrzucił to twierdzenie utrzymując, że 787 był sam w sobie odpowiedzią na A330 i nie trzeba żadnej reakcji na 787.

Linie lotnicze pchnęły Airbusa do zapewnienia rywala, gdy Boeing zadeklarował, że 787 ma 20 procent niższe zużycie paliwa niż A330. Początkowo Airbus zaproponował prostą pochodną A330, opatrzoną kryptonimem A330-200lite z ulepszoną aerodynamiką i silnikami. Linie lotnicze nie były zadowolone i Airbus przeznaczył 4 miliardy na nowy projekt zwany A350. Oryginalna wersja A350 powierzchownie przypominała A330 w związku z niezmienioną średnicą kadłuba. Nowe skrzydło, silniki i usterzenie poziome zostały połączone z nowymi materiałami i metodami produkcji kadłuba, aby stworzyć A350 jako prawie w całości nowy samolot.

16 września 2004 roku, ówczesny prezes Airbusa i CEO Noel Forgeard potwierdził, że rozważany jest nowy projekt, ale nie nadał mu nazwy i nie potwierdził czy będzie to całkowicie nowy model czy modyfikacja istniejącego produktu. Forgeard zaznaczył, że Airbus zakończy pomysł do końca 2004 roku, rozpocznie konsultacje z liniami na początku roku 2005 i zamierza prowadzić nowy program rozwojowy pod koniec tegoż roku. 10 grudnia 2004 roku zarządy EADS i BAE Systems, następnie udziałowcy Airbusa dały firmie prawo do ofert (ATO) i oficjalnie nazwały go A350.

6 października 2005 roku zostało ogłoszone pełne przemysłowe wprowadzenie programu z utrzymaniem kosztów rozwoju około 3,5 miliarda euro. Ta wersja A350 została zaplanowana jako 250-300 miejscowa, dwusilnikowa, szerokokadłubowa jednostka pochodna od projektu istniejącego A330. Według tego planu A350 miał mieć zmodyfikowane skrzydła i nowe silniki równocześnie posiadając taki sam przekrój kadłuba jak jego poprzednik. Miał ukazać się w 2010 roku w 2 wersjach; A350-800 – zdolny do przelotu 8800 mil (16 300 km) z typową pojemnością 253 pasażerów w 3-klasowej konfiguracji i 300-siedzeniowy (w 3 klasach) A350-900 z 7500 milami (13 890 km) zasięgu. Był zaprojektowany jako konkurent dla 787-9, proponowanego 787-10 i 777-200ER. 14 lipca 2006 na Farnborough w odpowiedzi na oczekiwania klientów program przemianowano na A350 XWB (Xtra-Wide-Body) - projekt nie bazował już na A330, ale był całkowicie nowym samolotem zaprojektowanym od zera z kabiną pasażerską szerszą o 33 cm w stosunku do poprzednich Airbusów oraz o 12 cm szerszy od 787. Samolot w 53% składa się z włókien węglowych, dzięki czemu jest o 25% bardziej ekonomiczny niż Boeing 777. Pojemność w konfiguracji 3-klasowej wynosi 325 miejsc w wersji A350-900 i 366 w A350-1000.

W styczniu 2009 rozpoczęto budowę linii finalnego montażu A350 na terenie zakładów w Tuluzie-Blagnac, 500 metrów obok linii A330.[5] Obiekt otwarto 23 października 2012, kiedy w fazie montażu znajdowały się egzemplarz do testów statycznych i pierwszy z pięciu samolotów do testów w locie[6]. 17 lipca 2010 na terenie ośrodka badawczego Rolls-Royce w Derby po raz pierwszy uruchomiono silnik Trent XWB.[7] Silnik zamontowany na firmowym A380 oblatano 18 lutego 2012.[8] W listopadzie 2011 Airbus poinformował o pierwszym opóźnieniu terminu dostarczenia pierwszego samolotu dla Qatar Airways o sześć miesięcy, a w lipcu 2012 o kolejne trzy miesiące na drugą połowę 2014 roku[9]. Montaż końcowy pierwszego A350-900 MSN1 rozpoczęto 5 kwietnia 2012[10], w grudniu samolot bez silników Rolls-Royce Trent XWB wytoczono po raz pierwszy z hali montażowej[11]. W lutym 2013 skompletowano pełne pokrycie niepomalowanego kadłuba, a 19 lutego zamontowano winglety dające mu 64,8 m rozpiętości[12]. Samolot rozpoczął próby naziemne 26 lutego 2013.[13] Silniki Trent i pomocniczy zespół napędowy (APU) zamontowano na pierwszym prototypie 26 marca 2013.[14] Jednym z głównych poddostawców Airbusa jest UTC Aerospace Systems (do 2012 Goodrich), producent gondoli silników, odwracaczy ciągu[15], kół, karbonowych hamulców[16] i zewnętrznego systemu video[17]. Honeywell dostarcza APU HGT1700.[18] Producentem podwozia głównego dla wersji A350-900/800 jest firma Messier-Bugatti-Dowty z grupy Safran, a dla wersji -1000 Goodrich[19]. Producentem podwozia przedniego jest firma Liebherr Aerospace z Lindenbergu (Niemcy). Pierwszy kompletny egzemplarz A350-900 w pełnym malowaniu zaprezentowano 13 maja 2013.[20]

14 czerwca 2013 A350-900 o rejestracji F-WXWB wystartował do swojego pierwszego lotu ok. 10:00 CET z pasa 32L lotniska w Tuluzie, załoga składała się z sześciu osób, a lot nad południową Francją trwał 4 godziny i 5 minut. Maszynę w locie filmował samolot pościgowy Aérospatiale SN-601 Corvette, a wydarzenie pokazano na żywo w internecie. W fazie testów w locie producent wykorzysta pięć egzemplarzy testowych, które powinny wylatać 2500 godzin[21]. 21 czerwca podczas zaledwie trzeciego lotu testowego samolot wykonał niski przelot nad Międzynarodowym Salonem Lotniczym w Paryżu[22]. Prace projektowo-konstrukcyjne nad A350 trwały 8 lat (2005-2013) oraz kosztowały do tego czasu 15 mld USD (14 mld euro).[23] Drugi egzemplarz przedseryjny nr MSN3 (F-WZGG) oblatano 14 października 2013.[24] W styczniu 2014 A350 MSN3 przebywał w Boliwii na testach w położonych wysoko Cochabamba i La Paz[25]. 28 stycznia 2014 samolot MSN3 rozpoczął kilkudniowe testy w klimacie arktycznym w Iqaluit, Kanada[26]. 2 stycznia 2014 roku zaprezentowano samolot testowy MSN2 (F-WWCF) w nowym karbonowym malowaniu i z kompletną kabiną pasażerską, przeznaczony do próbnych lotów długodystansowych z pasażerami[27]. Samolot MSN4 (F-WZNW) z aparaturą pomiarową przeznaczony do lotów certyfikacyjnych zaprezentowano w lutym, przód egzemplarza pomalowano w barwy pierwszego użytkownika – Qatar Airways. Obie maszyny oblatano 26 lutego 2014 roku w odstępie 2 h, aby następnie wykonały wspólny lot.[28] W maju 2014 MSN4 wykonał kołowanie na drodze pokrytej wodą[29]. 22 kwietnia 2014 MSN3 wykonał najbardziej niebezpieczny z testów, start z minimalną prędkością VMU z lotniska w Bazylei[30]. 2 i 3 czerwca 2014 MSN2 wykonał pierwsze loty z kompletem pasażerów, którymi byli pracownicy Airbusa[31]. 20 czerwca 2014 oblatano ostatni, piąty przedseryjny A350-900 nr MSN5 (F-WWYB), maszyna w konfiguracji produkcyjnej z kompletną kabiną posłuży do lotów długodystansowych na planowanych trasach, analizy zasięgu i badań eksploatacyjnych[32]. 3 lipca 2014 MSN001 rozpoczął próby startów i lądowań przy bocznym wietrze w Keflavík na Islandii[33]. 19 lipca MSN001 zakończył testy hamowania po przerwanym starcie przy maksymalnej masie[34]. 24 lipca 2014 MSN005 rozpoczął w Tuluzie ostatnią fazę certyfikacji w czasie której na czterech trasach w ciągu trzech tygodni odwiedzi 14 portów lotniczych na sześciu kontynentach, w tym pięć lotnisk na trasie dookoła świata. W czasie tourneé testowano gotowość operacyjną samolotów z lotnisk na dużej wysokość, podejścia z autopilotem, rozładowanie oraz obsługę naziemną[35]

15 października 2014 oblatano pierwszego seryjnego Airbusa XWB MSN6 w malowaniu Qatar Airways[36]. 22 grudnia 2014 odbyło się przekazanie pierwszego Airbusa A350-900 dla linii Qatar Airways. Pierwszy komercyjny lot odbył sie 15 stycznia 2015[37]. 30 czerwca 2015 Vietnam Airlines stały się drugim w świecie użytkownikiem A350[38]. Program zaliczył cztery lata opóźnienia w stosunku do planów sprzed 10 lat, kiedy zakładano rozpoczęcie dostaw w 2010 roku[39], a uruchomienie produkcji wielkoseryjnej w 2012 roku. Dostawy A350-1000 w 2011 roku opóźniono o dwa lata z 2015 do drugiej połowy 2017[40] z powodu opóźnienia w rozwoju silnika[41].

We wrześniu 2014 roku koncern zawiesił rozwój pomniejszonej wersji A350-800, po ogłoszeniu w lipcu 2014 roku na targach Farnborough rozwoju zmodernizowanej wersji A330-800/900neo wyposażanej w silniki Rolls-Royce Trent 7000, która jest oferowana w segmencie 250-300 miejsc[42]. A330neo trafi do TAP Portugal w 2018 roku, dwa lata później niż planowano dostarczyć A350-800[43]. 25 września 2015 rozpoczęto montaż kadłuba pierwszego A350-1000[44]. Maszyna jest napędzana silnikami Rolls-Royce Trent XWB-97. Silnik został pierwszy raz wyniesiona w powietrze 5 listopada 2015 roku na samolocie Airbus A380 będącym platformą testową do badania nowego silnika w locie[45]. Montaż końcowy prototypu rozpoczęto 10 stycznia 2016[46]. Prototyp A350-1000 o numerze seryjnym MSN059 (nr rejestr. F-WMIL) oblatano 24 listopada 2016. Samolot przeznaczono do badań dopuszczalnego obciążenia, własności lotnych i hamowania[47]. W fazie testów i certyfikacji w 2017 roku wezmą udział trzy egzemplarze A350-1000. Samolot jest o siedem metrów dłuższy i zabiera 40 osób więcej od wersji bazowej -900[48]. Drugi prototyp nr MSN071 (F-WWXL) oblatano 10 stycznia 2017, samolot służy do testów instalacji pokładowych, silników i automatycznego pilota oraz do testów w klimacie arktycznym[49]. Trzeci testowy A350-1000 nr MSN065 (F-WLXV) oblatany 7 lutego 2017, przeznaczono do testów kabiny pasażerskiej i klimatyzacji[50].

Zamówienia[edytuj]

Prototyp Airbus A350-1000
Liczba zamówionych samolotów na przestrzeni lat (stan na marzec 2017)[51]
2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 Suma
Zamówienia Netto 20 330 133 22 78 -28 27 230 -32 -3 41 3 821
Dostawy 1 14 49 14 78
Linie lotnicze/zamawiający Rozpoczęcie
dostaw
Dostarczono Zamówiono Suma
A350-900 A350-1000 A350-900 A350-1000
Holandia AERCAP1 (10) 20 0 20
Irlandia Aer Lingus 9 0 9
Rosja Aerofłot 14 0 14
Libia Afriqiyah Airways 10 0 10
Malezja AirAsia X 10 0 10
Francja Air Caraïbes 2017 0+2 (leasing) 0 3 3
Chińska Republika Ludowa Air China 10 0 10
Francja Air France (Air France-KLM) 21 0 21
Stany Zjednoczone Air Lease Corporation1 20 9 29
Mauretania Air Mauritius 4 0 4
Kuwejt Alafco1 12 0 12
Stany Zjednoczone American Airlines 22 0 22
Korea Południowa Asiana Airlines 2017 1 12 10 302
Wielka Brytania British Airways 0 18 18
Hongkong Cathay Pacific 2016 11+2 (leasing) 20 26 46
Republika Chińska China Airlines 2016 5 14 0 14
Chińska Republika Ludowa China Eastern Airlines 20 0 20
Stany Zjednoczone CIT Leasing1 (4) 14 0 14
Stany Zjednoczone Delta Air Lines 25 0 25
Etiopia Ethiopian Airlines 1 + 2 (leasing) 12 0 12
Zjednoczone Emiraty Arabskie Etihad Airways 40 22 62
Finlandia Finnair 2015 7 19 0 19
Francja GROUPE DUBREUIL (Air Caraïbes) 1 0 1
Hongkong Hong Kong Airlines 15 0 15
Hiszpania Iberia 16 0 16
Iran Iran Air 0 16 16
Japonia Japan Airlines 18 13 31
Holandia KLM (Air France-KLM) 7 0 7
Kuwejt Kuwait Airways 10 0 10
Chile LATAM Chile (7) 13 14 27
Brazylia LATAM Brasil 2015 6 (leasing) 0 0 0
Libia Libyan Airlines 6 0 6
Niemcy Lufthansa 2016 3 25 0 25
Filipiny Philippine Airlines 6 0 6
Katar Qatar Airways 2014 14 + 1 (leasing) 43 37 80
Szwecja Scandinavian Airlines System 8 0 8
Singapur Singapore Airlines 2016 12 67 0 67
Sri Lanka SriLankan Airlines 4 0 4
Kolumbia Synergy Aerospace1 (Avianca) 10 0 10
Tajlandia Thai Airways International 2016 0+2 (leasing) 4 0 4
Stany Zjednoczone United Airlines 0 35 35
Wietnam Vietnam Airlines 2016 3+4 (leasing) 10 0 10
Wielka Brytania Virgin Atlantic Airways 0 8 8
Jemen Yemenia 10 0 10
Inni (VIP) 1 0 1
nieznani 2 (leasing) 0 0 0
Suma 78 0 602 211 821

1 Przedsiębiorstwa leasingowe.
2 W zamówieniu dla Asiana Airlines figuruje osiem A350-800, których wyprodukowanie nie jest obecnie możliwe.

Specyfikacja[edytuj]

A350 XWB Dla porównania
-800[4] -900[2] -1000[3] -900R[52] -900F 787-9 787-10[53]
777-300ER[54]
777-800[55] 777-900
Długość 60,54 m 66,80 m 73,78 m 66,8 m 63,0 m 68,9 m 73,9 m 69,8 m 76,7 m
Wysokość 17,05 m 17,08 m 17,05 m 16,9 m 16,5 m 17,0 m 18,7 m 19,5 m
Rozpiętość 64,0 m 60,0 m 60,1 m 64,8 m 71,8 m
Skos skrzydła 35°[56] 32,2° 31,64°
Szerokość kadłuba 5,96 m 5,76 m 6,19 m
Pojemność (3klasy) 280 325 366 325 90t cargo 263 330 365 350 400
LD3 palety 26 36 44 36 36 44
Maksymalna masa startowa

(MTOW) (t)

245 265 295 244,94 272,15 351,53
Masa startowa (t) 182,5 202,5 225,5 183,7 197,3
Masa własna (t) 115,3 125 167,8 188 241
Zapas paliwa (l) 150 000 138 700 145 000 181 280
Prędkość przelotowa (Ma) 0,85 0,85 0,84
Prędkość maksymalna (Ma) 0,89 0,89
Ciąg silników (lbf) (× 2) 79 000 (337 kN) 84 000 (374 kN) 97 000 (432 kN) 68 000 88 200 115 300 105 000
Silniki Rolls-Royce Trent XWB-84 Rolls-Royce Trent XWB-97 Rolls-Royce Trent 1000 General Electric GE90-115B General Electric GE9X
Zasięg 15 730 km 15 540 km 15 360 km 17 600 km 9 250 km 15 750 km 13 890 km 14 630 km 16 100 km 14 100 km
Koszt 275,1 mln $[57] 311,2 mln $[57] 359,3 mln $[57] b.d. b.d. 234,9 mln $[58] b.d. 315 mln $[58] 371 mln $ 400 mln $

Przypisy

  1. A350 XWB Family.
  2. a b c A350-900 Dimensions & Key Data.
  3. a b c A350-1000 Dimensions & Key Data.
  4. a b c A350-800 Dimensions & Key Data.
  5. Ffinal assembly line for the A350 XWB Groundbreaking ceremony.
  6. Airbus inaugurates A350 XWB final assembly line in France.
  7. A350's Trent XWB engine runs for first time. Flightglobal, 18 lipca 2010.
  8. A350's Trent XWB engine makes successful first flight on Airbus’ A380 test aircraft. Airbus, 18 luty 2012.
  9. Airbus delays A350 XWB entry as EADS profits triple. 27 lipca 2012, bbc.co.uk
  10. Ruszył montaż Airbusa 350 – Altair Agencja Lotnicza 10 kwietnia 2012
  11. First flying A350 prototype rolls out of assembly line. flightglobal, 4 grudnia 2012.
  12. Winglets fitted to first flying A350. flightglobal, 19 lutego 2013.
  13. First A350 XWB with wings complete emerges for outdoor testing. Airbus, 26 lutego 2013.
  14. Airbus installs Rolls-Royce Trent XWB engines and Honeywell APU on A350 XWB MSN001. airbus, 26 marca 2013.
  15. Goodrich Ships First Thrust Reverser for Airbus A350 XWB Engine Ground Testing. Nov. 23, 2010
  16. Airbus Selects Goodrich Wheels and Carbon Brakes for A350 XWB Aircraft Family.
  17. Airbus Selects Goodrich External Video System for A350 XWB Aircraft. May 4, 2009
  18. Honeywell Completes First Test Of Airbus A350 XWB Auxiliary Power Uni. March 4, 2010
  19. Goodrich wins tender to provide landing gear for A350-1000. flightglobal, 18 listopada 2010.
  20. First flight-test A350 emerges in full colours. flightglobal, 13 maja 2013.
  21. First A350 XWB successfully completes first flight. Airbus, 14 czerwca 2013 (ang.)
  22. The A350 XWB dazzles during its debut Le Bourget Fly-by.
  23. Pierwszy lot Airbusa A350 – konkurenta Dreamlinera. wp.pl
  24. Second A350 XWB test aircraft successfully completes first flight. airbus, 14 października 2013.
  25. A350 XWB in Bolivia for high altitude testing.
  26. A350 XWB MSN3 commences cold weather testing in Iqaluit Canada. airbus.com
  27. A350 MSN2 rolls out of paint hangar with special 'Carbon' livery.
  28. Podwójny oblot A350. altair, 27 lutego 2014.
  29. Wodne próby A350. altair, 12 maja 2014
  30. Unsticking the Airbus A350.
  31. Pierwsi pasażerowie A350. altair, 4 czerwca 2014.
  32. Oblot ostatniego przedseryjnego A350.
  33. Próby operowania A350 z bocznym wiatrem. 8 lipca 2014, altair.
  34. Próby hamowania A350. 23 lipca 2014, altair.
  35. The A350 XWB embarks on final certification phase. 24 lipca 2014, airbus.
  36. Pierwszy seryjny A350 oblatany altair, 17 października 2014.
  37. Flying On The Qatar Airways A350 On The First Commercial Service, As Newest Airbus Debuts.
  38. Drugi użytkownik A350. altair, 30 czerwca 2015.
  39. Finnair selects A350 for future long-haul fleet. a350xwb.com, 7 grudnia 2005.
  40. A350-1000 deliveries shift into second half of 2017. Flightglobal, 17 czerwca 2016.
  41. PARIS: A350-1000 delayed to 2017 as Rolls raises XWB thrust. Flightglobal, 19 czerwca 2011.
  42. Al Baker expects A350s to be on schedule flightglobal, 17 września 2016.
  43. Program A330neo Airbusa spóźniony.
  44. Montaż kadłuba A350-1000.
  45. Rolls-Royce Trent XWB-97 takes flight, „Jets Magazine”, nr 1/2 (2016), s. 7, ISSN 2045-6490
  46. Airbus rozpoczął montaż końcowy A350.
  47. Oblot A350-1000. Altair, 25 listopada 2016.
  48. Xtra! Xtra! Airbus’ A350-1000 jetliner completes its historic first flight. airbus.com, 24 listopada 2016.
  49. Airbus’ A350-1000 shows off its cold weather capabilities under the Northern Lights.
  50. Nieudany oblot trzeciego A350-1000. Altair, 8 lutego 2017.
  51. Airbus Orders and Deliveries (ang.). www.airbus.com. [dostęp 5 lutego 2017].
  52. Airbus goes for extra width – A350 XWB special report. Flight International
  53. Boeing 787-10ER Technical Specification
  54. Boeing 777 Technical Specification. www.boeing.com
  55. Boeing 777XTechnical Specs
  56. Why new wing is key – A350 XWB. Flight International
  57. a b c 2017 price adjustment for Airbus’ modern, fuel-efficient aircraft.
  58. a b Boeing Commercial Airplanes Jet Prices.

Linki zewnętrzne[edytuj]