Ajatana

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ajatana (skt. Āyatana; chiń. ru (入); kor. ip ( ); jap. jū ( ); wiet. nhâp, Trần cảnh; tyb. skje.mč'ed ( ); także chiń. chu (處); kor. ch'ǒ ( ); jap. so ( ); wiet. xứ) – termin związany z teorią umysłu i zarazem z teorią karmy w mahajanie.

Słowo to można przetłumaczyć jako sfera.

Sześć ajatan, to sześć sfer wejść lub podstaw poznania czyli sześć organów zmysłów (zwanych także korzeniami, wewnętrznymi sferami – skt. indrija (indriya) wraz z sześcioma danymi zmysłowymi czy też przedmiotami zmysłów (zwanymi także kurzami, skt. guna) lub zewnętrznymi sferami (skt. visaya). A więc: oczy, uszy, nos, język, ciało i umysł (intelekt) oraz odpowiednie im: barwa-forma, dźwięk, zapach, smak, dotyk, postrzeganie rzeczy zewnętrznych (dharm)–koordynacja danych.

Ajatany składają się więc z 12 elementów: sześciu organów zmysłów, których funkcja podobna jest do drzwi (wejścia, skt. āya) aby mogły wejść wrażenia wynikające z ich zetknięcia się z sześcioma odpowiednimi danymi zmysłowymi.

Z tych sześciu organów zmysłów, pięć jest zewnętrznych (oczy, uszy, nos, język i ciało) i jeden, czyli umysł, jest wewnętrzny. Są one konfrontowane z danymi zmysłowymi (barwo-kształt, dźwięk itd.). Zejście się razem dwóch odpowiednich elementów wywołuje rezultat widzenia i inne rodzaje poznania. Oko widzi kolor i kształt, ucho słyszy dźwięk itd.

Funkcję organów zmysłowych można uważać za czynnik aktywny, przez który rzeczy, zjawiska itd. są postrzegane.

Czasami pojęcia tego używa się tylko do przedmiotów zmysłów i mówi się wtedy o sześciu ajatanach – skt. adāyatana.

Poniższa tabelka przedstawia 12 ajatan.

organ
zmysłów
przedmiot
zmysłów
oczy widzenie
uszy dźwięki
nos zapachy
język smaki
ciało dotyk
umysł koordynacja danych itd.
  • 12 ajatan – skt dvadaśāyatanam ( ); chiń. shierchu (十二處); kor. sibich'ǒ ( ); jap. jūniso ( ); wiet. thập nhị xứ
  • 6 ajatan – skt. adāyatanam ( ); chiń. liuchu (六處); kor. yukch'ǒ ( ); jap. rokuso ( ); wiet. lục xứ

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]