Ajurweda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dhanwantari – patron Ajurwedy

Ajurweda (dew. आयुर्वेद, ang. Ayurveda) – system medycyny indyjskiej rozwinięty w starożytności. Termin ajurweda jest złożeniem słów ajuh (sanskr. āyuh) – „życie” oraz weda (Pismo dewanagari वेद ), oznacza „wiedzę o życiu” lub „przebieg życia”. Ajurweda zajmuje się zdrowiem fizycznym, psychicznym i duchowym. Jako koncepcja zdrowia i terapii jest uznawana od 1979 przez Światową Organizację Zdrowia[1]. Jest jednym z niewielu systemów medycyny niekonwencjonalnej, wykorzystujących chirurgię[potrzebny przypis].System Ayurvedy postrzegany jest jako pseudonauka w związku z łączeniem zjawisk empirycznych z koncepcjami metafizycznymi[2]. Niektórzy badacze określają ją jako system proto-naukowy lub poza-naukowy[3][4]

Eksperymenty laboratoryjne sugerują, iż niektóre substancje używane w Ayurvedzie mogą zostać wykorzystane w opracowaniu skutecznych leków, jednakże nie ma dostatecznych dowodów na ich skuteczność w terapiach medycznych stosowanych obecnie[5].

W odniesieniu do badań organizacji Cancer Research UK, nie ma żadnego dowodu naukowego, który wykazywał by efektywność Ayurvedy w kuracji jakichkolwiek schorzeń, jednakże masaże oraz techniki relaksacyjne są często korzystne dla niektórych pacjentów onkologicznych oraz istnieją pewne dowody z eksperymentów przeprowadzanych na zwierzętach, iż ziołowe produkty używane w systemie Ayurvedy mogą być dalej rozwijane[6].

Z badań przeprowadzonych w 2008 roku na temat sprzedaży leków przez Internet wynika, iż około 21% wyprodukowanych w USA i Indiach opatentowanych produktów medycznych odnoszących się do Ajurvedy zawierało niebezpieczną ilość metali ciężkich takich jak ołów, rtęć i arsen[7]

Najwcześniej znanymi lekarzami byli Ćaraka i Suszruta. Z podręczników medycyny napisanych przez tych dwóch mędrców studenci medycyny ajurwedyjskiej korzystają do dziś. (…) Ćaraka specjalizował się w medycynie chorób wewnętrznych, Suszruta zaś był chirurgiem i wierzył, że chirurgia jest najlepszym sposobem leczenia, gdyż pozwala uzyskać natychmiastowe rezultaty. Ćarakasanhita oraz Suszrutasanhita zostały napisane w siódmym wieku p.n.e.[8]

W obrębie ajurwedy opracowano osiem specjalizacji:

  • choroby wewnętrzne,
  • chirurgia ogólna,
  • leczenie chorób głowy i szyi,
  • pediatria,
  • toksykologia,
  • nauka o afrodyzjakach,
  • nauka o odmładzaniu,
  • psychiatria (w tym leczenie chorób wywołanych przez złe duchy).

Teoria[edytuj | edytuj kod]

Koncepcja pięciu żywiołów (panća mahabhuta)[edytuj | edytuj kod]

Według ajurwedy wszystko składa się z pięciu żywiołów ("panća mahabhutas"). Elementy te to: eter (akaśa), powietrze (waju), ogień (agni), woda (dźala) i ziemia (prythwi). Istoty żyjące posiadają jeszcze jeden element: jest to prana. Prana to siła życiowa, podstawowa energia odpowiadająca za fizyczne, umysłowe i duchowe zdrowie i siłę.

Prana[edytuj | edytuj kod]

Prana w sanskrycie oznacza "oddech" i jest rozumiana jako siła podtrzymująca życie, energia witalna. Jest to podstawowe założenie ajurwedy i jogi, energia ta przepływa przez kanały subtelne zwane nadi. Energia ta podtrzymuje życie w ciele i umyśle.

Koncepcja trzech dosz (tridosza)[edytuj | edytuj kod]

Według medycyny indyjskiej ciało powstaje z pięciu żywiołów, a u podstaw jego rozwoju leżą trzy bioenergie: wata (na którą składają się elementy wiatr i eter), pitta (ogień), kapha (ziemia i woda). Bioenergia wata związana jest z ruchem, bioenergia pitta to „metaboliczna siła oddziaływania”, zaś bioenergia kapha to „regenerująca i podtrzymująca siła.”[9]

Agni[edytuj | edytuj kod]

Agni to ogień trawienny. To właśnie agni pozwala dobrze trawić pokarm i sprawia, że wszystkie składniki odżywcze docierają do tkanek. To dzięki agni umysł ma moc, aby za pomocą inteligencji i dyscypliny osiągnąć wewnętrzne piękno. To także agni oczyszcza ciało z toksyn i produktów przemiany materii[10].

Terapia oczyszczająca (panća karma)[edytuj | edytuj kod]

Panća karma oznacza dosłownie „pięć działań oczyszczających”. Terapia stanowi głębokie oczyszczenie ciała z nieczystości oraz ponowne odżywienie tkanek, dzięki czemu poprawia się stan zdrowia, a oznaki starzenia się organizmu znikają. Ciało nabiera witalności, dosze są w równowadze, co pozwala na zachowanie dobrego zdrowia oraz harmonii. Pięć działań oczyszczających składających się na zabieg panća karma:

  • Wireczana - oczyszczenie przy zastosowaniu środków przeczyszczających w celu usunięcia nieczystości z jelita cienkiego.
  • Basti (dzieli się na niruna oraz anuwasana) – lewatywy z wywarów ziołowych lub olejowych mające za zadanie oczyścić oraz unormować funkcjonowanie jelita grubego.
  • Wamana – lewatywy oraz prowokowanie wymiotów w celu usunięcia toksyn z żołądka.
  • Nasja – krople do nosa stosowane w celu usunięcia toksyn z obszaru głowy.
  • Rakta moksza – upuszczanie krwi lub jej oczyszczanie z wykorzystaniem ziół[11].

W terapii oczyszczającej dużą rolę odgrywają faza przygotowania organizmu (purwa karma) oraz regeneracji (paszat karma). Purwa karma to seria zabiegów rozluźniających i rozgrzewających, na które składają się masaż synchorniczny abhjanga, udwartana - masaż z peelingiem oraz garszana - masaż jedwabnymi rękawicami[potrzebny przypis]. Po masażach następują udrożniające kanały energetyczne zabiegi ziołowe, np. baspa sweda - kąpiel parowa z ziołami, nadi sweda - przykładanie wężyka z parą do wybranych punktów na ciele, tapa sweda - sauna lub przebywanie w pobliżu ogniska. Celem purwa karmy jest usunięcie złogów, zbędnych produktów przemiany materii i toksyn z organizmu. Intensywny masaż służy przesunięciu tychże w stronę dużych organów (np. żołądka), dzięki czemu będą mogły zostać usunięte z organizmu podczas panća karmy[12].

Paszat karma ma miejsce po panća karmie, a służy regeneracji i odbudowie organizmu po intensywnym oczyszczaniu. W fazie tej kuracjusz poddawany jest delikatnym, odprężającym masażom i pije wzmacniające zioła. Do potrzeb pacjenta dostosowywana jest również dieta[potrzebny przypis].

Masaże i zabiegi ajurwedyjskie[edytuj | edytuj kod]

Masaż jest terapią, która pozwala odblokować kanały energetyczne nadi dla prawidłowego przepływu energii witalnej.

Masaż abhjanga[edytuj | edytuj kod]

Masaż abhjanga jest częścią tradycyjnego ajurwedyjskiego programu oczyszczającego i odmładzającego nazywającego się panćakarma. Masaż wykonywany jest przy użyciu dużej ilości ciepłego oleju sezamowego. W trakcie masażu toksyny usuwane są z ciała, kanały energetyczne odblokowują się, pozwalając na swobodny przepływ energii życiowej. Masaż abhjanga rozpoczynamy od masażu głowy, który może być zrobiony na sucho lub olejem sezamowym. Masaż zwiększa sprawność umysłową i wydolność fizyczną[potrzebny przypis].

Garszana[edytuj | edytuj kod]

Masaż nieco szorstkimi, wyprodukowanymi z surowego jedwabiu rękawicami. Działa jak peeling i polecany jest osobom z przewagą doszy kapha. W salonach kosmetycznych stosowany w terapiach antycellulitowych i odchudzających[potrzebny przypis].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Hinduizm a zdrowie. W: Monika Tworuschka, Udo Tworuschka: Religie świata. Michał Dobrzański (tł.), Grzegorz Polak (uzup.). Wyd. 1. T. V: Hinduizm. Warszawa: Agora SA, 2009, s. 95, seria: Biblioteka Gazety Wyborczej. ISBN 978-83-7552-558-8. (pol.)
  2. Chaper 1: Psychomythology. W: Semple D, Smyth R.: Oxford Handbook of Psychiatry. Oxford University Press, 2013, s. 20, seria: 3. ISBN 978-0-19-969388-7.
  3. Johannes Quack: Disenchanting India: Organized Rationalism and Criticism of Religion in India. Oxford University Press, 2011. ISBN 978-0-19-981260-8.
  4. The blending of science and spirituality in the Ayurvedic healing tradition. W: P. Ram Manohar, Makarand R. Paranjape: Science, Spirituality and the Modernization of India. Anthem Press, 2009, s. 172–173. ISBN 978-1-84331-776-0.
  5. Ayurveda. American Cancer Society, 26 August 2011. [dostęp 7 January 2015]. [zarchiwizowane z tego adresu (22 February 2014)].  Cytat: The effectiveness of Ayurveda has not been proven in scientific studies, but early research suggests that certain herbs may offer potential therapeutic value
  6. Ayurvedic medicine. Cancer Research UK. [dostęp 5 January 2017].
  7. Saper RB, Phillips RS, Sehgal A, N . Khouri i inni. Lead, mercury, and arsenic in US- and Indian-manufactured medicines sold via the internet. „JAMA”. 300 (8), s. 915–923, 2008. DOI: 10.1001/jama.300.8.915. PMID: 18728265. PMCID: PMC2755247. 
  8. S.V. Govindan: Ajurwedyjski masaż leczniczy. Kraków: a-ti information services, 2010, s. 32-33.
  9. H.H. Rhyner: Zdrowo, młodo i radośnie z ajurwedą(...). Kraków: Aster Oficyna Wydawnicza, 2000, s. 44.
  10. M. Sachs: Ajurweda a uroda. Jak być pięknym. Kraków: a-ti information services, 2010, s. 68-69.
  11. M. Sachs: Ajurweda a uroda. Jak być pięknym. Kraków: a-ti information services, 2010, s. 204.
  12. Purwa karma