Akademia Chełmińska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Akademia Chełmińska
Ilustracja
Państwo  Polska
Data założenia 1386
Data likwidacji 1818
Adres POL Chełmno COA.svg Chełmno
ul. Szkolna 6
brak współrzędnych

Akademia Chełmińska (łac. Academiae Culmensis) – szkoła akademicka powstała w Chełmnie w 1386 r.

Gmach Akademii Chełmińskiej

Powołał ja na mocy przywileju papież Urban VI. Była ona filią Akademii Bolońskiej formalnie do roku 1758. W 1434 r. cesarz Zygmunt Luksemburski wydał nowy akt fundacyjny. W 1473 r. zaczęła ona funkcjonować jako katolicka schola paticularis (szkoła średnia). Zarządzali nią Bracia Wspólnego Życia, którzy zostali sprowadzeni z Niderlandów. Akademia była prowadzona przez Braci, razem z blisko 100-letnim zarządem nad największą parafią i kościołem Chełmna, farą chełmińską do 1539 r.[1]

W 1554 r. utworzono gimnazjum protestanckie. Jednak spory wyznaniowe i brak funduszów miasta przyczyniły się do jego upadku.

W 1692 r. powstało gimnazjum akademickie liczące siedem klas. Jego prowadzeniem zajęli się misjonarze św. Wincentego à Paulo. Uczelnia nawiązała współpracę z Akademią Krakowską od 1756 r., a oficjalnie, jako autonomiczna kolonia akademicka, pod zarządem Rady Miasta Chełmna od 1758 r. Od tego roku na stałe w Akademii wykładali profesorowie z Krakowa. W tym też roku zmieniono szyld Akademii, z SIGILLUM ANTIQUISSIMAE ACADEMIAE CULMENSIS FILIAE BONONIENSIS (od łac. nazwy Bolonii) na SIGILLUM INLCYTAE ACADEMIAE CULMENSIS[2]. Funkcjonowały tu dwa kursy uniwersyteckie: filozofia i prawo.

Akademia Chełmińska, uważana była w I Rzeczypospolitej za jedną z najważniejszych i najznamienitszych, a jej studentami byli przedstawiciele wszystkich województw i wszystkich stanów[3].

W 1779 r. nastąpiło wymuszone przez władze pruskie (po I rozbiorze), zerwanie kontaktów z Akademia Krakowską, co spowodowało upadek Akademii Chełmińskiej.

W 1818 r. powstało tu pruskie gimnazjum, w którym językami wykładowymi był polski i niemiecki.

W budynku Akademii na przełomie XX/XXI wieku mieściło się Gimnazjum nr 1 im. Akademii Chełmińskiej[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Marek Grzegorz Zieliński, Chełmno : civitas totius Prussiae metropolis XVI–XVIII w., Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, 2007, s. 147, ISBN 978-83-7096-645-4, OCLC 233468081.
  2. Marek Grzegorz Zieliński, Chełmno : civitas totius Prussiae metropolis XVI–XVIII w., Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, 2007, s. 344, ISBN 978-83-7096-645-4, OCLC 233468081.
  3. Marek Grzegorz Zieliński, Chełmno : civitas totius Prussiae metropolis XVI–XVIII w., Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, 2007, s. 358, ISBN 978-83-7096-645-4, OCLC 233468081.
  4. Gimnazjum nr 1 im. Akademii Chełmińskiej na szkolnykatalog.pl

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]