Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie
Jan Długosz University in Częstochowa
Data założenia 30 lipca 1971[1]
Państwo  Polska
Adres ul. Jerzego Waszyngtona 4/8
42-200 Częstochowa
Liczba studentów 5 414[2]
Rektor dr hab. Anna Wypych-Gawrońska, prof. AJD
Członkostwo Socrates-Erasmus, KRASP
Położenie na mapie Częstochowy
Mapa lokalizacyjna Częstochowy
Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie
Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie
Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie
Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie
Ziemia50°48′36″N 19°06′59″E/50,810000 19,116389
Strona internetowa
Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie, Rektorat

Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie (AJD) – państwowa szkoła wyższa w Częstochowie utworzona w 1971 jako Wyższa Szkoła Nauczycielska w Częstochowie; od 2004 nosi imię Jana Długosza.

Historia[edytuj]

Wyższa Szkoła Nauczycielska (1971–1974)[edytuj]

Uczelnia powstała 1971, kiedy to decyzją ówczesnej Rady Ministrów powstała Wyższa Szkoła Nauczycielska. Początkowo istniały dwa wydziały: matematyczno-przyrodniczy i pedagogiczny. Pracowało w niej 12 docentów i 10 doktorów. Pracownicy Akademii, którzy pamiętają to historyczne dla Częstochowy i regionu wydarzenie podkreślają, iż powołanie w tamtych czasach wyższej szkoły humanistycznej miało ogromne znaczenie dla bujnie rozwijającego się miasta. Mówiło się wtedy wręcz o precedensie, gdyż w ówczesnych czasach znacznie chętniej powoływano do życia uczelnie o technicznym profilu kształcenia. Ich absolwenci znajdowali wówczas zatrudnienie w dynamicznie rozwijającym się przemyśle, który odczuwał duże zapotrzebowanie na tego typu specjalistów. Pierwsze dyplomy ukończenia pedagogicznych studiów zawodowych absolwenci otrzymali w 1973.

Wyższa Szkoła Pedagogiczna (1974–2004)[edytuj]

W 1974 zmieniono nazwę na Wyższą Szkołę Pedagogiczną. Pierwsze dyplomy magisterskie zostały wydane już przez władze WSP w 1977.

Po licznych debatach w środowisku akademickim uznano, że najlepszym kandydatem na patrona uczelni w momencie przekształcenia WSP w AJD[3] będzie Jan Długosz. Postać kronikarza jest związana z ziemią częstochowską, gdzie się urodził, a później pełnił posługę kapłana. Po przedstawieniu tej propozycji, Senat WSP podjął 26 marca 2003 r. decyzję o wyborze Jana Długosza na patrona uczelni.

Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie (od 2004)[edytuj]

1 października 2004 Wyższa Szkoła Pedagogiczna została przekształcona w Akademię im. Jana Długosza. Władze Uczelni starają się o przekształcenie jej w uniwersytet. Na razie planuje się, że będzie to uniwersytet tzw. "przymiotnikowy", czyli z określonym profilem kształcenia.

2015 – rokiem Jana Długosza[edytuj]

W podjętej przez Sejm RP 5 grudnia 2014 roku uchwale uznano rok 2015 rokiem  Jana Długosza. W dokumencie podkreślono, że Jan Długosz jest uważany za ojca polskiej historiografii i heraldyki, twórcę największego dzieła opisującego dzieje państwa polskiego – „Roczniki, czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego". Zaznaczono też szczególne znaczenie jego dzieł dla polskiego dziedzictwa kulturowego. By uczcić patrona, akademicy opracowali program, który przez 2015 rok miał za zadanie promować i przypominać Polakom oraz innym Europejczykom o dokonaniach Jana Długosza. Rok 2015 zbiegł się z uroczystościami obchodów 600-lecia urodzin sławnego kronikarza.

Wydarzenia organizowane lub współorganizowane przez Akademię im. Jana Długosza w Częstochowie w ramach obchodów Roku Patrona:

  • Prawykonanie oratorium Juliusza Łuciuka zatytułowanego "Jan Długosz – Dziejopisarz Polski"[4] w ramach Święta Uczelni wraz z koncertem Instytutu Muzyki AJD, Filharmonia Częstochowska, 11 grudnia 2015 roku,
  • Wystawa ze zbiorów Biblioteki Głównej Akademii: „Szlakiem Jana Długosza w 600. rocznicę urodzin", czynna w okresie październik-listopad 2015 roku, organizator: Biblioteka Główna,
  • Międzynarodowa Konferencja Naukowa "Recepcja twórczości Jana Długosza w historiografii krajów europejskich", 22-24 października 2015, organizator: Instytut Historii,
  • Odsłonięcie pomnika Jana Długosza w Kłobucku[5] 20 września 2015 roku, współudział w uroczystościach pracowników Akademii,
  • Wystawa ze zbiorów Biblioteki Śląskiej: „Jan Długosz (1415-1480) Chorograf. Historiograf. Heraldyk", 16 września – 2 października 2015 roku,
  • Konferencja naukowa "Od-czytywanie Długosza"[6], 16-17 września 2015 roku, organizator: Instytut Filologii Polskiej AJD,
  • Konkurs na opowieści słowne i graficzne pod hasłem "Gry wyobraźni i fantazji inspirowane fragmentami z Roczników, czyli kronik sławnego Królestwa Polskiego Jana Długosza", organizator: Instytut Filologii Polskiej, rozstrzygnięcie czerwiec 2015 roku,
  • 24 czerwca, w imieniny Jana Długosza, uroczysta inauguracja "Roku Jana Długosza"[7]. Uroczystości odbywały się w miejscowościach związanych z naszym Patronem lub jego rodem: Nowej Brzeźnicy i Wieluniu.

Akademia dzisiaj[edytuj]

Obecnie Akademia kształci na blisko 30 kierunkach kształcenia oraz kilkudziesięciu kierunkach studiów podyplomowych. Ma prawo do wydawania dyplomów ukończenia studiów I, II i III stopnia. Akademia prowadzi studia III stopnia na kierunkach: chemia, fizyka, historia i literaturoznawstwo. Przygotowuje się do uruchomienia studiów doktoranckich na kierunku językoznawstwo. Od kwietnia 2007, decyzją Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, Wydział Filologiczno-Historyczny ma prawo nadawania stopnia doktora habilitowanego nauk humanistycznych w dyscyplinie historia. Uczelnia zatrudnia ponad 700 osób, w tym około 500 pracowników naukowo-dydaktycznych.

W latach 2012−2016 uczelnia otrzymała uprawnienia do nadawania stopnia doktora z językoznawstwa, literaturoznawstwa i chemii. Łącznie posiada pięć takich uprawnień. Stara się o kolejne, co pozwoli myśleć o przekształceniu się w uniwersytet tzw. "przymiotnikowy"[8].

1 marca 2016 roku nastąpiła zmiana w strukturze Uczelni. Wydział Nauk Społecznych połączył się z Wydziałem Filologiczno-Historycznym[9]. Nowa jednostka nosi nazwę Wydział Filologiczno-Historyczny. Władze AJD tłumaczą ten krok koniecznością stworzenia silnego wydziału, który wkrótce wystąpi o nowe uprawnienia do doktoryzowania[10]. Ma to ułatwić starania o przekształcenie w uniwersytet.

Na przestrzeni 45 lat akademię opuściło około 60 tysięcy absolwentów. W ich gronie znajdą się m.in.: ks. Andrzej Przybylski[11], Jadwiga Wiśniewska, Andrzej Szewiński, Ryszard Majer, Wioletta Grzegorzewska, Artur Warzocha, Agata Ślazyk, Andrzej Biernat, Tadeusz Budzik, Robert Dorosławski, Konrad Ludwicki, Tomasz Lubaszka, Tomasz Sętowski, Beata Grzanka, Ireneusz Kozera, Janusz Jadczyk, Jacek Magiera, Tomasz Jaskóła, Piotr Bauć.

Funkcję rektora pełni dr hab. Anna Wypych-Gawrońska, prof. AJD, która współpracuje z:

Poczet rektorów[12] Wyższej Szkoły Nauczycielskiej, Wyższej Szkoły Pedagogicznej, Akademii im. Jana Długosza:

Lp. Od Do Imię i nazwisko Specjalność
1. 1971 1977 doc. dr Marian Jakubowski pedagogika
2. 1977 1980 prof. dr hab. Janusz Sztumski pedagogika
3. 1980 1984 prof. dr hab. Włodzimierz Brzezin rachunkowość
4. 1984 1990 prof. dr hab. Edward Polanowski historia literatury
5. 1990 1996 prof. dr hab. Józef Świątek fizyka
6. 1996 2002 prof. dr hab. Ryszard Szwed historia
7. 2002 2008 prof. dr hab. Janusz Berdowski fizyka
8. 2008 2016 dr hab. Zygmunt Bąk, prof. AJD fizyka
9. 2016 2020 dr hab. Anna Wypych-Gawrońska, prof. AJD literaturoznawstwo

13 kwietnia 2016 roku odbyły się wybory na funkcję rektora AJD (na kadencję w latach 2016-2020). Elektorzy jednogłośnie postanowili o powierzeniu tego stanowiska dr hab. Annie Wypych-Gawrońskiej[13], prof. AJD.

Akademia Młodych Wynalazców[edytuj]

Akademia Młodych Wynalazców[14] zainaugurowała działalność jesienią 2015 roku (pierwszy wykład  odbył się 18 października) przy Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym. Jej pomysłodawcą jest prof. dr hab. inż. Janusz Boratyński. AMW – to propozycja dla młodych, którzy interesują się nauką, techniką, innowacjami. Tematykę w 2015 roku zdominowały wykłady poświęcone kosmosowi, konstrukcji maszyny parowej, lekom, dźwiękom, kryminologii czy drukarkom 3D. Jednorazowo brało w nich udział do 50 słuchaczy w wieku od 10 do 18 lat.

Doktorzy honoris causa AJD[edytuj]

Akademia im. Jana Długosza ma prawa do nadawania tytułu doktora honoris causa od 2007. Dotychczas nadano ten zaszczytny tytuł następującym naukowcom:

  • prof. dr hab. Henryk Samsonowicz (uchwała Senatu AJD z 22 września 2010) – historyk, minister edukacji narodowej,
  • prof. dr hab. Jerzy Strzelczyk  (uchwała Senatu AJD z  23 maja 2012) – historyk-mediewista
  • prof. dr dr h.c. em. Gerhard Fieguth  (uchwała Senatu AJD  z 24 września 2014) – germanista
  • prof. zw. dr hab. Marian Kisiel (uchwała Senatu AJD z 23 września 2015) – polski poeta, krytyk literacki, badacz literatury polskiej XX wieku[15]

Profesorowie honorowi AJD[edytuj]

Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie nadaje godność profesora honorowego[16] osobom wybitnie zasłużonym dla nauki lub edukacji. Otrzymują ją również osoby niezwiązane z nauką, które w istotny sposób przyczyniły się do rozwoju AJD i jej dobrego imienia. Oto poczet profesorów honorowych AJD[17]:

Wydziały i kierunki studiów[edytuj]

Budynek Wydziału Filologiczno-Historycznego AJD
Budynek Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego AJD
Budynek Wydziału Sztuki AJD
Akademickie Centrum Sportowe AJD

Uczelnia daje możliwość podjęcia studiów pierwszego i drugiego stopnia prowadzonych w ramach czterech wydziałów[23].

Wydział Filologiczno-Historyczny[edytuj]

Wydział Matematyczno-Przyrodniczy[edytuj]

Wydział Pedagogiczny[edytuj]

Wydział Sztuki[edytuj]

Akademia prowadzi studia III stopnia z: chemii, fizyki, historii, literaturoznawstwa i językoznawstwa; a także studia podyplomowe[24] (na kilkudziesięciu kierunkach) oraz kursy i szkolenia[25].

Laboratorium Biofeedback[edytuj]

Laboratorium Badań Eksperymentalnych Biofeedback powstało 1 marca 2013 roku jako ośrodek naukowo-badawczy skategoryzowany jako Centrum Doskonałości. Celem prac ośrodka jest prowadzenie badań nad ludzkim mózgiem, w szczególności w ramach dziedziny Biofeedback. Laboratorium podlega dziekanowi Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego AJD. Laboratorium współpracuje z licznymi instytucjami, klubami sportowymi i innymi podmiotami z całego regionu częstochowskiego i województwa śląskiego[26].

Herb[edytuj]

Herb Akademii im. Jana Długosza

Konkurs na wyłonienie twórcy herbu AJD został rozstrzygnięty jesienią 2004 roku (tuż po przekształceniu WSP w Akademię). Autorem jest prof. Andrzej Desperak, pracownik ówczesnego Wydziału Wychowania Artystycznego WSP/AJD. Wyboru senatorowie dokonali podczas posiedzenia Senatu AJD. Projekt był konsultowany z mediewistą i heraldykiem dr. Marcelim Antoniewiczem (pracownik Instytutu Historii Wydziału Filologiczno-Historycznego AJD). W interpretacji fachowców herb przedstawia splecione trzy litery związane z nazwą uczelni (w kolorze białym) ulokowane na czerwonej tarczy.  Kolorystyką nawiązuje do barw narodowych, co podkreślać ma fakt, że Akademia jest uczelnią państwową. Znak został wpisany do Statutu AJD[27].

Kampus[edytuj]

Położenie ośrodków dydaktyczno-naukowych w centrum Częstochowy:

  1. Rektorat, Wydział Pedagogiczny, Wydział Sztuki (ul. Waszyngtona 4/8);
  2. Wydział Matematyczno-Przyrodniczy, Wydział Filologiczno-Historyczny, Wydział Pedagogiczny, Planetarium (al. Armii Krajowej 13/15);
  3. Wydział Filologiczno-Historyczny, Biblioteka Główna (al. Armii Krajowej 36a);
  4. Wydział Filologiczno-Historyczny, Wydział Sztuki (ul. Zbierskiego 2/4);
  5. Wydział Sztuki (ul. Dąbrowskiego 14);
  6. Studium Wychowania Fizycznego i Sportu (ul. Zbierskiego 6);
  7. Dom Studencki "SKRZAT" (ul. Dąbrowskiego 76/78)[28]

Jednostki ogólnouczelniane[edytuj]

  • Biblioteka Główna, której zbiory składają się z prawie 300 tysięcy jednostek.
  • Wydawnictwo im. Stanisława Podobińskiego
  • Studium Nauki Języków Obcych[29]
  • Studium Wychowania Fizycznego i Sportu
  • Akademickie Centrum Sportowe[30]
  • Centrum Transferu Wiedzy i Innowacji w Obszarze Nauki i Sztuki AJD[31]
  •  Planetarium Instytutu Fizyki
    Planetarium Instytutu Fizyki (al. Armii Krajowej 13/15)
    Planetarium

Budowa planetarium rozpoczęła się w 1990, a zakończyła w 2000. Jednak z powodu braku odpowiedniej aparatury było nieczynne do 2007. Planetarium AJD jest jednym z najnowocześniejszych na świecie za sprawą cyfrowego systemu DIGISTAR III SP[32].

Instytucja aktywizująca seniorów, w której każdego roku z zajęć korzysta ponad 600 słuchaczy.

Przypisy

  1. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 1971 r. w sprawie utworzenia Wyższej Szkoły Nauczycielskiej w Częstochowie (Dz. U. z 1971 r. Nr 21, poz. 196).
  2. „Szkoły wyższe i ich finanse w 2014 r.”, s. 242, 2015. Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1506-2163 (pol.). 
  3. Nasz Patron Jan Długosz, www.ajd.czest.pl [dostęp 2016-02-09].
  4. MarekM. Makowski MarekM., Koncert w ramach obchodów Święta Uczelni, www.ajd.czest.pl, 10 grudnia 2015 [dostęp 2016-02-09].
  5. PiotrP. Kieraciński PiotrP., Pomniki Jana Długosza, „Forum Akademickie”, grudzień 2015, ISSN 1233-0930.
  6. ElżbietaE. Hak ElżbietaE., "Od-czytywanie Długosza", „Res Academicae”, listopad 2015, ISSN 1428/3107.
  7. MarekM. Makowski MarekM., Rozpoczął się "rok Jana Długosza", „Res Academicae”, listopad 2015, ISSN 1428/3107.
  8. Uniwersytet w Częstochowie na 600-lecie urodzin Jana Długosza? (pol.). EVOPRESS spółka z o.o., 2014-05-14. [dostęp 2014-05-26].
  9. Zarządzenie w sprawie utworzenia nowej jednostki organizacyjnej, www.ajd.czest.pl [dostęp 2016-03-01].
  10. AJD Częstochowa uniwersytetem – za rok, dwa, czestochowa.wyborcza.pl [dostęp 2016-03-01].
  11. Rektorzy Wyższego Seminarium Duchownego w Częstochowie, www.seminarium.czest.pl [dostęp 2016-11-15].
  12. Ryszard Szwed (red.): Droga do Akademii WNS-WSP-AJD 1071-1974-2004. Częstochowa: Wydawnictwo im. Stanisława Podobińskiego AJD, 2006.
  13. Wyborcza.pl, czestochowa.wyborcza.pl [dostęp 2016-04-14].
  14. MarekM. Makowski MarekM., Akademia Młodych Wynalazców w AJD, „Res Academicae”, listopad 2015, ISSN 1428/3107.
  15. MariaM. Sztuka MariaM., Renesansowy humanista, „Gazeta uniwersytecka UŚ”, ISSN 1505-6317.
  16. Biuletyn Informacji Publicznej Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, www.bip.ajd.czest.pl [dostęp 2016-02-08].
  17. Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie – INFORMACJE » Profesorowie honorowi AJD, www.ajd.czest.pl [dostęp 2016-02-08].
  18. MarekM. Makowski MarekM., Cieszę się z tytułu profesora honorowego, „Res Academicae”, styczeń 2012, ISSN 1428/3107.
  19. MarekM. Makowski MarekM., Zygmunt Rolat honorowym profesorem AJD, „Res Academicae”, listopad 2014, ISSN 1428/3107.
  20. Wydział Matematyczno-Przyrodniczy Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie – Nauka » Seminaria naukowe » Seminaria rok akadem. 2013/2014 » prof. Charles JM Stirling -, www.wmp.ajd.czest.pl [dostęp 2016-09-02].
  21. Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie - Wydarzenia - Zbliża się 46. Inauguracja Roku Akademickiego - inauguracja, nowy rok akademicki akademia, www.ajd.czest.pl [dostęp 2016-10-10].
  22. Wręczenie godności Profesora Honorowego AJD prof. Zbigniewowi Florjańczykowi. ajd.czest.pl. [dostęp 2016-12-05].
  23. Kierunki studiów. ajd.czest.pl. [dostęp 27 października 2013].
  24. Studia podyplomowe Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie – Ostatnie wydarzenia, www.studiapodyplomowe.ajd.czest.pl [dostęp 2016-02-16].
  25. Kursy i szkolenia Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie – Ostatnie wydarzenia, www.kursyiszkolenia.ajd.czest.pl [dostęp 2016-02-16].
  26. O projekcie, biofeedback.czest.pl [dostęp 2016-09-13].
  27. Biuletyn Informacji Publicznej Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, www.bip.ajd.czest.pl [dostęp 2016-02-05].
  28. D.S. Skrzat Akademia im. Jana Długosza, www.skrzat.ajd.czest.pl [dostęp 2016-02-11].
  29. Studium Nauki Języków Obcych Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie, www.sjo.ajd.czest.pl [dostęp 2016-02-11].
  30. Akademickie Centrum Sportowe, www.acs.ajd.czest.pl [dostęp 2016-02-11].
  31. Centrum Transferu Wiedzy i Innowacji w Obszarze Nauki i Sztuki Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, www.ctwions.ajd.czest.pl [dostęp 2016-02-11].
  32. Planetarium Instytutu Fizyki Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie – Historia. kinosferyczne.ajd.czest.pl. [dostęp 2016-03-03].

Bibliografia[edytuj]

  • AZS Częstochowa w obiektywie w latach 1945-2015, Wiesław Pięta, Wydawnictwo im. Stanisława Podobińskiego Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, Częstochowa 2015, ISBN 978-83-7455-468-8,
  • Droga do Akademii WSN-WSP-AJD 1971-1974-2004, red. Ryszard Szwed, Wydawnictwo im. Stanisława Podobińskiego Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, Częstochowa 2006, ISBN 83-7098-793-1,
  • Res Academicae Biuletyn Informacyjny Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, ISSN 1428/3107,