Akcja „Burza” na Wołyniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Odznaka AK przyznawana za udział w akcji „Burza”
Miejsce koncentracji na początku 1944
Historia Polski
Kotwica

Ten artykuł jest częścią cyklu:
Polskie Państwo Podziemne

Akcja „Burza” na Wołyniu – akcja wojskowa zorganizowana i podjęta przez oddziały Armii Krajowej przeciw oddziałom Wehrmachtu, w końcowej fazie okupacji niemieckiej, bezpośrednio przed wkroczeniem i w trakcie działań Armii Czerwonej przeciw wojskom niemieckim, prowadzona w granicach II Rzeczypospolitej na terytorium województwa wołyńskiego II Rzeczypospolitej.

Na Wołyniu w akcji tej wzięło udział 6,5 tys. żołnierzy 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty.

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

1944

  • 4 stycznia – Armia Czerwona wkroczyła na terytorium II RP w okolicach Sarn na Wołyniu
  • 15 stycznia – przeprowadzono mobilizację kilkunastu roczników Polaków – rejony koncentracji: lasy w okolicach Kowla i Włodzimierza Wołyńskiego
  • 28 stycznia – utworzenie 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty
  • 10 lutego – przejęcie dowództwa Okręgu Wołyń AK przez ppłk. Jana Wojciecha Kiwerskiego
  • 4 marca – nawiązanie kontaktu z Sowietami (kpt. Gusiew) w rejonie DąbrowaZasmyki
  • 17 marca – rozbrojenie kompanii Wehrmachtu w Zasmykach
  • 18 marca – rozpoczęcie walk z Niemcami
  • 20-27 marca – szereg bojów w rejonie rzeki Turii (m.in. zdobycie Turzyska i bój o most w Turopinie)
  • 23 marca – rozbrojenie oddziału (76 żołnierzy) Wehrmachtu w Stężarzycach
  • 24 marca – bój pod Kapitułką
  • 26 marca – rozmowy ppłk. J.W. Kiwerskiego z radzieckim dowódcą armii działającej na kierunku kowelskim gen. Siergiejewem
  • koniec marca – przegrupowanie dywizji, przerzucenie zgrupowania „Gromada” na południowy zachód od Kowla celem współdziałania z Armią Czerwoną w zdobyciu tego miasta
  • kwiecień – walki frontowe na zachód od Kowla:
  • 2 kwietnia – bój pod Sztuniem i Zamłyniem
  • 3 kwietnia – zdobycie Maszowa
  • 3/4 kwietnia – nocna walka z SS (strzelcy górscy) w Sztuniu. Zginęło 81 Niemców, 42 wzięto do niewoli. Straty polskie 8 zabitych i 6 rannych.
  • 5 kwietnia – utrata Sztunia na rzecz Niemców
  • 7 kwietnia – zasadzka pod Kalinówką na kolumnę wozów niemieckich. Zabito 10 Niemców, 2 wzięto do niewoli.
  • 8 kwietnia – wycofanie się batalionu „Jastrzębia” z Czmykosu pod naciskiem natarcia niemieckiego prowadzonego z użyciem czołgów
  • 8 kwietnia – przejęcie zrzutu lotniczego pod Władynopolem[1]
  • 9 kwietnia – natarcie niemieckie na pozycje 27 DP AK pod Pustynką, Staweczkami i Zamłyniem. Siły polskie zostały wyparte ze Staweczek i Zamłynia, udało się utrzymać Pustynkę.
  • 10 kwietnia – kontynuacja natarcia niemieckiego, dalsze pogarszanie się położenia dywizji
  • 12 kwietnia – próby przejęcia inicjatywy przy współdziałaniu z oddziałami Armii Czerwonej, nieudany zwrot zaczepny w kierunkach północnym i południowym, w tym próba zdobycia Włodzimierza Wołyńskiego
  • 12/13 kwietnia – spotkanie ppłk. Kiwerskiego z gen. Gromowem, prowadzone w chłodnej atmosferze. Gromow nie wyraził zgody na wycofanie dywizji na wschodni brzeg Turii, do strefy działania wojsk sowieckich. Zalecił podjąć walki obronne w masywie lasów stęzarzyckich, mosurskich i ziemlickich. Tej nocy Niemcy wyparli Polaków z Pustynki. Próba jej odbicia następnego dnia nie powiodła się.
  • 13-14 kwietnia – zajęcie nowych pozycji obronnych – północnej lizjery lasów mosurskich oraz na południu linii bagien w rejonie Zabłocia
  • 15 kwietnia – utrata wsi Sieliska przez batalion „Łuna”
  • 16-19 kwietnia – ciężkie walki obronne w okrążeniu
  • 18 kwietnia – śmierć dowódcy 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK
  • 21 kwietnia – wyjście z pierwszego okrążenia (na Wołyniu)
  • 28 kwietnia – postój w lasach szackich (Polesie)
  • 21 maja – wyjście z drugiego okrążenia (na Polesiu)
  • 27 maja – tragiczna przeprawa przez Prypeć na drugą stronę frontu
  • 10 czerwca – przejście na teren Lubelszczyzny

Pozostałe oddziały które przeszły przez Bug na zachód do Okręgu Lublin AK wzięły udział w akcji „Burza” na terenie Lubelszczyzny. Dywizja zachowała ciągłość bojową do końca lipca 1944.

Podsumowanie[edytuj | edytuj kod]

27 Wołyńska Dywizja Piechoty AK w okresie od stycznia do czerwca 1944 stoczyła ponad 100 walk (mniejszych lub większych) tracąc ponad 600 zabitych żołnierzy. Józef Turowski oceniał straty wroga (Niemców i Węgrów) na 700-750 zabitych i co najmniej 900 rannych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Władynopol w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska. Warszawa 1902.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]