Akraberg

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Latarnia Morska Akraberg
Ilustracja
Latarnia Morska Akraberg
Państwo  Dania
Terytorium zależne  Wyspy Owcze
Wysokość wieży 14 m
Wysokość światła 94,00 m n.p.m.
Charakterystyka światła Błyskowe, białe, czerwone lub zielone zależnie od kierunku
Okres: 22,00 s
Światło: 2,00 s
Przerwa: 20,00 s
Data budowy 1909
Położenie na mapie Wysp Owczych
Mapa lokalizacyjna Wysp Owczych
Latarnia Morska Akraberg
Latarnia Morska Akraberg
Ziemia61°23′39,94″N 6°40′44,80″W/61,394428 -6,679111

Akrabergprzylądek w południowej części wyspy Suðuroy, wchodzącej w skład archipelagu Wysp Owczych, stanowiącego duńskie terytorium zależne na Morzu Norweskim. Jego nazwa pochodzi od słowa akur oznaczającego centralne pole. W miejscu tym znajduje się latarnia morska oraz stacja nadawcza z masztem, wykorzystywana przez Kringvarp Føroya.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Klimatogram dla Akrabergu – 19612016[1]
IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
 
 
90
 
6
3
 
 
60
 
6
2
 
 
77
 
6
3
 
 
48
 
7
4
 
 
43
 
9
5
 
 
51
 
10
7
 
 
65
 
12
9
 
 
65
 
12
9
 
 
94
 
11
8
 
 
108
 
9
6
 
 
90
 
8
4
 
 
95
 
7
3
Temperatury w °C
Opad całkowity w mm
Źródło: [2][3]

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Przylądek znajduje się w południowej części wyspy Suðuroy[4]. Pięć kilometrów dalej znajduje się grupa sześciu wystających z oceanu skał Flesjarnar, wraz z Sumbiarsteinur, zwanym również Munkurin (Mnichem), stanowiącym najdalej wysunięty na południe punkt Wysp Owczych[5]. Pomiędzy skałami a Akraberg znajduje się znana z silnych prądów cieśnina Røstin, opisywana między innymi przez farerskiego poetę Poula Joensena w wierszu ...Røstin rísin rann.... Najbliższą miejscowością jest leżąca na północnym zachodzie Sumba[4]. Na północ od Akraberg rozpoczyna się pasmo górskie, którego najbliższym szczytem jest Lambaklettur (235 m n.p.m.)[5][6].

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Na przylądku Akraberg znajduje się jedna z czterech stacji meteorologicznych należących do Danmarks Meteorologiske Institut[2]. Podobnie jak na całym archipelagu panuje tam umiarkowany klimat chłodny w odmianie morskiej[7]. Dane zbierane są od roku 1961 roku[2][3]. Najwyższą odnotowaną od tego czasu temperaturą w Akraberg było 18,4°C w sierpniu 1969 roku, a najniższą -10,6 °C w lutym tego samego roku[2]. Najcieplejszym miesiącem jest sierpień, kiedy średnio temperatury osiągają od 9,3 °C do 12,2 °C, a najchłodniejszym luty od 2,2 °C do 5,8 °C[3]. Średnia suma opadów w ciągu roku wynosi (na podstawie danych z lat 1961-1990) 884 mm i jest stosunkowo niska w porównaniu z wynikami z innych stacji na archipelagu[2]. Najwyższe sumy opadów obserwowano w październiku (średnio 108 mm), a najniższe w maju (43 mm).

Torfowiska[edytuj | edytuj kod]

Na obszarze znajdują się torfowiska z widocznymi śladami wydobycia torfu, głównie z lat 50. XX wieku i czasów wcześniejszych[8]. Wśród nich występują także kopce z tego materiału, porównywane do podobnych na Wyspach Brytyjskich[8]. Ich pochodzenie nie jest jasne, jednak mogą być powiązane z celtyckimi mnichami, którzy prawdopodobnie zamieszkiwali te tereny przed przybyciem wikingów na archipelag[8].

Latarnia morska[edytuj | edytuj kod]

W 1909 roku w Akraberg wybudowano latarnię morską wraz z kilkoma domami mieszkalnymi dla obsługi[9]. Wieża ma 18 metrów, a światło znajduje się na wysokości 94 m n.p.m.[10]. Budynek latarni stanowi biała cylindryczna wieża z czerwonym dachem i balkonem[10]. Wyposażona jest w światło błyskowe, świecące dwa razy przez dwie sekundy w dwudziestosekundowych interwałach, w barwach czerwonej, zielonej i białej, zależnie od kierunku[10]. Znajduje się tam także nautofon, który może nadać sygnał co sześćdziesiąt sekund[10]. Obecnie okoliczne zabudowania nie są stale zamieszkane, a obsługa latarni jest zautomatyzowana, wymaga ona jednak regularnej obecności człowieka[9]. Ostatnim osadnikiem był latarnik Hans Petur Kjærbo wraz z rodziną, który opuścił Akraberg po huraganie, który uderzył w Wyspy Owcze w grudniu 1998 roku, powodując liczne szkody. Kjærbo nadal sprawuje pieczę nad latarnią, podobnie jak nad wieloma innymi obiektami tego typu na całym archipelagu.

Stacja radiowa[edytuj | edytuj kod]

Nieopodal latarni morskiej znajduje się masz radiowy o wysokości 141 metrów, wzniesiony w roku 1990[11]. Jest on wykorzystywany przez farerską rozgłośnię radiową, której można słuchać na częstotliwości 531 kHz[11]. Obecny transmiter zamontowano w 2008 roku po zepsuciu się poprzedniego[11]. Sygnał jest emitowany z mocą 100 kW i może być odbierany nawet w północnych regionach Szkocji[11].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pozostałości brytyjskich bunkrów na terenie Akrabergu

Osadnictwo[edytuj | edytuj kod]

Według badań pyłków zbóż ludzie mogli zamieszkiwać tereny Akrabergu w okresie przed przybyciem wikingów na archipelag[12]. Byli to najpewniej mnisi irlandzcy lub szkoccy, którzy około roku 625 opuścili Szetlandy, jako pierwsi zasiedlając następnie Wyspy Owcze[12].

Od roku 1040 w miejscu tym istniała kolonia fryzyjska, silnie dotknięta przez zarazę czarnej śmierci, po której została opuszczona[13]. Według lokalnych podań, kolonia ta przez cały okres istnienia miała zachować wierzenia pogańskie[13]. Po zarazie jednym z niewielu ocalałych był mężczyzna zwany Bóndin í Akrabergi (Rolnik z Akrabergu), który wraz z rodziną przeniósł się do pobliskiej osady Sumba[14]. Według niektórych legend Fryzowie zajmowali się między innymi piractwem[13][15].

W późniejszym okresie obszar przez pewien czas zasiedlała obsługa latarni morskiej, obecnie jednak jest on niezamieszkały[9].

II Wojna Światowa[edytuj | edytuj kod]

W czasie sojuszniczej okupacji Wysp Owczych przez wojsko brytyjskie latarnia morska i wieża radiowa wykorzystywane były przez pracowników technicznych Royal Air Force, którzy utworzyli tam jeden z pierwszych systemów radarowych w południowej części archipelagu[16]. Do dnia dzisiejszego można zobaczyć na terenie Akrabergu alianckie bunkry.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dane odnoszące się do opadów dotyczą okresu 19611990.
  2. a b c d e John Cappelen, Ellen Vaarby Laursen: DMI.dk The Climate of The Faroe Islands - with Climatological Standard Normals, 1961-1990. Kopenhaga: Danmarks Meteorologiske Institut, 1998. ISSN 0906-897X. [dostęp 2017-02-23]. (ang.)
  3. a b c Climate in Akraberg by year and month (2000-2015) (ang.). Hagstova.fo. [dostęp 2017-02-23].
  4. a b Kortal (ang. • far. • duń.). Kortal.fo. [dostęp 2017-02-23].
  5. a b Vis kort – Færøerne (duń.). Trap5.dk. [dostęp 2017-02-23].
  6. Fjøll í Føroyum (far.). Umhørvisstovan. [dostęp 2017-02-23].
  7. Środowisko przyrodnicze. W: Marcin Jakubowski, Marek Loos: Wyspy Owcze - Przewodnik turystyczny. Szczecin: PCIT Tramp, 2003, s. 11-12. ISBN 83-913526-3-3. (pol.)
  8. a b c Kevin J. Edwards, Rolf Guttesen, Petur J. Sigvardsen. A peatland landscape at Akraberg, Suðuroy, Faroe Islands: Peat mounds and a cautionary lesson. „Danish Journal of Geography”. 108(2), s. 27-35, 2008. Kopenhaga: Royal Danish Geographical Society (ang.). [dostęp 2017-02-23]. 
  9. a b c Í Akrabergi (ang. • duń. • far. • fr. • niem.). Postverk Føroya. [dostęp 2017-02-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-09-27)].
  10. a b c d Lighthouses of the Faroes (ang.). University of North Carolina, 2006-10-24. [dostęp 2017-02-23].
  11. a b c d James Proctor: Faroe Islands. Wyd. 3. Guilford: Bradt, maj 2013, s. 153-154. ISBN 987-1-84162-456-3. [dostęp 2017-02-23]. (ang.)
  12. a b Akraberg (ang.). Flickr. [dostęp 2017-02-23].
  13. a b c Sumba (ang. • duń. • wł.). FaroeIslands.dk. [dostęp 2017-02-23].
  14. Anker Eli Petersen: Slaget i Mannafellsdalur (duń.). Sumba.Skysite.dk, 2006. [dostęp 2017-02-23].
  15. Jákup Jakobsen: Suðuroyarsagnir. Einars Prent, 1977. (far.)
  16. A Wireless Operator in the Faroe Islands (ang.). BBC, 2005-10-16. [dostęp 2017-02-23].